Reportajen Santina Lucia da Costa
19 Marsu loron istória ba povu Timor-Leste, hodi ezerse sira nia direitu hodi partisipa iha eleisaun prezidensiál. Eleitór sira ne’ebe ba vota, otomatikamente iha esperansa boot ba nia kandidatu ne’ebe nia hili, sekarik eleitu nia halo tuir sira nia promesas.
Neon Metin husu povu nia lian iha munisípiu Baucau, hodi hato’o sira aspirasaun ba kandidatu sira. Carloma Virgina Guterres hateten hili ona Prezidente Repúblika, foun maibé eleitu ba PR tenki besik ba povu hodi haree situasaun povu nian hanesan, dezastre naturais, inundasaun, estrada, Bee-Moos, Agrikultura, no promove joven sira liuhusi desportu.
Eleisaun Prezidente Repúblika ne’ebé monu iha loron 19 Marsu 2022, komunidade iha suku Uato-Haco entuziazmu hakbesik-an hodi ezerse sira nia direitu, vota ba Prezidente Repúblika ne’ebé ukun povu ho di’ak. Suku Uato-Haco kompostu husi aldeida Lia-Bala, Osogori, Uato-Hasa no Uaitalibu’u ne’ebé lokaliza iha Postu-Administrativu Venilale, Munisipiu Baucau.
Hafoin Vota, ba Neon Metin, Carlota Virginia Guterres idade 60, hela iha aldeia Uaitalibu’u, hateten, ohin vota tiha ona, husu ba Prezidente Republika (PR) foun haree ba, povu lakohi tan terus, eleitu ba PR serbisu didi’ak haree ba povu labele terus no halai tan, povu hakarak hakmatek hela de’it.
“Hau rekomenda ba eleitu Prezidente Republika foun ami lakohi terus no funu tan, tau matan ba ami, ami nia susar ne’ebé iha ona ne’ebé Prezidente Republika ka governu tenki to’o, haree rai monu ka inundasaun estraga uma, Prezidente Republika tenki besik ba povu para haree povu bele hodi haree situasaun povu nian, para povu husu ajuda.” informa, komunidade, Carlota Virginia Guterres iha Suku Uato-Haco, Sabado, 19/3.
Carlota hatutan estrada ba aldeia Uaitalibu’u ne’e aat hela, la’o liuhusi mota de’it, kareta labele tama.
“Hau la’o de’it mak mai vota, mais ou menus la’o kilometru 5 do’ok, hau dadersan iha ne’e ona, hau hakarak mai sedu hakarak hili Prezidente Republika atu ukun ita, ida ne’ebé mak atu tau matan ba ita, mai sedu para hamriik iha ne’e ho hanoin ne’ebé mak los mak foin ba vota.” tenik, Carlota.
Entretantu, Juventude, Hugo Aleixo Guterres, idade 19 hela iha Darlata, hateten, foin primeiru tuir votasaun ba Prezidente Republika senti kontenti, maibé PR ne’ebé eleitu tau matan ba joven sira hodi promove joven sira liuhusi desportu nian.
“Hau foin primeira vez vota hau senti kontenti no kandidatu Prezidente Republika na’in 16, hau hili ida, karik eleitu ba Prezidente Republika, hanesan joven husu atu tau matan ba ami joven sira, liuliu iha desportu nian, nune’e ami hatudu ami nia talentu, no hadia kampu futebol hodi nune’e ami bele joga iha ami nia bairu ka aldeia hodi halo amizade.” dehan, Juventude, Hugo Aleixo.
Hugo, hatutan, nu’udar rekomenda ba Prezidente Republika koalia ho Governu hakarak hadia kampu futeball para joven sira halibur hamutuk halo amigo ba malu, loron boot ruma karik halibur malu joga no amizade ba malu.
Nia dehan durante ne’e seidauk hetan informasaun ka halo edukasaun sivika husi STAE ho CNE ba joven sira ne’ebé foin primeira vez vota, só hetan informasaun husi maun sira ne’ebé vota uluk ona, no hanorin oinsa atu vota.
Iha Sorin seluk, Xefe Aldeia Lia-Bala, Claudino Vicente Guterres, akresenta, kandidatu PR na’in 16, karik ida mak eleitu ba PR nu’udar aman ka inan ba nasaun signifika povu nia aspirasaun tenki lori to’o nia mandatu hotu, promesa ne’ebé iha kampaiña demokrasia iha palku ne’e tenki realiza duni, labele koalia hela de’it depois soran povu.
“Durante ami nia preokupasaun maka kona-ba ami nia natar irigasaun aat to’o tinan 5 ona, ami la halai natar tanba bee dalan aat, no kondisaun estrada aat atu lori sa’e ami nia produtu lokál ba merkadu mós araska tanba dalan aat hela de’it, bailoron ami la’o ain lori sasan ba merkadu fa’an.” hateten, Xefe Aldeia Lia-Bala.
Nia Subliña, “Ami ezizi maka kuandu nasaun ne’e forte karik hadia ami nia irigasaun, ekonomia forte nasaun forte, ekonomia fraku nasaun mós fraku.”
