Reportajen David da Costa Gusmao
Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku, (MKAE) Joaquim Amaral, informa kalendáriu ne’ebe Timor-Leste hetan husi Organizasaun Mundiál Komérsiu (OMK) atu adezaun ba iha OMK ne’e iha tinan oin, sei bainhira Timor-Leste kumpre ona rekizitu ne’ebé maka iha.
“Tuir kalendáriu ne’ebe ita konsegue hetan akordu no konkordansia ho OMK, sei ita kumpre rekizitu hotu, tinan oin ita bele sai membru ba OMK. Tanba ne’e maka kalendariu fó ba ita, no ita sei iha enkontru grupu traballu dala 5 no ita kumpre ona dala 3 halo iha Jenebra no ita sei iha dala 2 tan, sei iha Setembru ba dala 4, tanba ekontru sira ne’e nia rezultadu sei relata ba iha reuniaun grupu traballu iha Setembru,” dehan Ministru Joaquin hafoin reuniaun ho Primeiru Ministru Taur Matan Ruak iha Palasiu Governu, Tersa 5/07.
Ho ida ne’e iha Setembru sei prepara ezbosu relatóriu atu ba hetan aprovasaun iha reuniaun grupu de traballu iha Dezembru, iha Fevereiru ho Marsu Timor-Leste bele hetan nia estatutu hanesan membru OMK.
Governante ne’e haktuir Timor-Leste hanesan nasaun ne’ebe ki’ik maibe presiza tama iha Sistema Organizsaun Mundiál Komersiu nian importante, bainhira Timor Lori produtu ba iha merkadu internasionál maka hetan problema, iha organizasaun ida ne’ebe maka iha hodi proteje.
“Hanesan pais kiik, ita mos partisipa iha OMK ninia sistema, ita nia produtu sai ba iha liur, ita iha difikuldade ho pais membru sira ita pelemenus iha organizasaun boot ida ne’ebe bele proteje ita, kunadu ita lori ba iha tribunál arbitajem atu proteje ita nia direitu. Ita integra iha sistema komersiu internsionál bele ajuda ita, mesmu situasaun difisil, ita iha asesu atu bele hetan direitu no tratamentu komersiu ne’ebe igual ho pais sira seluk ne’ebe iha liu kbiit ekonomia,” hatete Joaquin.
Alende ne’e Timor-Leste nian adezaun ba iha organizasaun mundiál Komersiu, iha fulan ida ne’e nia laran, delegasaun altu nivel husi sekretariadu OMK ho prezidente de grupu traballu Timor-Leste ninian ba iha adezaun OMK sei vizita Timor-Leste huhú iha loron 10 to’o 17.
“Iha periodu vizita sei hasoru ita nia orgaun soberania sira, li-liu Primeiru Ministru, Prezidente Republika, Parlmentu Nasional, no sektór sira hothotu ne’ebe involbe atu bele rona mós sira nia apoiu, no fahe mós informasaun konaba progresu sira ne’ebe ita nia prezidente grupu de traballu ne’ebe servisu fó apoiu boot ba ita nia adezaun atu bele atualiza servisu sira ne’ebe iha,” nia esplika.
Nune’e mos iha vizita ne’e sei iha konferensia ida, ne’ebe sei halo hamutuk ho ASEAN, sei envolbe mós peritu sira nia matenek no sira nia hanoin konaba adesaun Timor-Leste ninian ba iha OMK.
“Tanba sira nia esperiénsia rasik ne’ebe sira adere tiha ona ba iha OMK, ho espernesia sira ne’e ita bele mós ariku tan ita nia koñesimentu hanesan estadu bele lori politika interna adezaun Timor-Leste ba OMK,” nia subliña
