Home Analisa Karakter Lider Nasionalizmu Ho Ideolojia Partidarizmu

Karakter Lider Nasionalizmu Ho Ideolojia Partidarizmu

556
0
Pio Freitas Sampaio, Estudante UNTL. [Foto: Dokumentu Privadu | 28.07.2022]

Hakerek nain Pio Freitas Sampaio

  1. LIDER ESPIRITU NASIONALISMO

Dezenvovlimentu hanesan prinsipiu fundamentu husi Estadu ka Nasaun nian ne’ebe mak atu halo transformasaun sosiál hodi garante sosiedade ho dignu tuir metas nasaun nian. Tamba ne’e atu halo mudansa sosiál presija kaspasidade lider ne’ebe iha etika morál  ne’ebe dominasaun ho karakter espiritu Nasionál atu nune’e bele dezenvolve nasaun Timor Leste.

Nasionalismu hanesan siensia ideolojia politika ho pensamentu hotu ne’ebe valoriza karakteristika povu nian. Maneira nasionalismo expresa liu husi patriotismo, ne’ebe envolve uza simbolos nasionalismo bandeira ho kanta hino nasionál “patria a patria” signifika luta para terra livre, povu livre e nao ha explorasaun. Nasionalismo hamriik ho forma ideolojia no movimentu politiku ne’ebe hatur ona iha konsiensia povu nian ne’ebe hato’o katak karakteriska komun e komunidade, nasionál ka supranasionál no hakarak modelu polítika. Wainhira ema pratika maka sei bele konkista unidade nasaun, defende interese hodi halo kontribuisaun ba forjar destinu. Hari doutrin bolu Nasionalismo hanesan atu defende buat importante nasaun iha prosesu formasaun dezenvolvimentu nian. Iha ne’ebe deit povu forma ho tempu la hanesan grupu ne’eb forma konsolidasaun iha tempu naruk hatur ho ran, lian, identidade regionál ho kultura, konsta (hamrik) klase sektoriál ne’ebe diferente. Nune’e salva guarda independensia no identidade nasionál, konkista prosperiedade povu nian aas liu insterese klase nian no setor. La iha ema ida mak husik nia identidade no nia soberania atu ema ukun (antropeladas). Hadomi o nia nasaun, apresia ba hahalok interese no aspira ba dezenvolvimentu reprezenta ideia, sentimentu I psikolojia komun iha komponente ne’ebe refleksaun ne’e presija nasionalismo.

Maibe observasaun ba situasaun real ne’ebe agora dadaun Partidu Politiku sira governa estadu ida ne’e la iha sentidu espiritu nasionalismu atu hatur povu ho estadu ho justu tuir normas bazikas liu husi Konstituisaun Republika Demokratika de Timor Leste (K-RDTL) konsagra ona iha artigu 6 konaba “Objetivu Estadu nian” iha alinea e). hari’I sosiedade ida ne’ebe hatur iha justisa sosiál, hodi hakiak sidadaun sira nia moris  diak ba isin no klamar. Interpretasaun ba artigu 6 konaba Objetivu Estadu nian katak Politika Estadu atu forma agenda politika ne’ebe dignu relasionamentu ba sidadaun sira nian ho bele fo prosperiedade, boa melhoramentu, bem-estar tuir sidadaun hotu-hotu nia hakarak no estadu nia mehi iha rai laran.

Tamba karakter progresiva sidadaun nian atu defende interese nasaun no hadomi rain. Ho razaun katak hanesan etapa ida, importansia konkorda ho prinispiu populasaun ho esforsu hasoru kolonialismu  no nune’e mak bandeira nasionál atu refletidu ba interese komun no nasaun nian. Atu liberta povu no Nasaun Timor Leste presija konsiensia lider ho espiritu nasionalismu signifika dignidade povu no nasaun nian aas liu poder polítika , ho nune’e tau aas nafatin interese  nasionalismu fuan boot liu interese partidarismu no grupuismu ninian.

Modelu Nasionalismu iha karakteristika ha’at (4) mak hanesan :

  1. Nasionalismu Revolusionariu
  2. Nasionalismu Kontra Revolusionariu
  3. Nasionalismu civilizasaun
  4. Nasionalismu suku

1. Nasionalismu Revolusionariu :

Karakter husi elit politika ne’ebe hakarak atu halo demokratizar,  maibe instituisaun representante existe ho adekuadu atu comprensar.

Objetivu atu konkista estadu revolusioinariu laos limita  ne’ebe konjuntu  husi objetivu natureza historiu I cultural, maibe ne’e hanesan mos Impulsionado (dudu)  husi kompetisaun ho aberta ba seguransa nian.

2. Nasionalismu Kontra Revolusionariu:

Nasaun ne’ebe mak ho nasionalismu kontra revolusioner husi elit politika hanoin katak sempre los hodi halo atakasaun ba Partidu seluk ne’ebe ukun  persebe hanesan inimigu ou kontra ba sira nia interese liu husi instituisaun ne’ebe reprezentante.

3. Nasionalismu Sivil/Sivilizasaun :

Hatete katak nasaun ne’ebe deit iha nasionalismu siviku , wainhira iha instituisaun representasaun forsa e ba elite politika iha flexibilidade ho demokrasia.

4. Nasionalismu Suku, Agama dan Ras (SARA)

Karktersitika nasionalismu  SARA bele sukat husi elit politika ne’ebe la aderem  ba nosaun demokrasia  I expresaun importante ba nia interese atu defende determinasaun husi grupu liu husi meiu instituisaun reprezentante ne’ebe existe.

II. ESPIRITU IDEOLOGIA PARTIDARIU

Nasaun Timor Leste ukun-an husi tinan 2002 ate 2022 ho idade 20 ona ,atu resolve povu nia moris I alkansa objetivu estadu nian ne’ebe kontempla ona iha panorama politika Planu estratejiku dezenvolvimentu nasional (PEDN ) tinan 2011-2030 nian. Maibe realidade implementasaun politika ladaun resolve problema povu nian tuir prinsipiu estadu I politika ninian tamba partidu hotu hotu mai ho lina orientasaun politika ne’ebe la hanesan iha Ideologia I Paradgima Politika.

karanteristca da linha orientasaun Partidu Politika nian kategoriasaun iha parte rua (2) mak hanesan :

  1. Ideologia Partidu Politiku
  2. Paragdima Partidu Politiku

1. Ideologia Partidu Politika.

Ideologia Partidu Politika hanesan ideias ne’ebe partidu politika sira preparadu ona ba kuadru militante sira enkaisa an iha partidu nia laran atu atu hatene ideologia partidu nian konaba vizaun no misaun nian. Ho nune’e kuadru militante atu hatene konaba ideologia partidu politika nian mak hanesan ideal, prinsipiu, doutrina, mitologia ka simbolu husi aktvidade social, instituisau, klase ka grupu boot ne’ebe iha objetivu politiku nian ne’ebe la hanesan.

2. Paragdima Partidu Politika

Paragdima Partidu Politika hanesan modelu ou padraun ne’ebe atu korrespondensia ba buat ruma ne’ebe presija servir ho modelu. Normas orientasaun husi grupu ka partidu politika  ne’ebe estabelese atu hasa’e militante sira nia konesementu ,abilidade hodi bele servi no defende paragdima Partidu Politika nian. Tamba ne’e Paragdima politka sai autodefesa ba nia partidu hodi kritika makas ba partidu ne’ebe mak kontradisaun pozisaun ho fileira politika ne’ebe mak la hanesan.

III. KONKLUZAUN

Hakerek nain halo konkluzaun katak Prinispiu Estadu ka Governu nian difisil te’ebes atu alkansa tamba lider Partidu Politika sira mai ho linhas orientasaun politika la hanesan ka partidu la hanesan. Ne’e duni difisil atu bele halo mudansa sosial ka transformasaun sosial relasionamentu ho Lei no Programa ne’ebe hatuur ona atu bele Liberta Povu no Dezenvolve nasaun Timor Leste ida ne’ebe sustentavel. Tamba lakoi simu ideias husi kores partidu seluk ho intensaun mak atu hamonu ka impede ba nia programa dezenvolvimentu nasional ne’ebe iha ona. Tan ne’e, alkansa Objetivu nasional mak lider Partidu Politika sira tenke ho karakter Lider espiritu nasionalismu ba Timor Leste I inklui korrespondensia ba problema povu ninian ne’ebe uluk komunga prinsipiu ida atu liberta povu uluk sai moris diak. Konsienta katak Programa kada Partidu Politika nian ne’ebe konsagra ona ne’e implementa la fora  husi Nasaun ka Povu nian, tamba ne’e presija unifika Lider sira nia unidade nasional hodi nune’e bele kontribui ba prosesu dezenvolvimentu nasional.

Referensia

  1. Orientasi Politik Masyarakat Terhadap Permerintahan.
  2. Konstruisaun Republika Demokratika de Timor Leste.
  3. Grande intrevista GMNTV konaba Impase Politika.
  4. Para Compreender Corretamente o Nacionalismo Kim Jong II (28 de fevereiro de 2002)

*(Hakerek nain Husi Pio Freitas Sampaio, Estudante UNTL, Faculdade Cencias e Sociais (FCS), Departamentu Politicas Publicas Semester VIII. No. 75270776/74196787, Id Facebook Maubere Oan)

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here