Home Notisia FRETILIN Lakon Iha Eleisaun, Eis Membru CCF Husu Atu Halo Renovasaun Ba...

FRETILIN Lakon Iha Eleisaun, Eis Membru CCF Husu Atu Halo Renovasaun Ba Lideransa Partidu

1528
0
Membru CCF Dr. Rui Araujo, José Agostinho Sequeira Somotxo no Osorio Florindo iha konferensia imprensa. [Foto: David | 27.05.2023]

Reportajen David da Costa

Militante Eis-Membru Comité Cental Fretilin (CCF) la simu resultadu elisaun Paralamentar 21 maiu 2023, ne’ebé hatudu katak Frente Revolusionáriu Timor-Leste Indepeden (FRETILIN) lakon. Tanba ne’e, sira Ezije CCF atu Konvoka kongressu Nasional Eztraórdinariu, no elisaun direita ba presidente no Sekretáriu jerál Fretilin, iha tinan 2023 nia laran, no halo renovasaun ba lideransa ba partidu nian.

“Ho neon nakrai’ik no laran susar, Ami lamenta tebes rezultadu elisaun parlamentar 21 Maiu 2023, ne’ebé hatudu katak Fretilin lakon ka ho liafuan seluk, hetan derrota eleitorál ida aat liu iha istoria pos-restorasaun indepedensia, ne’ebé halo militante no kuadru barak ninia fuan moras no lakon liu tan esperansa ba lideransa atual, atu lori partidu istoria iha ne’e ba vitoria eleitorál,” dehan, Militante Eis-Membru Comité Cental Fretilin (CCF) José Agostinho Sequeira Somotxo, liuhusi konferensia Imprensa iha sala Uniaun Estadiun Dii nia oin, Sabadu 27/05.

Nia hatutan, tanba husi votus ho 57,37% (55 kadeiras iha Assembleia konstituinte) ne’ebé Fretilin hetan, tanba méritu istoriku husi prosessu libertasaun patria, iha elisaun tinan 2001. Maski númeru elitór iha Timor-Leste aumenta 99,2% husi tinan 2001 ba tinan 2023, ho lideransa Presidente Partidu Fretilin Lu-Olo no Sekretáru Jerál Fretilin Marí Alkateri, Fretilin ninia votus redus ka tun hela deit iha tinan 20 nia laran, nunka rekupera ba fali resultadu ne’ebé hetan iha elisaun tinan 2001. Aat liu tan, tu’un to’o 25,75%, ka ekuivale deit ho 19/20 kadeiras iha elisaun 21 Maiu 2023.

Ho lideransa Presidente Partidu Fretilin Lu-Olo no Sekretáru Jerál Fretilin Marí Alkateri, wainhira Fretilin mana’an mós, la ukun, ka ukun tiha mós adversáriu politiku sira hamonu hikas (elisaun 2007 no elisaun 2017), wainhira lakon, halo insidênsia parlamentar, no viabiliza (elisaun 2012 no elisaun 2018) no wainhira viabiliza tiha ba elisaun lakon aat liu tan elisaun 2023.

Aat liu tan, iha munisipiu Baucau, Lautem ho Viqueque ne’ebé tradidisionalmente Frertilin sempre mana’ an ho minimu 50%. maibé iha elisaun 21 de maiu 2023, hetan redusaun votus entre 8% to’o 16% kompara ho reslutadu elisaun antesipada 2018, tanba iha elisaun antisipada iha Munisipiu Tolu ne’e iha votus aumenta, Baucau iha 35,612 (51,9%), Laute miha 15,394, (44,8%) no iha Viqueque iha 27,322 (62,4%). Iha lesisaun paralamentar tinan ne’e votus Fretilin tun liu iha munisipiu tolu maka, Baucau iha 29,611 (39,5%), Lautem 14,379 (36,61%) no viqueque iha 21,271 (46,02%).

“Wainhira atu tama ba periodu preparasaun elisaun direita Lideransa Fretilin nian iha tinan 2021, ami defende ona teste katak, ho respeitu tomak ba sira nia méritu istoriku, lideransa atual Fretilin nian kamarada Lu-Olo ho Kamarda Marí Alkateri, la’os ona alternativu atu bele lori Fretilin ba vitoria iha elisaun parlamentar 2023, tanba la hatudu desempeñu eleitoral ne’ebé di’ak iha tinan 20 nia laran. Ho reslultadu elisaun parlamentar 21 de maiu 2011, komfirma katak teste ne’e loos,” nia esplika.

Maske nune’e, lideransa partidu, Kuadru no Militante balun, argumenta katak desempeñu eleitoral ne’e responsabilidade koletiva partidu nian, no la bele fó sala ba deit lideransa partidu nian. Maibé prezisa rekoiñese katak, iha partidu nia laran desisaun kona-ba opsaun  politika estratéjia, no alokasaun ka distribuisaun rekursus finanseirus no materias ba estrutura baze partidu nian, hodi implementa opsaun estratéjia sira ne’e lideransa partidu maka halo, dala barak unilateralmente, sem tau iha konsiderasaun realidade ka kontextu Munisipiu no postu Administrstivu ida-idak.

Tanba ne’e, vitoria ka derota partidu nian, la’os depende deit husi aspeitu tatiku, oiperasional, iha nivel estrutura base no militante sira, maibé fatór determinante-liu maka opsaun estratéjikas, no distribuisaun rekursu ne’ebé lideransa Partidu determina. Wainhira opsaun estratéjika sala no alokasaun rekursuas la adekuadu, implementasaun iha nivel tatiku ka operasional sei la efisiénste, no sei la lori resultadu final ne’ebé la diak. Ho base realidade ida ne’e, se maka tenki assume responsabilidade? Koletividade partidu, ka lideransa paritdu?. Ida ne’e klaru katak lideransa partidu maka tenki assume responsabilidade ba desisaun kona-ba opsaun estratéjiku no alokasaun resursus ne’ebé la loos.

“Tanba ne’e, ami ezije Presidente no Sekretátriu Jerál Fretilin atu assume responsabilidade ba derota hirak ne’ebé temi iha leten. Ezije Comité Centarl atu Konvoka kongressu Nasional Eztraórdinariu, no elisaun direita ba presidente no Sekretáriu jerál Fretilin, iha tinan 2023 nia laran, tuir partidu nia estatutu haruka. No ba militante no kuadru sira partidu nian katak, dalan lo’os-liu atu evita Fretilin ninia derota definitive iha elisaun sira tuir mai maka halo renovasaun ba lideransa ba partidu,” nia ezije ba lideransa partidu.

Enkuantu Militante Eis-Membru Comité Cental Fretilin (CCF), Osorio Florindo, hateten  kamarada Lu-Olo ho Kamarda Marí Alkateri lakoi husik kargu, tanba sira nain rua prekupasaun ne’e hakarak Presidente ho Sekretáriu jeral atu halo balansu politiku nasional, sira la prekupa ona Fretilin ne’e atu hetan  vitoria lori dezenvolvimentu ba povu, tanba ne’e maka sira la prekupa Fretilin atu mana’an ne’e.

“Tanba iha 2008 kedas ami ko’alia ona kamrada Lu-Olo ho kamarda Marí Alkatiri, la’os ona alternativu atu lidera Fretilin, la’os ona lideransa relevansia ba dezenvolvimentu Fretilin, resultadu maka ohi hatudu kadeira ne’e tun,” nia dehan.

Tanbe ne’e, sira mós apela ba simpatizante, militante no kuadru sira partidu nian, atu mantein firme no servisu maka’as ba renovasaun lideransa partidu, hodi prepara vitoria iha elisaun sira tuir mai, inklui elisaun ba lideransa komunitariu iha tinan 2023, elisaun Munisipais hahú 2024, elisaun presidente iha 2027 no elisaun parlamentares 2028.

To’o nutisia ne’e hasae, Neon Metin sedauk halo konfirmasaun ho Sekretariu Jeral no Prezidente partidu FRETILIN.

Entretantu rezultadu final husi apuramentu ne’ebe halo husi Comisaun Nasional Eleisaun hatudu katak CNRT ho votus 41,63%, FRETILIN 25,75%, PD ho 9,32%, KHUNTO 7,51% no PLP 5,88%

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here