Home Feature COVID-19 Ameasa Rendimentu Hosi Maria ho Abrao Nudar Vendador Faan Modo

COVID-19 Ameasa Rendimentu Hosi Maria ho Abrao Nudar Vendador Faan Modo

228
0
Ekipa klinika jurnalismu UNTL-UNESCO entrevista vendador Maria ho Abrao iha merkadu Taibessi. [Foto: Leonadro da Cruz | 13.09.2020]

Reportazen ekipa klinik jurnalism UNTl-UNESCO

“Antes pandemia COVID-19 afeta Timor, nia bele hetan rendimentu hosi faan modo kada loron $35.00 dollar, maibe iha propagasaun COVID-19 bele hetan deit $5.00 deit kada loron”. Vendador Abrao

Situasaun ekonomia ezije ema hotu, atu kompete buka moris hodi hetan dollar ida para bele sustenta moris loron ida nian, no ema barak desidi kapital Dili mak sai fatin ba ema barak, hodi buka dollar ida.

Iha propagasaun COVID-19 hamosu impaktu boot ba ekonomia, liu-liu ba vendador kiik sira ne’ebe hikis kosar ba moris diak loron ida. Rendimentu ne’ebe sira hetan iha diferensia boot antes COVID-19 akontese iha Timor.

Ekipa klinika jurnalismu dada lia ho vendedor ida mai hosi municipio Ainaro, ne’ebe desidi hatutan nia moris iha sidade Dili. Vendedor ne’e naran Abrao, nia idade sei jovem mai hosi familia agrikultor, ho maun alin hamutuk nain 10, feto 3 no mane 7 no Abrao nudar mane boot ne’ebe tenke komesa hanoin oinsa tau matan ba nia uma laran.

Abrao komesa hanoin oinsa mak sai vendador faan modo, tanba nia labele fo todan ba nia mama ho papa ne’ebe mak idade komesa avansadu.

Ba ekipa klinika jurnalismu Abrão konfesa katak nia eskola remata Sekundariu de’it no labele kontinua ba nivel universitariu tanba inan-aman laiha kbiit, ho nune’e Abrao desidi buka moris liu hosi faan modo.

“Hau mai husi familia ne’ebé simplis, mukit no kiak tebes no tenke obriga an buka osan”, tenik Abrao.

Abrão tenki husik hela nia horik fatin Munisipiu Ainaro no hakat liu munisipiu Aileu hodi tun mai Dili, no merkadu Taibesi mak sai knaar fatin nia hodi hetan netik dollar ida.

maske kiak maibe la tane liman ba ema seluk, sai vendador mak dalan uniku ba nia atu bele tulun inan, aman no alin sira hodi bele responde nesesidade eskola.

Abrao konfesa katak antes pandemia COVID-19 afeta Timor, nia bele hetan rendimentu hosi faan modo kada loron $35.00 dollar, maibe iha propagasaun COVID-19 bele hetan deit $5.00 deit kada loron.

Situasuan ne’e sai dezafiu boot ba vendador kiik sira ne’ebe tenke hikis kosar, menus konsumedor fo impaktu ba sira nia moris, to’o ikus modo barak hetan estraga no balun fila ba han.

Modo ne’ebe Abrao faan mak hanesan alfase, lis tahan, modo mutin no modo metan.  Modo hirak ne’e Abrao sosa tutan hosi Aileu-Remexiu. Modo hirak ne’ebe nia sosa ho presu $60-80 dollar, ho nune’e nia faan fali kada futun ida $0.50 cen

Istoria hanesan mos mai hosi Maria Virgina Baptista de Almeida, tenke tulun nia kaben hodi faan modo iha merkadu. Ba Maria ekonomia mak sai baze fundamental, atu hamenus naha iha uma laran.

Maria mos mai hosi municipiu Ainaro, nia husik nia moris fatin tun mai sidade Dili, hodi buka dollar, hodi hare mos oan sira nia eskola, sente koleng maibe ida ne’e la impede nia espiritu hodi buka moris, bele dehan Maria nudar heroi ba uma laran, nudar inan ne’ebe iha domin no responsabilidade.

Ho pasensia futu kabun no habai an iha loro manas no kosar turu, horon rai rahun sira ne’ebe mak bele afeta ba nia saude, maibe hakarak ka lakohi ekonomia ezije nia tenke hasoru.

Ba ekipa klinika jurnalismu Maria konfesa katak antes COVID-afeta Timor, produtu ne’ebe nia hetan folin diak, kada loron bele hetan rendimentu to’o $100.00 maibe iha situasaun COVID-19, rendimentu menus kedas, tanba menus konsumedor, ema barak halai ba foho bainhira estadu emerjensia aplika dahuluk, ho nune’e modo barak mak dodok.

“Ami sente  triste tanba sasan sira ne’ebé ami fa’an ne’e la’os ami nia rasik, maibé durante ne’e ami sosa tutan fali husi ema, ami hola sasan sira ne’e mai husi munisipiu Baucau no sasan sira ne’ebe sosa tutan bazea ba rendimentu. Tomate ne’ebe ami fa’an, ami sosa tutan husi munisipiu Baucau balde ida ho folin $17.00 ou $18.00 dollar ou bele folin aumenta liu tan”, tenik Maria.

Maria hatutan bainhira nia faan fila fali fatin ho presu $0.50 cen, hosi presu ne’e loron bele hetan $50.00 dollar deit tanba tuir Maria nia kalkulasaun antes moras Corona akontese bele hetan to’o $100.00 ou bele liu.

*(Joanina Casamiro, Lola Sarmento Ximenes, Leonardo da Cruz, Jenito da Costa Soares, hakerek nain sira nudar estudante UNTL ne’e tuir formasaun iha klinika jurnalismu ne’ebe koopera entre UNTL ho UNESCO, ho nune’e mentor publika sira nia artigu iha Neon Metin)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here