Reportajen Francisco Colo
Prezidente Republika Demokratika de Timor Leste(RDTL), Dr. Jose Manuel Ramos Horta responde hodi klarifika relasiona ho Prezidente Republika halibur negosiante Aileba sira iha palasiu prezidensia, nune’e hetan preokupasaun hosi deputadu iha Parlamentu Nasional hodi kestiona konaba Palasiu prezidensial laos fatin bazar, no mos viola kompeténsia ne’ebé hatuur iha Konstituisaun RDTL.
Jornal Nacional Diário iha nia edisaun 29 Juñu 2022 fó-sai notísia katak Deputadu Parlamentu Nasionál hosi Bankada FRETILIN, Fabião de Oliveira la konkorda ho inisiativa Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta bainhira autoriza negosiante ai-leba sira ba fa’an ai-fuan iha resintu Prezidensiál, tanba hafoer de’it imajen Palásiu Prezidensiál. Iha nia intervensaun iha sesaun plenária semana ne’e, Deputadu ne’e hatete, “Palásiu Prezidente la’ós bazar ba negosiante ai-leba sira atu fa’an ai-fuan iha ne’ebá. Loos katak, inisiativa Xefe Estadu nian atu ajuda povu ai-leba sira, maibé la signifika katak, fatin atu fa’an ne’e iha resintu Palásiu Prezidensiál.”
“Jornal Independente mós iha nia edisaun 29 Juñu 2022 fó-sai notísia ne’ebé hanesan kona-ba Deputadu Fabião de Oliveira ninia hanoin. Deputadu seluk ida hosi Bankada FRETILIN, Mariano Fatubai Mota, tuir Jornal ne’e haktuir, konsidera inisiativa PR Ramos-Horta ne’e viola ninia kompetensia ne’ebé hatuur iha Konstituisaun RDTL. Deputadu ne’e dehan katak, “Agora Prezidente Repúblika ne’ebé mak ita konsidera, tenke lori fali manu, lori fali sabraka ba iha ne’ebá ne’e viola tiha ona. Ha’u hanoin kompeténsia Prezidente nian iha definisaun artigu 85 to’o artigu 90 iha ne’ebá.”dehan Prezidente Republika Jose Ramos Horta iha komunikandu Imprensa, ne’ebe neon Metin asesu iha palasiu prezidensia Aitarak klaran Kinta 30/06/2022.
Liuhusi komunikadu imprensa ne’ebe Neon Metin asesu, Prezidente Republika hatan ba preokupasaun sira ne’ebé hato’o hosi deputadu Parlamentu Nasionál sira-ne’e, parte Prezidénsia Repúblika nian hakarak atu informa no klarifika ba públiku katak, “Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, iha ninia diskursu durante investidura iha Tasi Tolu, iha loron 19 Maiu 2022 hatete katak nia hakarak Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato ne’e nakloke ba públiku. ” Sublina Prezidente Horta
Tanba ne’e duni maka hahú loron 20 Maiu 2022, hafoin tiha serimonia solene komemorasaun Loron Restaurasaun Independénsia RDTL ba dala 20, Prezidente José Ramos-Horta autoriza Palásiu Prezidensiál
nakloke ba sidadaun sira hotu-hotu. Prezidente Repúblika hakarak Palásiu ne’e nakloke ba labarik sira hodi tama, atu nune’e hatudu imajen ba públiku katak Palásiu ne’e besik liu ba povu, liu-liu ba labarik sira.
Relasiona ho hanoin no inisiativa sira Prezidente Repúblika nian ne’e, parte Prezidensia Repúblika rasik fó-atensaun maka’as ba inan isin-rua sira atu mai hetan ai-han nutritivu ruma no akompañamentu seluk tan iha Palásiu.
“Prezidente Repúblika iha inisiativa mós atu loke kantina ida iha Palásiu Presidensiál atu sai nu’udar fatin ba diskusaun ho entidade sira hotu-hotu, porezemplu akadémiku sira, grupu agrikultura sira, juventude sira, no seluk-seluk tan.” akresenta PR Horta via Komunikandu Imprensa.
Iha mós inisiativa hosi Prezidente Repúblika atu lori estudante sira mai Palásiu Prezidensiál iha kada Sesta-feira, hodi koñese kle’an liután divizaun servisu sira Palásiu Prezidensiál nian.
“Prezidénsia Repúblika hakarak fó-énfaze liután katak Palásiu Prezidensiál la’ós merkadu, maibé Prezidénsia Repúblika ida-ne’e hakarak fornese ai-fuan lokál ba labarik sira, ne’ebé nu’udar produtu lokál diretamente fa’an hosi ita-nia maluk ai-leba sira. Iha peskiza balun fó-sai katak labarik Timoroan sira la gosta han ai-fuan. Tanba ne’e, ho asaun fahe ai-fuan ba labarik sira ne’e, sai hanesan insentivu ida atu motiva labarik sira atu bele han ai-fuan sira. ” esplika PR Horta
Ikus liu, parte Prezidénsia Repúblika hakarak mós realsa tan ba públiku katak, asaun umanitária sira ne’ebé hala’o ne’e sinkroniza tebes ho figura Prezidente Repúblika, Dr.José Ramos-Horta nian hanesan Premiadu Nobel ba Pás no membru Juri Konsellu Fraternidade Umana ne’ebé inisia hosi Amu Pápa Santu Francisco. Hanesan líder konsiliadór no dialogante ida, Prezidente Repúblika nu’udar Xefe Estadu hakarak tane aas tebes nasaun ida katak, valoriza dignidade pesoa umana ne’e nu’udar objetivu Estadu nian.
