Home Feature Siklone Seroja, Rai Nakfera Estraga Mariana nia Uma, To’o Agora Hela Iha...

Siklone Seroja, Rai Nakfera Estraga Mariana nia Uma, To’o Agora Hela Iha Lona Okos

1026
0
Komunidade afetadu Mariana Soares. [Foto: Adroaldo | 30.04.2021]

Reportazen Adroaldo ‘Saretukau’

“Ha’u nia inan tanis hodi dehan, eh kuitadu ita sei ba ne’ebé los. Ha’u nia inan lori nia ai tonka hodi la’o, no nia bei oan mak habit nia hodi halai sa’e ba foho leten ne’ebé seguru,” Mariana

Komunidade Suku Manelima, Postu Administrativu Laclubar, Municipio Manatuto hetan estragus ba uma, sasan no to’os tanba kauza hosi siklone seroja ne’ebe hamosu udan boot no inundasaun, obriga komunidade sira tenki evakua ba fatin seluk.

Ho akontesimentu ne’e, Neon Metin halo entrevista ho komunidade afetadu, Mariana Soares hosi Aldeia Futumanuk, Suku Manelima, Postu Administrativu Laclubar, nia haktuir katak udan boot hosi siklone seroja ne’e halo trauma, tanba rai mout, nakfera hodi estraga hotu sira nia uma.

“Udan tau iha Sábadu kalan, ami toba iha uma laran ami la hatene ida, derepente kama nakdoko ami hanoin dehan saída mak ne’e. Tanba hakfodak, ami foti kadeira hodi tuur iha varanda hodi hateten, udan ho anin hanesan ne’e ita sei halo saída los, ita atu ba ne’ebé”, haktuir Mariana ba Neon Metin wainhira simu apoiu emerjensia ba dezastre natural iha Postu Laclubar, 26/04.

Nia hatutan momentu ne’ebá, halo sira trauma tebes tanbá fatin hotu ne’ebé sira hela ba hetan ameasa hosi udan no halo rai nakfera.

“Ba fali uma Loho atu nono bee manas, ba hemu mos labele tanba rai nakfera ona iha uma Loho nia okos. Ba fali dapur atu tau ahi mos ladi’ak tanba rai kotu hotu ona”, Mariana relembra fali akontesimentu difisil iha madrugada loron Paskua.  

Ho ta’uk no neon nakraik nia hatete, tan rai hah nakfera estraga uma hotu, iha nia hanoin katak, “ita kal mate dunu ona, tan susar atu halai ba ne’ebe”.

“Ha’u hatete ba ha’u nia katuas oan, ho ha’u nia oan dehan ita atu ba los ne’ebé, ita nia fatin aat tan. Ha’u nia oan hatete mai ha’u, ne’e atu halo nusa ama, ita tenki ba foho leten ne’ebá taka lona ruma, hodi helik-an hodi haree de’it ona ba ita nia uma ho uma Loho”.

Mariana hatutan katak sira la hela ona iha sira nia uma, tanba rai nakfera, rai halai no sira nia hela fatin agora risku boot tebes, “ne’e be agora ne’e ami  hela iha lona okos”.

Nia hatete iha akontesimentu ne’e,  sira na’in haat, Mariana nia kaben, oan no nia inan

“Ha’u nia inan tanis hodi dehan, eh kuitadu ita sei ba ne’ebé los. Ha’u nia inan lori nia ai tonka hodi la’o, no nia bei oan mak habit nia hodi halai sa’e ba foho leten ne’ebé seguru,” tenik Mariana

Mariana ho nia oan mane simu sasan emerjensia iha postu Laclubar. [Foto: Adroaldo | 30.04.2021]

Mariana dehan hosi akontesientu ne’e, nia simu ona apoiu dala tolu no agradese tebes ba apoiu hirak ne’e, maibé nia husu atu na’i ulun sira tulun netik sira ba material uma nian, tanba oras ne’e sira nia hela fatin la aproveita, sira sei buka fatin seluk hodi hela, no oras ne’e da-dauk sira hela de’it iha lona okos.

“Tanba ha’u nia uma, loho mos atu hotu. Na’i ulun sira bele tau matan netik ba tanba ami ema mane ladun iha. Ha’u nia oan ida hola feto ba iha Vikeke, agora ha’u ho ha’u nia ama de’it. Ha’u hato’o de’it lia-fuan ida katak, se estadu hanoin fo netik apoiu tanba ami nia uma aat, ami hanensan ne’e atu lori saída hodi sosa”, Mariana hato’o nia esperansa ho triste.

Iha parte sorin xefe Suku Manelima, Jorge Soares hateten nia suku ho total uma kain 250 mak oras ne’e da-dauk mak afetadu hosi inundasaun, maibé seidauk identifika vítima afetadu nia nível estragus no sira ne’ebé lakon de’it plantasaun.

“Hosi ha’u nia suku tuir dadus ne’ebé da-dauk ne’e ha’u hetan mak fixa família 250. Dadus ne’e ha’u seidauk konfirma loloos, maibé ita foti hotu dadus, no tuir ami nia hakarak atu tuun direita ho parte sosial ho protesaun sivil, atu nune’e identifika ida-ida hodi hatene loloos”, hatene xefe suku Manelima

Xefe Suku ne’e mos husu apoiu ruma ne’ebé mai bele tulun mos ba komunidade sira ne’ebé hetan estragus ba sira nia plantasaun no to’os.

“Konabá afeta uma, ha’u hanoin apoiu ruma mai sira bele para lai, karik iha oferese fali ba sira ne’ebé to’os hetan estragus. Tanba situasaun ida dezastre, mosu tan COVID-19, komunidade sira hasoru problema boot hotu”, dehan Xefe Suku

Lideransa lokal ne’e hato’o agradese wa’in ba governu, grupu umanitaria no NGOs sira ne’ebé ho laran luak fo ona apoiu sasan emerjénsia ba komunidade afetadu sira, liu-liu iha nia suku.

“Ha’u nia komunidade ne’ebé hetan apoiu ne’e, mak sira ne’ebe hetan afeta hosi uma, total uma kain 23 de’it mak hetan”, nia hateten.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here