Reportajen Santina Lucia da Costa
Kandidatu Prezidente Republika ho númeru sorteiu 2, Dr. Francisco Guterres Lú Olo, hateten, Prezidente Republika iha kompetensia, kaer metin relasõens instituisional sira seluk liuliu ezekutivu nian, serbisu hamutuk para implementa politika kona-ba povu nia moris hanesan, edukasaun, saude, agrikultura no seluk tan.
Kandidatu Prezidente Republika Lú Olo esplika,Prezidente Republika iha kompetensia barak, Prezidente Republika nia só bele halo de’it saida mak nia bele halo, maibé tenki kaer metin nafatin ninia relasaun institusionál ho órgaun sira seluk, liuliu kona-ba ezekutivu ninian, para nune’e bele ezekutivu bele fó apoiu ba nia, serbisu hamutuk, koopera, para bele implementa politika kona-ba povu nia moris lor-loron nian, kona-ba edukasaun, saude, Agrikultura no area sira seluk la’o oinsa ona, Prezidente Republika bele akompaña.
Kandidatu Prezidente Republika ho númeru sorteiu 2, dehan, kada tinan Prezidente Republika mak sei haree orsamentu ne’ebé Parlamentu nasional aprova para implementa programa governu ninian, Prezidente Repúblika tenki hatene.
“Prezidente Republika tenki hatene, ita nia komunidade balun laiha liu asesu ba estrada, Edukasaun, labarik sira nia eskola aat hotu, laiha kadeira, meza, armari, para professores sira ba tur, professor ho Professora sira la’o do’ok ba eskola, oinsa mak bele rezolve problema ida ne’e, só liuhusi governu.” hateten, Kandidatu PR nú.sorteiu 2, Francisco Guterres Lú Olo, iha nia komisiu politika, iha kampu futebol Gleno, Munisipiu Ermera, sabado, 2/4.
Lú Olo hatutan maibé Prezidente Republika bele hato’o liuhusi poder ida dehan katak, influensia mazistratura ninian, Prezidente Republika koalia ba Primeriu Ministru ba hadia ida ne’e no ida ne’eba. Tanba ida ne’e tau tiha ona iha programa tanba saida mak ita boot nia Ministeriu la implementa, Ministru Edukasaun tenki haree ba problema ida ne’e.
“Prezidente Republika hateten hau hakarak ba haree Ministru Edukasaun hadia duni eskola ba labarik sira ka lae, simples de’it bele sai husi palasiu aitarak laran, para bele tun ba haree eskola ne’e oinsa, Ministru hadia ona ka lae, ida ne’e mak Prezidente Republika nian.” dehan, Lú Olo.
Entretantu, Iha Abertura Kampaña, Lú olo mós esplika detallu liu kona-ba knár no kompetensia Prezidente Republika nian ne’ebé prevee iha lei inan ka konstituisaun Repúblika Demoratika Timor-Leste (K-RDTL).
Lú Olo ho esperiensia esplika ba povu iha Ermera kona-ba Prezidente Republika hanesan Xefe Estadu no Komandante Supremu Forsa Armada atu ezerse nia knár tuir nia kompetensia sira no garante separasaun poder orgaun estadu nian.
Prezidente Republika mai ho lejitimidade direita katak, povu mak fó nia votu direita no povu ba vota ema ida de’it, laiha lista pakote. Bainhira povu maioria vota ba nia, nia iha lejitimidade direitu atu kaer ukun ida ne’e, no kaer bandu iha Timor-Leste.
Lú Olo esplika kona-ba K-RDTL koalia poder orgaun estadu nian, define Prezidente Republika nu’udar simbolu unidade nasional, Xefe Estadu no Komandante supremu Forsa Armada, Parlamentu Nasional hanesan orgaun estadu ida halo fiskalizasaun no aprovasaun ba orsamentu estadu nian, orgaun judisiariu ka Tribunal hanesan orgaun estadu ida ne’ebé iha nia independensia rasik atu hakotu lia fukun iha rai ida ne’e.
No Governu hanesan ezekutivu atu halo programa no ezersisiu serbisu hadia povu nia moris ho osan estadu nian ne’ebé aprova iha Parlamentu Nasional.
“Buat Barak liu mak PR bele halo, mais hau sei limita hau nia kompetensia tuir K-RDTL hodi garante unidade estadu no funsionamentu normal orgaun estadu nian. No sai Prezidente Republika ba povu Tomak.” Dehan, Lú Olo.
