
Reportajen Joanina Casemiro
CNC ho Konsellu Imprensa lansa fatuk dahuluk monumentu liberdade iha Balibo, hodi hanoin hikas memória konaba trajédia nebe akontese hahú husi tinan 1975 to’o 1999.
Reprezentante Centru Nasional Chega (CNC), Xisto dos Santos hateten CNC hamutuk ho Konsellu Imprensa, Autoridade Munisipiu, Adimistrador Postu, no familia, sobrevivensia lansa fatuk dahuluk monumentu Liberdade, hodi fo omenajen ba ema sira ne’ebé lakon vida tanba de’it luta ba lia lo’os no liberdade.
“CNC ho Konsellu Imprensa hamutuk ho ita nia Autoridade Munisipiu postu, hamutuk ho ita nia familia vitima sira, sobrevivensia sira fo omenajen ba ema sira ne’ebé lakon nian vida, tanba de’it luta ba lia lo’os no liberdade. Mundu hatene Timor hahu hosi masakre Balibo Five ka Jornalista nain 5 ne’ebe lakon sira nia vida, tanba halo kobertura ida ne’e, hosi tempu ida ne’e kedas, mundu hotu hatene katak sofrementu bo’ot ida ne’ebe akontese desde iha 1975 to’o mai iha 1999”, Dehan Representante CNC Xisto ba Jornalista sira iha Balibo Five, 16/10
Nian hateten ita komemora loron 47 ba Jornalista nain 5 ne’ebe fo sira nia vida ba mate, tanba luta ba lia loos no liberdade.
” Ita simboliza lansa fatuk dahuluk nian hodi memoriza ita nia ema hotu ne’ebe lakon nian vida iha 1975 to’o mai 1999, momentu memorial liberdade ida ne’e sai sasin ba sofrementu ba ema ne’ebe lakon sira nia vida, tanba luta ba lia lo’os ida ne’e. Ba belun solidariEdade Australiano, Nova Zelandia, no ita nia maluk Jornalista ida ne’ebe mai hosi Reinu Britániku. Ita hirak ne’ebé mak moris la haluhan no sei la taka matan ba sira komunidade International, no la taka matan ba hirak ne’ebe mak lakon sira nia vida ida ne’e”, Dehan Xisto
Nian konklui katak jardin ida ne’e sai nafatin jardin memoria ba liberdade, ita nia dever no obrigasaun no diknifika sira nian a’an, ne’ebé agora la hetan liberdade, klaru katak laos deit ba tortura maibe ekonomikamente, sira la iha kbiit atu goja liberdade ida ne’e, estadu nia obrigasaun atu tau matan ba ida ne’e.
Monumentu ho medida metro 3 kuadradu sei kompleta ho jardin ne’e reprezenta frente tolu mak; frente armada, frente, klandestina no frente diplomasia. Monumentu mós iha eskada tolu reprezenta Timor-Leste iha faze kolonializmu dala tolu mak Kolonializmu Japaun, Kolonializmu Portugues no Kolonializmu Indonézia.
Enkuantu, Centro Chega! harii monumentu liberdade tanba husi sira nia sakrifisiu mak ita hetan liberdade; liberdade ba independénsia, liberdade asesu informasaun, liberdade edukasaun, liberdade saúde nomós liberdade opsaun polítika no monumentu liberdade ne’e lansa iha ámbitu komemorasaun masakre Balibo Five ba dala-47.









