Home Justisa Advogadu RD La iha Komentariu konaba Faktu, Konsidera Tribunal La Efetivu

Advogadu RD La iha Komentariu konaba Faktu, Konsidera Tribunal La Efetivu

547
0
prosesu julgamentu kazu Topu Honis iha Tribunal Rekursu. [Foto: David da Costa | 09.06.2021]

Reportajen Francisco JDA, David da Costa Gusmao

Advogadu hosi Arguido RD, Miguel Acacio Faria ba jornalista sira dehan katak julgamentu kontinua aban tuku 9 dader ho razaun tanba prezudika Advogado sira hosi deklarasaun sira hosi pergunta mak tribunal sira hato’o, nune’e mos la efetivu julgamentu iha audensia ne’e no la maximu atu defende ema nia direitu

“Hau bele hatete katak la efetivu oinsá mak bele defende ema nia direitu. Hau senti la efetivu no hau senti, como kolabora ho justica no tribunal, ba kaulker fatin tribunal bolu hau bele ba. Maibe julgamentu ho maneira hanesan ne’e ba hau la dun justu atu defende ema nia direitu maximu perante iha julgamentu ida ne’e. Tanba laos kazu ida kiik maibe kazu boot. Ne’e presija fatin no kondisaun bele fasilita ita ho diak. Julgamentu relaiza hanesan ne’e ita sente hanesan labele defende ema nia direitu ho diak”, hatete Advogadu Privadu RD, Miguel Acacio Faria, iha Tribunal Distrital Dili, Caicoli, 09/06.

 “Hau la iha komentáriu kona ba faktu, mais importante iha audensia julgamentu hau nein rona nein pergunta no deklarasaun hau nein rona buat ida”, Advogado Arguido RD nian, Miguel esklarese.

Advogado privadu RD Miguel Acacio Faria realsa tan, atu husu pozisaun oinsá mak bele julgamentu ne’e bele realiza iha Oecuse ambeno, no relaiza iha Dili mak sira mai deit. Tanba video conference ne’e defende ema la efetivu ne’e sente viola ema nia direitu maibe ohin rona ona deklarasaun hosi vítima  nain   ida  maibe aban julgamentu nafatin koninua iha tuku 9 dader.

Hosi parte The Jusidicial System Monitoring Program (JSMP) ne’ebe halo
monitoriamentu intensivu ba sistema justisa no iha experiensia barak ho servisu tribunal nian hatete katak tuir Lei, vitima vulneravel sira ho razaun legal forte bele partisipa iha tribunal maibe la presija marka prezensa.

Diretora JSMP, Ana Paula Marcal, esplika lei no prosesu sira oinsa vitima vulneravel ida bele partisipa iha prosesu tribunal la ho prezensa fiziku.

“Ba kazu Topu Honis ka kazu violensia sexual sira seluk testemuna ka vitima sira la presiza ba to’o tribunal hodi fo sira nia depoimentu ka deklarasaun. Ba vitima ka testemuna sira ne’ebe sente la komfortavel, tauk, ka kazu sira  ne’ebe ho natureza violasaun sexual, abuzu seksual ka insestu la tenke ba presta deklarasaun ka depoimentu iha tribunal. Lei garantia ida ne’e”, Diretora Ana Paula Marcal esplika ba Neon Metin via messenger ohin, 17/03.

“Ba kazu Topu Honis ka kazu violensia sexual sira seluk testemuna ka vitima sira la presiza ba to’o tribunal hodi fo sira nia depoimentu ka deklarasaun. Ba vitima ka testemuna sira ne’ebe sente la komfortavel, tauk, ka kazu sira  ne’ebe ho natureza violasaun sexual, abuzu seksual ka insestu la tenke ba presta deklarasaun ka depoimentu iha tribunal. Lei garantia ida ne’e”, Diretora Ana Paula Marcal esplika ba Neon Metin via messenger ohin, 17/03.

“Iha tinan 2015, kazu ida ne’ebe tribunal rona vitima nia deklarasaun liuhusi skype tanba vitima iha estranjeiru. Kazu ne’e akompana husi ALFeLa. Pratika ne’e di’ak tebes nune’e sujere atu uza ba kazu sira seluk iha futuru tantu vitima ka testemuna iha estranjeiru ka iha rai laran, tanba vitima no testemuna barak mak moris iha presaun laran no kazu ne’ebe sira hetan fo impaktu todan tebes ba sira nia psikolojia. Ezemplu mak hanesan temi ona kazu violasaun sexual no abuzu seksual sira ne’ebe feto no labarik sai vitima”, Diretora Ana esplika liutan.

Prosesu ba husu atu vitima vulneravel sira la marka prezensa fiziku tenke liu hosi Ministeriu Publiku (MP). Sira mak tenke rekere ba tribunal kuandu haree no nota, ka iha informasaun ruma husi instituisaun ne’ebe fo akompanamentu katak vitima ka nia familia ka ema ne’ebe atu fo testemuna sente tauk. Ema sira akompana vitima ne’e bele hakerek pedidu no asina husi vitima entrega ba MP no hatama ba tribunal.

 

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here