Home Justisa Lei Arkivu Seidauk Iha, Susar Atu Proteze Dokumentus Istoriku

Lei Arkivu Seidauk Iha, Susar Atu Proteze Dokumentus Istoriku

112
0
Koalia sai lia loos maski ho lian nakdedar (Foto: Mobilized News)

Selebra Loron Dereitu Ba Lia Loos iha Centro Chega!, Diretur Centro Nacional Chega!, Hugo Fernandes koalia sai importansia hosi Lei Arkivu nian ne’ebe Timor-Leste seidauk iha. Lei Arkivo ne’e mak bele halo protesaun, jere asesu, interese publik nian ba dokumentu hotu-hotu mak konsidera iha valor istoriku.

Diretur Hugo hato’o ninia preokupasaun kona ba seidauk iha Lei Arkivo hodi fo protesaun ba dokumentu ho valor istoriku sira ba participantes iha loron selebrasaun ne’e.

“Centro Chega! preserva hela arkivo istoriku lubuk ida, ho ninia protokolu kona ba uza arkivu sira ne’e maibe to’o agora seidauk iha lei arkivo hodi halo protesaun ba arkivo sira mak rai hela iha Centro Chega!, AMRT, no Arkivo Nasional,” Hugo esplika ba selebrante sira iha CNC, horiseik, 25/03.

Hugo mos koalia kona konfiansa ema sira mak to’o agora rai hela arkivu iha sira nia uma. Hugo temi kona ba organizasaun HAK mak rai hela dokumentu ho valor isorikuk lubuk ida, Fokupers mos, veteranu sira ida-idak mos rai dokumentu. Dokumentu hirak ne’e presija tau iha fatin seguru no hetan protesaun.

Hugo mos esplika kona ba iha nesesidade atu establese baze de dadus relasiona ho vitima no sobrevivente sira. Maski halo ona servisu diak lubuk ida  maibe to’o agora seidauk iha dadus ida fixu kona ba vitima ka sobrevivente sira.

“To’o agora seidauk iha numeru sertu kona ba ema nain hira mak vulneravel liu. Agora CNC iha ona formulariu uniku atu rejistu fali hodi hatene se mak vulneravel liu, “ Hugo esplika liutan.

Vitima sira mos kontinua halerik ho sira nia situasaun mak seidauk hetan atensaun hosi estadu. Maria Benfica, vitima ida mak uluk hetan kastigu iha Comarca Balide, fatin servisu CNC nian agora, expresa ninia sientementu iha loron Selebrasaun Dereitu ba Lia Loos horiseik.

“Hanesan prizoneru politik ami terus. Ami nia familia mos terus no ami nia oan sira mos. To’o agora ami sei moras maibe la hetan tratamentu. Bainhira hau hetan kastigu hau mos lakon hau nia rai, “Maria Benfica lamenta.

Selebrasaun Loron Internasiona Dereitu ba Lia Loos ne’e halo ba dahuluk iha Timor-Leste. Loron ne’e monu iha 24 Marsu, maibe selebrasaun halo loron ida depois tanba 24 Marsu monu iha loron Domingu. Selebrasaun ne’e partisipa hosi organizasaun sosiedade civil, estudantes, vitima no sobrevivente nia familia sira, PDHJ, no reprezentante organizasaun ba ema defisiente nian.

Asembleia Jeral ONU nian ne’ebe halao iha 21 Dezembru 2010, proklama 24 Marsu nudar Internasional ba Dereitu ba Lia Loos. Proklamasaun ne’e hodi dignifika vitima violasaun grave ba dereitus umanus mak akontese iha rai barak. Hili loron ida ne’e tanba relasiona ho asasinasaun ba Arkibispo Oscar Arnulfo Romero, hosi El Salvador ne’ebe hetan oho iha 24 Marsu 1980 tanba denunsia violasaun dereitus umanus. Arkibispo Romero hetan tiru hosi forsa pro-governo (death squads) nian.

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here