Horiseik, 29 Agustu, Forum Organizasaun Naun-Governamental Timor-Leste (FONGTIL) entrega karta aberta ba Sekretariu Jeral ONU, Antonio Guterres, iha Hotel Timor. Karta aberta ne’e temi kona ba dezafiu atu lori ba justisa ator krimi grave hosi Indonesia.
“To’o ohin loron, laiha lider polítiku ka militár Indonesia nian ne’ebé lori ba justisa, maski sira aumenta sira-nia podér polítiku iha ita-nia viziñu ne’ebé besik liu ,” karta aberta ne’e esplika
Karta aberta ne’e hatete katak “autór kriminál Indonesia sira seidauk hetan mekanizmu judisiáriu ida-ne’ebé kredivel no bele ajuda hapara impunidade iha rejiaun no mundu”.
Ho tulun husi Nasoins Unidas, harii painél espesiál ida ba krime grave sira ne’ebé komete iha tinan 1999, maibé nia mandatu la kobre krime barak husi forsa Indonesia husi 1975 to’o 1998.
Iha relasaun ho vizita Papa Fransisco nian, FONGTIL mos preokupa ho limitasaun ba liberdade expresaun mak governo fo sai.
“Maski iha liberdade espresaun, imprensa, movimentu no asembleia, maibé autoridade seguransa kontinua koko atu limita liberdade ne’e; porezemplu, molok vizita husi Sua Exelénsia no Sua Santidade nian, Primeiru-Ministru no polísia fó avizu ba ita-boot nia membru balun atu labele espresa sira-nia an”, karta aberta ne’e hatete.
FONGTIL mós husu ba Nasoins Unidas no Komunidade Internasionál atu labele haluha povu sira ne’ebé luta ba liberdade, inklui sira iha Sahara Osidentál, Myanmar no Papua Osidentál, ne’ebé kontinua luta ba justisa no direitus umanus, liuliu ba determinasaun an rasik.
Alen de hato’o pontu sira mak liga ho justisa no liberdade expresaun, karta aberta ne’e mos expresa preokupasaun sistema Nasoins Unidas seidauk fó apoiu efetivu ba Estadu Timor- Leste hodi kria polítika dezenvolvimentu ida-ne’ebé apropriadu no sustentavel. FONGTIL mos hakarak enkoraja Nasoins Unidas atu uza nia rekursu finanseiru, umanu no kapasidade atu ajuda Timor-Leste atu muda ba dalan sustentavel no ekuitativu.
Karta aberta ne’e mos hato’o agradesementu ba esforsu husi Sekretáriu-Jeral no membru komunidade internasionál balun atu responde ba krize Klimatika, ne’ebé afeta ema nia moris iha Timor-Leste no iha mundu tomak. Hato’o mos diskontentementu kona ba produtór gás estufa boot sira seidauk atua ho efetivu hodi hamenus emisaun sira ne’ebé sai hanesan kauza prinsipál ba mudansa Klimatika.
Karta aberta ne’e asin hosi Diretor FONGTIL, Valentim da Costa Pinto, no mos Presidente Board FONGTIL nian, Inocencio de Jesus Xavier.









