
Reportajen Francisco Colo
Prezidente Republika, Dr. Jose Ramos Horta hala’o vizita dahuluk ba Quartel Jeral F-FDTL nu’udar Komandante Supremu no Xefe Estadu.
Iha vizita ne’e Prezidente Ramos Horta hateten presiza dezenvolve hodi kompleta manutensaun no husu forsa kontinua misaun garanti Dame ba timor leste.
“holaran ksolok orgullu ha’u mai vizita Ministériu Defeza estadu maior forsa armadas nu’udar komandante supreme xefe estadu iha mandatu ida ne’e. ha’u rona rezultadu avaliasaun informasaun ne’ebé ita haree hahu desde 2000 to’o ohin implemetasaun primeira estudu ke halo iha tempu UNTAET depois mai 2020, I depois estudu foun fali estadu maior ke halo dezafiu foun kona ba doutrina forsas dezenvolvimentu forsas formasaun militares.” Dehan Prezidente Republika Jose Ramos Horta hafoin remata visita iha Quartel Jeral fatuhada, Dili, 04/07/2022.
Horta hatutan haree mós komponente sivíl ne’ebé servisu iha Ministeriu nia laran forsas ne’e normal elementus servisus.
“Ha’u kontente haree evolusaun pozitivu, progresu servisu neneik 20 anos dezenvolve I seidauk kompletu tenke aselera tinan 5 ou 10, misaun forsas nian define husi Konstituisaun Defeza, independensia, integridade, soberánia.
Horta informa iha kontestu de paz buat barak ita nia forsa mos halo apoiu por exemplu PNTL presija liuliu iha fronteira ou dala ruma iha situasaun dezastre natural.
“Se ita bele dezenvolve no fo meius di’ak liu tan ba forsas sira hodi dezenvolve hanesan iha Unidade seria di’ak liu tan, Unidade engenaria médika, nune’e forsas mos sempre presente iha aldeia sira, atu ajuda rehabilita eskola, klinka, estrada, dala ruma monu ne’e ha’u hanoin importante, Parabns ba governante hotu-hotu husi 2002, too ohin loron ba ha’u nia predensesor sira, Prezidente Francisco Guterres Lu-olo, Prezidente Taur Matan Ruak, Prezidente Xanana Gusmao sira nain tolu nu’udar komandante supreme das forsas armadas halo sira nia knaar tau matan ba ita nia forsas. Haktuir Horta
Tuir Horta akresenta tan fasilidade no kualidade Forsas nian nunka sufisiente tanba forsas laos de’it iha kilat, forsa preparasaun tekniku militar operasionál iha buat barak tan presiza liu no seida’uk kompleta, bele dehan estadu Timor-Leste mos sei fraziu, ne’e duni forsas laos haksoit ba oin estadu iha kotuk.
“Area ne’ebé forsas presiza liu tan mak iha area sistema manutensau, logistiku, parte ita nian seguransa màritima seida’uk dezenvolve, esforsu foun atu hahu ona, maibé buat barak lao dadaun para hadi’ak liu tan“. Sublina nian
Mensajen Prezidente Horta hatete ita hotu nia misaun garante instituisaun sira seluk tane dame, apoiu povu iha problema hanesan dezastre natural, forsas iha ema sira mós iha liña da frente hamutuk ho bombeirus sira , hamutuk ho xefe suku sira, sefe aldeia ita here keda siha ne’eba.
Iha fatin hanesan Xefe Estadu Maiór F-FDTL, Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek” hatete xefe estadu mai iha ne’e hanesan fundadór nasaun no forsa armada, hanesan aman ba nasaun nu’udar komandante supreme F-FDTL, ita boot iha misaun ne’ebé boot no responsavel ne’ebé boot liu ba povu liuliu instituisaun forsa armada. F-FDTL.
Falur reafirma fó parabens tanba primeria vez xefe estadu timor leste nian uza uniforme militar nian ne’e hatudu previlejiu ida no pasu importante ida ho asaun ne’ebé ki’ik,maibé nia signifikadu boot ne’ebé sei hakerek iha istória nasaun Timor-leste nian.
“Ita boot mai hanesan vijita observa, ao mesmo ami hotu hahi hanai ita boot nu’udar ami nia komandante em xefe mai ami, sente previljiu honra, alias ami nia espiritu tama ami nia laran, mai ami sente koragen no vontade para halo buat hotu ne’ebé presija kontribui ba dezenvolve para atu halo afirmasaun ba estadu no soberania timor leste nian.” Tenik Falur
Iha vizita ne’e Prezidente Republika uza farda militár no simu Prezidente ho parada militár ne’ebé apoiu hosi komponente Terrestre, komponente Naval, no polisia militar akompaña ho banda musik militar nian.









