Reportajen Umbelina dos Reis
Komunidade Maubisse Mauloku iha inisiativa, harii rasik turizmu baze ba komunitáriu, ho naran Knua Hakmatek, rekomenda ba governu da-IX, tenke servisu másimu hodi tau matan ba turizmu komunitáriu, no tun direita ba baze hodi tau matan ba komunidade ne’ebé iha inisiativa servisu voluntariu hodi harii turizmu komunitáriu, nune’e bele dezenvolve liu tan fatin turístiku iha Timor-Leste.
Membru grupu seksaun internal, Jorge Lopes hateten bainhira Knua Hakmatek hamriik komunidade iha aldeia Teli-Tuku sente haksolok, tanba fo benefísiu ba komunidade no grupu ne’e nia laran, tanba akumula vizitante sira mai vizita fatin turismu Maubisse entaun sira presiza deskansa iha knua HAKMATEK, nune’e sira hetan benifisiu di’ak hosi vizitante sira ne’ebé mai deskansa iha knua.
“Tanba dala-barak vizitante mai Maubisse sira hanoin dehan Maubisse ne’e iha villa, maibé lae? naran Maubisse ne’e mai hosi uma lisan knua hitu (7), entaun ho istoria hirak ne’e mak atrai vizitante sira mai bei-beik fatin turizmu HAKMATEK. bainhira sira mai vizita fatin ne’e ami sempre lori sira la’o ba vizita uma lisan no konta istoria kultura Maubisse nian, inklui fatin turismu iha área Maubisse.” dehan Jorge Lopes ba Neon Metin, iha Knua Hakmatek Maubisse, Domingo, 16/07
Nia hatutan, komunidade Maubisse maioria moris ho vida agrikultor, entaun bainhira vizitante sira mai vizita fatin ne’e sira koñese produtu lokal ne’e barak no hatene hemu kafé maibé sira la hatene produtu lokal no kafé ne’e mai hosi fatin ne’ebé? entaun bainhira vizitante mai ami sempre konta istoria no lori sira la’o ba to’os plantasaun kafé nian.
“Prosesu harii Knua Hakmatek ne’e la’os buat fasil, maibé difísil tanba servisu ho voluntariu, entaun iha momentu ne’eba komunidade iha inisiativa di’ak servisu ho laran to’o ohin loron knua ne’e hamriik duni, no hetan inagurasaun hosi 2011, prezensa hosi sekretariu estadu formasaun profesional (SEFOPE), Haburas Foundation, nune’e ami kontinua servisu voluntariu to’o to’o ohin loron tanba ami hakarak turismu komunitariu iha Knua Hakmatek ne’e halo ba fatin turismu bo’ot no hakarak sai koñesidu iha Timor.” nia dehan.
Nia rekomenda, ba IX governu konstituisional ba ohin tenki servisu másimu hodi tau matan ba turismu komunitariu, nune’e bele hare moos komunidade ne’ebé servisu voluntariu iha baze, karik bele tun direita ba baze hodi hare rasik ba fatin turismu komunitariu ne’ebé komunidade sira harii rasik, tanba dala-wain na’in ulun sira ko’alia kona-ba komunitariu maibé, ko’alia iha fatin de’it nunka tun direita ba baze hodi apoiu komunidade, hakarak turismu avansadu iha Timor tenki apoiu másimu povu tanba povu ki’ik mak oferese aan hodi servisu voluntariu.
