
Reportajen David da Costa
Sekretáriu Jerál (SEKJEN) Organizasaun Rezisténsia Nasionál Estudante Timor-Leste (RENETIL), Joaquim da Fonseca ‘Russuo’, horiseik hasoru malu ho Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta hodi hato’o formalmente proposta ida ba Prezidente, atu Estadu fó kondekorasaun ho títulu póstumu ba membru mártir RENETIL nain 12 ne’ebé maka fó sira nia vida durante luta ba libertasaun nasionál.
Proposta ne’e hato’o atu fó onra ba membru na’in rua ne’ebé mate iha 1997 hafoin sira nia partisipasaun iha okupasaun embaixada Áustria nian iha Jakarta, no mós membru na’in sanulu seluk ne’ebé lakon sira nia vida iha munisípiu oioin durante períodu krítiku Konsulta Populár 1999 nian.
Sekretáriu Jerál (SEKJEN) Organizasaun Rezisténsia Nasionál Estudante Timor-Leste (RENETIL), Joaquim da Fonseca ‘Russuo’ hatete, hasoru malu ho Prezidente Repúblika José Ramos-Horta atu hatama pedidu ida husi RENETIL ba estadu atu fó rekoñesimentu ba membru Organizasaun Rezisténsia Nasionál Estudante Timor-Leste nain 12 ne’ebe maka mate iha funu laran.
“Horseik ha’u ba hasoru Prezidente Repúblika atu hatama pedidu ida husi RENETIL ba estadu atu fó rekoñesimentu ba membru RENETIL nain 12 ne’ebe maka mate iha funu laran. RENETIL husu ba estadu atu fó kondekora nain 12 póstumu ho kondekorasaun ida ne’ebe apropriadu ba sira nia kontribuisaun nu’udar apresiasaun husi estadu Timor-Leste no rai ne’ebe sira rasik mos kontribui atu liberta,” dehan Sekjen Organizasaun Rezisténsia Nasionál Estudante Timor-Leste (RENETIL), Joaquim da Fonseca, ba Neon Metin iha farol, Sexta 14/11.
Nia haktuir, Prezidente Repúblika José Ramos-Horta nia resposta ba iha RENETIL nia pedidu ne’e positivu tebes, tanba horseik kedas nia bolu ekipa jurídika atu haree pedidu ne’ebe RENETIL submete ne’e, hodi prepara kondisoena administrativa iha loron 27 fulan ida Prezidente bele fó kondekorasaun ne’e ka bele entrega medaila ruma, depende hosida dezisaun ikus ne’e nusa atu fó ba família sira.
Nia salienta, atu kondekora ne’e, ida ne’e laos depende ba Sekjen nia esforsu, ne’e estadu maka tenke rekoñese ema sira ne’ebe maka kontribui ba iha nasaun nian independénsia ida ne’e, sira nia tempu, sira nia esforsu, sakrifísiu atu rai ida ne’e bele hetan ninia ukun aan.
“Maibé loos duni tenke iha prosedimentu ne’ebe ita tenke tuir, infelizmente agora daduk ne’e, por exemplu; Se atu hetan rekoñesimentu hanesan kombatente da libertasaun nasionál, mai iha RENETIL ne’e iha difikuldade ida tanba RENETIL ninia divizaun teritorial iha Indonésia ne’e la hanesan ho saida maka hakerek iha formuláriu rejistu ne’e ba veteranus sira, segundu estrutura RENETIL nian ne’e la kompatibel, lolos kontrariu, formuláriu ida ema tenke priense rejista hanesan veteranus la kompatibel ho estrutura RENETIL nian,” nia esplika.
Tanba ne’e, tenke iha asutamentu ida para presiza estabelece rejime ketak atu bele akomoda membru RENETIL sira, ida ne’e diresaun hanoin hela, iha opsaun balun ne’ebe maka RENETIL prepara hela atu rekomenda ba estadu hodi foti.
“Maibé agora dadauk ne’e, balun ba rejista ona iha difikuldade ba iha verifikasaun, tanba kuandu verifika tenke ba iha Munisípiu, entaun ema iha Munisípiu la koinese sira ida ne’e problema mas ita sei haree ida ne’e,” nia subliña.
Iha pasgina ofisial ne’ebe neon metin asesu ohin husi pagina ofisial Prezidente Republika Demokrátika Timor-Leste, katak, Hodi hatán ba ida-ne’e, Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta espresa ninia apoiu ba inisiativa ne’e no fó instrusaun ba ekipa jurídika Prezidénsia nian atu hahú prosesu verifikasaun ba kondisaun nesesária hotu-hotu atu atribui onra sira ne’e.
“Ho desizaun ida ne’e, Prezidente afirma fila-fali ninia kompromisu atu prezerva memória istórika no rekoñese kontribuisaun valioza hosi erói hotu-hotu ne’ebé luta independénsia no dignidade Timor-Leste nian,” dehan iha Pagina ne’e.
Prezidénsia Repúblika sei foti ona medida administrativa ne’ebé presiza, ho objetivu atu hala’o serimónia formál kondekorasaun nian iha loron 27 fulan novembru atu onra ho dignu sakrifísiu hosi patriota joven sira ne’e no fó rekoñesimentu ba sira nia família.
Entertantu Membru RENETIL sira ne’ebe maka atu hetan kondekorasaun iha loron 27 no5 maka hanesan, José Ernesto de Jesus Maia, Mario Asunção Belo, Ruben Barros Soares, Bernardino Joaquim Afonso Guterres, Almedio da Conceição, Domingos de Fatima Soares, Casmiro de Jesus Carvalho, Domingos Mau Coli, Flávio Urbano de Carvalho Ribeiro, Zeca Madeira Fátima l, Gaspar Tomas Sequeira, no mos Titi Sandora Cornelio Lopes








