Home Notisia Oxfam ho MDI Lansa Relatóriu Peskiza Konaba Serbisu Setór Informal Durante Períodu...

Oxfam ho MDI Lansa Relatóriu Peskiza Konaba Serbisu Setór Informal Durante Períodu Covid-19

669
0
lansamentu relatoriu peskiza setor informal. [Foto: Santy | 03.12.2021]

Reportajen Santina Lucia da Costa

Oxfam Timor-Leste  no Mata Dalan Institutu Lansa relatóriu peskiza kona-ba serbisu setór informal iha Timor-Leste durante periodu COVID-19, iha salaun JL Villa, Sesta 03/12.

Iha lansamentu ne’e Sekretáriu Estadu Kooperativa (SEKOOP), Elizario Fereira hateten, setór informal ne’e importante, SEKOOP iha ninia alterasaun ba lei orgánika SEKOOP nian, introdús iha ne’eba, kompetensia ida mak atu organiza, mobiliza, no monitoriza inklui akompaña no fasilita kooperativa mikro  empreza ki’ik sira.

Elizario Fereira afirma atu asegura serbisu ida ne’e Konstituisaun artigu 138 hateten, organizasaun ekonómiku ne’e hatuur iha forma tolu mak públiku, privadu no kooperativa, maibé iha koezaun involve inisiativa komunitária katak, komunidade mak tenke iha inisiativa hamosu. Tuir artigu 50 Konstituisaun katak, estadu promove no kria kooperativa nu’udar meius atu kria kampu traballu. Artigu rua ne’e fó kbi’it ba SEKOOP, atu bele promove atividade mikro empreza no médiu sira inklui kooperativa.

Nia dehan iha kooperativa iha módulu ida naran, jestaun poupansa  no jestaun negósiu, kooperativa sempre hala’o ninia atividade liña kréditu hala’o mós edukasaun formasaun, tanba ne’e setór informal sira ne’ebé MDI aprezenta bele organiza para bele hetan formasaun husi SEKOOP, atu nune’e sira bele hala’o sira nia negósiu ida ne’ebé ho professional.

Iha fatin hanesan, Country Director Oxfam iha Timor-Leste, Fausto Belo Ximenes hateten lansamentu relatoriu ne’ebé halo hamutuk ho Matadalan Institute (MDI), relatóriu ne’e kona-ba  peskiza  ne’ebé  halo entermus ho dezafiu, oportunidade no rekursus sira ne’ebé setór informal hasoru, ohin loron ita hamutuk atu aprezenta deskobrementu sira, fahe mós governu atu bele foti asaun ne’ebé relevante atu bele responde ba atividade ekonomia iha  setór informal.

“Setór informal mak ita nia negósiu ki’ik sira, no ema fa’an modo sira, dudu gerobak, fa’an iha kios. Sira ne’ebé fa’an sasan iha tasi ibun, sira ne’e kategoria atividade ekonomia setór informal, tanba sira la rejistradu iha sistema negosia iha estadu ninian.” dehan Country Director Oxfam iha Timor-Leste.

Fausto haktuir peskiza ne’e kona-ba oinsa sira nia moris, oinsa sira nia atividade sira, liuliu impaktu husi Covid-19, dezafiu sira ne’ebé durante ne’e sira enfrenta, ohin konsege rekomendasaun lubuk ida ba governu.

Nia akresenta dezafiu lubuk ida, barak laiha fatin hodi halo negosiu, negosiante barak laiha kapitál rasik, barak uza osan imprestimu ka deve hodi halo negósiu.

Dezafius seluk ne’ebé deskobre iha peskiza mak, ema ho defisiénsia sira ninia asesu ba iha merkadu ka fatin ne’ebé barak laiha, sira labele asesu merkadu, estrada ne’ebé rampa laiha, estrada ne’ebé aas, nune’e mós ladun seguru ba negosiante feto sira, hariis fatin ka sintina ne’ebé la separa entre feto no mane, situasaun ne’ebé ladún seguru  rai sira nia sasán fatin ladun di’ak.

Fausto realsa peskiza ne’e halo bazeia ba peskiza ne’ebé halo durante fulan rua ka tolu nia laran, halo peskiza iha Munisípiu hamutuk hitu hanesan Dili, Baucau, Covalima, Ermera, Aileu, Bobonaro no Lautém, responde ne’ebé konsege entrevista, partisipa iha peskiza ne’e hamutuk 400, nune’e mós entrevista ho ema ne’ebé iha koñesimentu iha asentu ativu ekonomia iha setór informal.

Relatoriu peskiza konaba setór informal ne’e liuhusi projetu HADALAN, ne’ebe mak implementa husi Oxfam iha Timor-Leste no serbisu hamutuk ho MDI. Objetivu husi peskiza ne’e rasik, hodi haforsa lian oi-oin iha ambiente politika publiku, ne’ebe hetan apoiu finanseiru husi Governu Australia liuhusi Governasaun ba Dezenvolvimentu (GfD)

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here