Home Notisia AJTL Lamenta Aktu Impedimentu no Violasaun Ne’ebe Sidaduan Balun Komete Hasoru Jornalista

AJTL Lamenta Aktu Impedimentu no Violasaun Ne’ebe Sidaduan Balun Komete Hasoru Jornalista

415
0
AJTL Halo konferensia imprensa. [Foto: Santina Lucia da Costa | 30.04.2020]

Reportazen Santina Lucia da Costa

Aktu impedimentu no violasaun ne’ebe sidadaun balun komete hasoru jornalista ka midia nudar aktu atentadu no ameasa ba jornalizmu no liberdade imprensa iha pais demokratiku ida ne’e no kontra Lei KOMSOS, artigu 41.

Asosiasaun Jornalista Timor-Lorosa’e (AJTL), halo konferensia imprensa relasiona ho sidadaun nain rua ne’ebe halo aktu impedimentu no violasaun ne’ebe sidadaun komete hasoru jornalista Rttl e.p., iha Fronteira.

Liu husi komunikadu imprensa ne’e, Prezidente AJTL, Zevonia Vieira hateten katak iha ambitu komemorasaun loron mundial liberdade imprensa nian, Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa’e (AJTL) hakarak deklara katak misaun prinsipal jornalizmu dadauk ne’e mak atu promove no defende interese umanu. Ida ne’e inklui vida umana povu Timor-Leste nia ne’ebe dadauk ne’e ameasadu husi moras aat Covid-19. Asuntu vida umana povu nian nudar parte ida husi interese publiku ka interese ema barak nian, ne’ebe sai fokus jornalista ka midia nian atu kobre.

Zevonia dehan asuntu seluk hanesan kazu deportasaun no infransaun hasoru regra estadu emerjensia ne’ebe la ses husi espasu publiku nian nudar mos “Angle” notisia ba midia ka jornalista atu foka, atu hakonu sidadaun sira nia direitu ba informasaun iha kontestu propagasaun Covid-19.

“Aktu impedimentu no violasaun ne’ebe sidadaun balun komete hasoru jornalista ka midia nudar aktu atentadu no ameasa ba jornalizmu no liberdade imprensa iha pais demokratiku ida ne’e no kontra Lei KOMSOS, artigu 41. AJTL konsidera utilizasaun aktu violensia laos meiu proprio atu uza hanesan dalan komunikasaun nian iha sitausaun espesifiku, iha tempu ne’ebe Timor-Leste implementa hela regra “LOCKDOWN” ba movimentasaun hotu-hotu. Iha situasaun ne’e, aspetu psikolojika no siguransa sidadaun sira nian nudar parte ida ne’ebe midia ka jornalista no ema hotu tenke respeita tanba ida ne’e hanesan direitu baziku ema nian”, hateten Zevonia Vieira iha salaun Konsellu Imprensa, 30/04.

Tuir AJTL katak justifkasaun sira temi iha leten nudar valor prinsipiu ne’ebe jornalista sira proteje no defende tuir objetivu jeral asosiasaun jornalista nian, ne’e artigu 19- konvensaun internasional- direitu sivil politika no konstituisaun RDTL – artigu 40 no 41.

Liu hosi konferensia imprensa AJTL, nudar organizasaun mahon ba jornalista Timoroan hotu hato’o nia pozisaun hanesan kondena maka’as aktu violensia ho forma saida de’it hasoru jornalista ka midia iha pais ne’e, tanba ida ne’e nudar atentadu no ameasa ba jornalizmu, liberdade imprensa no liberdade espresaun ne’ebe konstituisaun RDTL garante.

“Lamenta aktu ema ka grupu iresponsavel balun nian ne’ebe dadauk ne’e tenta manipula video ka faktu jornalizmu RTTL E.P. nian ne’ebe publika sai viral iha plata forma midia sosial sira ho konkluzaun sedu no fo sala ba jornalista”, hateten Zevonia

Zevonia hateten Impedimentu no kazu aktu violensia hasoru jornalista destakadu RTTL e.p. iha area froteriza Mota-Ain, laos problema individu ka instituisaunn ida nian, maibe ida ne’e kestaun jornalizmu no liberdade imprensa iha ambitu prosesu harii demokrasia, entaun jornalista, media no asosiasaun jornalista hotu-hotu tenke tau forsa hamutuk hodi defende.

Iha fatin hanesan, Xefe Departamentu Advokasia no Juridiku, Constancio dos Santos Vieira, esplika iha edisaun tuir balun katak jornalista mos basa sidadaun na’in rua ne’e, maibe ida ne’e afeitadu ida ne’ebe mak akontese iha fatin publiku, hakarak ka lakohi jornalista tenke halo lezitima defeza, tanba lezitima defeza iha ita nia kodiku penal artigu 44 ne’e hateten ona katak bainhira sidadaun se de’it hasoru krime husi ema seluk, nia hakarak lezitima defeza atu nune’e nia bele defende nia-an, hodi hases nia-an hosi krime ne’ebe mak iha.

“Dalaruma ema balun koalia iha publiku relasiona ho sira nia privasidade pesoal, iha situasaun ida, ita tenki hatene katak privasidade pesoal ne’e tenke iha definisaun ne’ebe mak tenke klaru, labele jeneralidade hotu ba definisaun ida ne’ebe mak ema nia privasidade, se ita hotu koalia konaba privasidade, jornalista sei la halo kobertura, mesmu ida ne’e asuntu publiku”, hateten Constancio.

AJTL hateten Iha Lei Komunikasaun Sosial Nu.5/2014,  liberdade imprensa konaba media ninia serbisu iha terenu, asuntu publiku laiha limitasaun tenke halo kobertura, bainhira asuntu ne’ebe mak nia dehan privasidade, ida ne’e tenke espesifiku, liuliu ba ema ne’ebe mak menor, bainhira hetan violasaun seksual husi ema seluk.

“Maibe agora iha estadu emerjensia ne’e laiha privasidade tanba sira ne’e deportasaun no ita tenki hatene katak, iha fronteira ne’eba, espasu publiku, tanba ne’e laiha limitasaun ba jornalista atu halo kobertura ba ida ne’e”,  esplika Constancio.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here