Reportajen Adroaldo ‘Saretukau”
Membru Resistência Nacional dos Estudantes de Timor-Leste (RENETIL), Sabino da Silva “Ahi-lakan” Pinto, hetan fundu rotativa hosi Renetil hodi hala’o nia negósiu kioske no fa’an material motor nian iha Postu Administrativu Watucarbau, Munisípiu Viqueque.
Ba apoiu fundu ne’e, nia dehan fundu ne’e ajuda nia, hodi fila liman ajuda família uma laran. “Osan ne’ebé ami hetan ajuda hosi Renetil, atu mai para hodi hadi’a ami nia nesesidade uma laran.” Nia hatutan, oras ne’e sosa ona sasan rahun kioske nian hanesan cemilan, bee, sigaru no seluk tan no sasan ba motor nian hanesan kamardial, bela, rolamentus no kampas rem, maibé sasan seidauk kompletu tanba kareta lori sasan ba sira nia fatin susar oi-tuan.
Nune’e membru Renetil ne’e nia fen-kaben, Lorença Amaral hatete osan ne’ebé simu ajuda sira fa’an sasan hodi hetan netik dolar ida ka rua, sustenta ba moris lor-loron nian. “Cemilan ne’e labarik sira mak sosa, mestre sira paling akua ne’e mak sosa, ne’e konta $10 ka $15 (loron ida), sigaru ema kontinua mai sosa iha ne’e, di’ak ida ema mai sosa de’it slop, balu mai sosa rahun, loron ida bele hetan $20-30 (aumenta ho sasan bengkel bele hetan $30-40),” dehan Lorença ba Neon Metin.
“Ba ami membru, ami husu agradese barak ba Renetil ne’ebé bele mos fo apoiu ba ami ne’ebé ke iha área rural, mezmu ho fundus ne’ebé mak ki’ik maibé agradese tanba hodi bele hadi’a ami nia nesesidade uma laran. Ida ne’e la’os ba ami de’it maibé ida ne’e sistema rotativa, to’o tempu ami mos bele fo tutan ba kolega seluk ke presiza buat ne’e,” hato’o Sabino ho nia fen-kaben Aliaça iha Postu Administrativu Watucarbau Vila, Kinta-feira, 21/07.
Sira husu ba RENETIL atu kontinua fundu ne’e hodi fo ba membru seluk ne’ebé presiza no seidauk hetan hodi hadi’a mos sira nia moris, “mezmu ki’ik, maibé labele haree ba nia valor maibé haree ba nia di’ak ne’ebé fo ba ami,” sira hakotu.
Iha parte sorin, Primeiru Vise RENETIL, Francisco JMF Belo”Lires” hato’o, Renetil hetan apoiu fundu hosi Serviço de Apoio à Sociedade Civíl e Auditório Social (SASCAS), nune’e Renetil utiliza osan ne’e ba halo fundu rotativa Renetil, hodi tulun nia membru sira hala’o sira nia aktividade negósiu hodi sustenta sira nia família, ho nune’e mak Renetil halo monitorizasaun fila-fali ba sira nia aktividade.
“Atu mai haree besik liu aktividade ekonómika, ita nia kompañeiru sira ne’ebé halo iha baze, tuir duni pedidu ne’ebé kompañeiru sira hatama ba iha Renetil, tanba ne’e mak mai atu haree, aktividade sira ne’e la’o ka lae, la’o duni tuir pedidu ne’ebé hatama ba ka lae, i oinsá ni-nia merkadu iha baze ne’e hetan duni lukru, tuir espektativa ne’ebé iha ka lae,” dehan Lires.
Nia hatutan, vizita ne’e hala’o ba membru RENETIL sira ne’ebé hetan fundu rotativa hodi hala’o sira nia aktividade negósiu. Iha Suku Hera-Dili membru RENETIL ida nia aktividade hakiak manu, iha postu Laclubar aktividade alfaiataria, iha suku Watulari, Postu Vemasse-Baucau ba aktividade hakiak manu mos no ikus iha Postu Administrativu Watucarbau-Viqueque ba aktividade negósiu kioske.
“Espera katak aktividade ida ne’e sei fo benefísiu ba ita nia kompañeiru sira hotu ne’ebé hetan ona iha faze primeiru no faze segundu ida ne’e,” dehan Primeiru Vise RENETIL “Lires”.
Vizita monitorizasaun hala’o hosi Primeiru Vise RENETIL, Francisco JMF Belo “Lires” ho ekipa ba membru Renetil sira ne’ebé hetan apoiu fundu rotativa RENETIL ho montante osan $2000 ba sira nia aktividade negósiu sira. Vizita ne’e hala’o durante loron tolu hahú iha loron 19-21 Jullu, 2022.
