Home Notisia Estudante Melbourne University Vizita Uma Lulik 7 Iha Maubise, Husu Komunidade Labele...

Estudante Melbourne University Vizita Uma Lulik 7 Iha Maubise, Husu Komunidade Labele Estraga Natureza

1946
0
Estudante husi Melbourne University visita uma lulik no bee monu iha Maubise. [Foto: Umbe | 17.07.2023]

Reportajen Umbelina dos Reis

Haburas Foundation fasilita Estudante  husi Melbourne University iha Australia, hala’o vizita uma lulik (7) iha Maubisse-Mauloko, objetivu atu hatene istoria hosi uma lisan lulik iha Maubisse-Mauloko dezde uluk to’o mai agora, tanba durante ne’e estudante sira apriénde hosi siénsia.Tuir estudante sira nia haree komunidade Maubisse kaer metin uma lisan kultura nian.

Professora Lisa Palmer hosi university Melbourne hateten, lori estudante mai vizita Timor-Leste  tanba estudante sira ne’e estuda jeografia kona-ba meiu ambiente rekursu naturais mudansa klimatika dezenvolvimentu, pros-konflitu nian, nune’e estudante sira bele hatene realidade hosi siénsia ne’ebé sira estuda iha eskola. Foin dadauk sira ba Atauru aprende kona-ba Tasi no Tara bandu nian, agora iha Maubisse sira aprende kona-ba kultura uma lisan inklui klima iha Maubisse.

“Tuir ami nia haree uma lulik iha Maubisse ne’e importante tebes ba komunidade sira tanba tuir istoria ne’ebé ita rona uma luik ne’e dezde uluk to’o agora komunidade kontinua tane aas, agradese moos ba sira tanba harii rasik turismu komunitariu no prontu simu  vizitante sira mai vizita Maubisse no sira moos prontu fahe  esperiésia istoria kona-ba kultura no ekolojia Timor nian ba estudante sira.”dehan professora Lisa Palmer, ba Neon Metin, iha Maubisse-Mauloko,  segunda-feira 17/07.

Nia hatutan, istoria ne’ebé Jorge konta tuir ba estudantr ne’e interesante tebes ba estudante sira kona-ba rai, ai-hun, uma lisan, ne’ebé sira rona hosi naran Maubisse, ne’e importante tebes ba estudante sira, dehan uluk fatin aldeia Teli-tuku ne’e nakonu ho bee iha área refere, depois avo bei-ala sira halo juramentu ho laho ke’e rai iha momentu ne’eba bee suli tun ba tasi mane entaun bee ne’e maran, komunidade sira bele hela to’o ohin loron, nune’e to’o agora komunidade Maubisse kontinua kuidadu laho, no istoria seluk dehan uluk asu hanorin sira halo uma du’ut nune’e haksumik sira labele bokon, dehan tempu uluk  du’ut no ai-hun moos bele ko’alia, entaun iha momentu ne’eba atu hapara ai-hun no duut ne’ebé ko’alia sira presiza halo juramentu tan katak bainhira ema mate tenki tau iha ai-kabelak hafoin hakohi iha rai, nune’e ai-horis sira nee buras nafatin. Kona-ba istoria ne’ebé ami rona hosi Jorge, entaun sente ema ho natureza ne’e la’os keta-ketak maibé ida de’it.” Lisa dehan istoria ne’e interesante tebes ba estudante sira hodi aprende kona-ba natureza Timor nian nune’e bele aumenta sira nia estudu.

Nia informa, futuru ohin mai tenki kuida di’ak rekursu naturais  nune’e labele estraga ambiente natureza iha mundu, iha Australia estudante University Melbourne  estuda no apriénde kona-ba Jeografia maibé ho siénsia de’it, entaun sira hakarak rona no haree realidade hosi istoria hirak ne’ebé sira apriénde hosi siénsia, ne’e hanesan previlejiu bo’ot ida ba estudante tanba vizita uma lulik sira moos simu matak malirin bua-malus hosi lia-na’in Maubisse-Mauloko rasik.

Nia konklui,  primeiru agradese wain ba Haburas Foundation no knua HAKMATEK tanba fasilita sira ho laran luak, nune’e sira mai apriénde no enjoy fatin turismu iha Maubisse. Tanba dalaruma ami mai rasik hanesan estudante University karik vizita fatin turismu ne’e difisil tebes atu hetan, maibé estudante university parseria di’ak ho Haburas entaun fasil mai ami bele hasoru komunidade nia moris loro-loron.

Tuir estudante Sam Elliott nia hare katak, komunidade Maubisse kaer metin sira nia uma lisan lulik kultura nian,  tanba  jerasaun foinsa’e moos kontinua kaer metin kultura, entaun sente kultura Maubisse Mauloko entre kultura ilha  Atauru ne’e diferente tebes,  tanba Atauru kultura krisdyanismu mak domina.

“Previlejiu boot mai ami tanba liu hosi estuda materia jeografia bele vizita rai  Timor no hare fatin turismu komunitariu , uma lulik rona istoria no hasoru direita komunodade nia moris loro-loron iha  i komunidade simu ami kultura orijinal bidu, Maubisse-Mauloko nian.” dehan estudante Sam Elliott

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here