Reportajen Silvino Freitas
Sekretáriu Estadu Asunto Toponimia no Organuzasaun Urbana (SEATOU) hamutuk ho Autoridade Munisípiu Dili hala’o eviksaun ba komunidade uma kain 11 iha tasi-tolu tanba tasi-tolu fatin area protejida nian, nune’e mós husi vizita santo padre nian iha fulan oin hamamuk fatin atu bele utiliza ba vizita refere no eviksaun ne’e halo iha ona aseitasaun ho komunidade liu husi kompensasaun ba uma kain sira, maibé komunidade afetadu ba eviksaun la kontente ho saldo ne’ebé la dauk transfere ba sira tuir konkordánsia ne’ebé sira hala’o ona nune’e informasaun ne’ebé hatoo ba sira katak eviksaun ne’e liga ho vizita amo papa nian atu halo missa iha tasi-tolu.
SEATOU Germano Santa Brites dehan, uma kain 11 ne’ebé SEATOU halo eviksaun ne’e hetan ona kompensasaun husi obras-públika tuir sira nia baraka ka fatin ne’ebé sira hela bá, nune’e fatin ne’ebé komunidade hela ba ne’e mós tama iha area protejida nune’e mós prezisa hadi’a ba vizita amo papa nian, enkuantu despezu administrativu ne’e mós la’ós ligasaun de’it ba iha vizita amo papa nian maibé hanesan programa governu nian ba organiza sidade nia atu bele seguru ba ema hotu.
“Santo papa mai ne’e aproveita mós atu ita hadi’a bandeira riin ne’e, kuandu santo papa la mai mós fatin husi tasi-tolu ne’e komunidade sira tenke ses husi fatin ne’e tanba area protejida ba ema hotu hotu la’ós dehan santo papa mai mak hakaas an lori sai populasaun lae” dehan Germano ba jornalista sira iha tasitolu, (13/08).
Nia dehan tan, husi eviksaun ne’ebé hala’o ona iha ona karta aseitasaun ho obras-públika ne’ebé osan ba kompensasaun ne’e sei tama ba populasaun sira nia konta no governo sei la ses husi sira nia responsabilidade, no konforme ba prosesu aprovisionamentu husi finansa obras-públika nian atu bele transfere osan ba uma kain 11, hanesan ho uma kain sira ne’ebé hetan eviksaun iha fulan kotuk no ohin osan tama hotu ona, nune’e osan sira ne’ebé simu ne’e tuir sira nia uma ne’ebé permanente no semi-permanente.
Enkuantu komunidade afetadu ba eviksaun Verísimo Soares dehan, razaun ne’ebé sira mai hato’o ba sira atu halo eviksaun ne’e ho gado-gado primeiru sira dehan fatin refere atu tau bainaka vizita amo papa nian nune’e obriga sira atu hamamuk fatin ne’e no informasaun ne’e hato’o husi SEATOU ho nia ekipa no sira iha evidensia video ne’ebé sira dokumenta hela, tuir fali hato’o informasaun ba sira katak tanba ho paisajen la di’ak nune’e estadu haruka komunidade tenke muda, balun fali dehan igreja mak haruka.
“Husi fali ADN mai dehan tanba fatin ne’e istoriku uluk dada bandeira entaun imi tenke muda atu ami tau bandeira rua vatikanu ho RDTL” dehan komunidade Verísimo ba jornalista sira iha fatin eviksaun tasi-tolu, (13/08).
Nia dehan, prosesu negosiasaun ne’ebé hala’o entre komunidade ho governo ne’e dehan eviksaun ne’e akontese bainhira iha ona tranferénsia saldo ba kompensasaun nian, maibé seida’uk iha tranferénsia refere sira hahú ona ho eviksaun, nune’e mós sira preokupa ho sira nia oan sira ne’ebé dadaun ne’e eskola hela tanba husi parte edukasaun foti ona dadus maibé laiha responsabilidade, no laiha laiha liña koordenasaun ba implementasaun polítika eviksaun refere.
