David da Costa Gusmao
Relasiona ho inundasaun ne’ebé maka akontese horseik iha kapitál Dili, tanba impaktu husi udan boot durante oras 2 resin nia laran, Ministru Obras Publika (MOP) konsidera ne’e la’os problema drenajen maibé problema maka komunidade sira ke’e hela rai iha foho leten sira hodi halo uma. Ho ida ne’e bainhira tempu udan, bee lori rai ne’e tun mai iha kapital Dili hodi hamosu inundasaun.
Ministru Obras Publika (MOP) Samuel Marçal, hateten, udan horseik hamosu inundasaun ne’e, la’os problema la’os drenajen, maibé governu seidauk kontrolu komunidade sira ne’ebé halo uma iha foho leten ne’e, sira ke’e hela rai ne’e bou hamutuk hela, depois udan tun mai lori hotu rai ne’e mai iha Dili laran entaun mosu inundasaun no bee tama hotu bai ha komunidade sira nia uma.
“Atu dehan ba públiku katak la’os problema ho drenajen, drenajen sufisiente hela, ita nia problema maka komunidade, ema barak maka ba ke’e hela rai iha fó leten sira hodi halo uma, kuandu udan been mai barak lori rai ne’e sira tun mai, tama hotu valeta sira ne’e nakonu ona, bee sira ne’e tenke alerta sai ba li’ur, ne’ebé la’os problema iha valeta, problema makai ta sei dauk kontrolu komunidade sira halo uma iha foho leten,”dehan Ministru Obras Publika (MOP) Samuel Marçal ba Jornalista sira iha Palásiu Governu hafoin remata enkontru Konsellu Ministru, Kuarta 10/01.
Nia haktuir, Iha fulan hirak ba kotuk governu konsege halo normaliza tiha mota hirak ne’e antes, maibé horseik udan oras rua tolu de’it kuaze bee nanotak fali ona iha Dili laran, tanba problema ne’e iha sedementasi ne’ebé mai husi foho leten maka barak ida ne’e maka sai problema udan kois bee nakonu hotu iha Dili laran.
“Udan ne’e normal, valeta sira ne’e imi haree de’it, parte motael nian, parte farol nian, bee barak duni, tanba nakonu hotu bee halai ba leten mas lakleur tun hotu tiha fali, tanba iha parte valide nian ne’e kuase mota haat maka tun mai, valeta sira nakonu nia halai tama husi kaikoli, sai fali ba vila verde , tun fali ba farol nian ne’ebá nakonu hotu,” nia esplika.
Nia hatutan, horseik udan ne’e ai balun mate tanba rai lakan kona feeder tolu maka rahun, iha parte tibar nian, mota halo ai rin eletrisidade balun tohar, ne’e maka afeita ba ai mate. “Horseik kedas ita konsege hadia fila fali, i fatin publiku sira asesu makaas ne’e ita konsege normaliza hotu kedas hodi kalan, mas ita la hatene aban bainrua udan mai fali sedementase sei mai nafatin”.
Nune’e Alternativa ne’ebé maka governu atu halo maka halo normaliza no hamoos fila fali valeta sira, evita ona ema labele ke’e beibeik rai iha foho leten hodi halo uma, no nafatin kuda ai iha foho leten sira ne’e para evita atu rai monu.
“Alternativa ne’ebé maka ita halo maka halo normaliza no hamoos fila fali valeta sira ne’e hodi atua temforariamente. No ko’alia ho ambiente, diresaun sira seluk para evita ona ema labele ke’e beibeik iha foho leten sira ne’e, ita tenke nafatin kuda ai iha foho leten sira para evita rai monu, ida ne’e de’it maka ita tenke halo iha tempu naruk. Ita atu hein ke’e de’it foho ne’e mohu mós ita sei la resolve problema ida, ne’ebé problema maka tenke resolve iha foho leten ne’e,” hakotu nia.
Enkuantu tuir dados Autroidade Protesaun Civíl (APC) nian ne’ebé maka Neon Metin asesu husi Pagina Ofisial Sekretáriu Estadu Protesaunm Civíl nian ohin katak horesik udan iha kapital Dili ne’e APC konsegue asegura ona vitima uma kain 131.
