Home Notisia Komunidade Baukau Entrega Rai Hektar 100 resin ba kompania husi Brunei halo...

Komunidade Baukau Entrega Rai Hektar 100 resin ba kompania husi Brunei halo Investimentu Hakiak Manu no Karau

516
0
Autoridade Munisipiu Baukau foto hamutuk ho Investor iha serimonia primeira pedra, Doti Ho’o Mau, Baduho’o, Triloka, Baukau 29/11/2024. [Foto: Juvi | 03.12.2024]

Reportagen Juvinal, David no Silvino

Komunidade suku sanulu resin ida iha Baukau villa entrega rai hektares 100 resin iha Doti Ho’o Mau, Baduho’o, Triloka, ba kompana Chairman Borneo Farm Fresh husi Brunei Darusalam, atu halo investimentu hakiak manu no Karau.

Objetivu prinsipal husi serimonia primeira pedra ida ne’e mak atu atinji atividade pekuaria iha rai Timor-Leste ida ne’e.

“Em prensipiu Borneo Corporation foka liu ba seguransa ai-han  atu hahu ami komesa ho manu broiler, ami mos haree ba seguransa hahan sira ne’ebe mak chiken nugget, chiken burger buat sira ne’e hotu. Planu ba oin ami sei halo importan tan produto husi rai liur mai maibe  ami sei haree ba rai laran ne’e no ba futuru sei importa fali ba rai liur” dehan Nasir Latif, nain kompana Chairman Borneo Farm Fresh iha serimonia primeira pedra, Doti Ho’o Mau, Baduho’o, Triloka, Baukau 29/11/2024.

Nain ba kompana ne’e hatutan sira halo konstrusaun ne’e kualker tempu maibe sira sei hein lisensa husi governu Timor-Leste, bainhira governu fo ona lisensa ba konstrusaun imediatamente lalais Kompana ne’e nia planu atu hahu Maiu tinan 2025 nia laran.

“Se lais liu diak liutan, ami hetan lisensan lais liu ami sei halo lalais liutan em prinsipiu ami hahu uluk husi ida maibe karik bele ami mos avansa ho rua”

Nune’e mos kompanha tarjetu sira nia servisu ne’e etapa ba etapa, ida primeiru sira hahu uluk husi 10% hanesan ne’e no segundu nia espera katak to’o ona 30-40%, depois faze terseiru nian parese 70% faze por faze depois de remata espera bele atinje 100%, orsamentu ba primeira faze 1 milliaun  ba etapa segundu mai ne’e bele gasta to’o 10 miloens.

“Ha’u labele resposta kona ba medida tanba ne’e defende fila fali ba lisensa husi governu maibe ami fiar katak ida ne’e sei sai fatin boot ida, bainhira governu fo ona lisensa fatin ne’e halo boot nia kedas”

Kompanha ne’e atu hahu sira sei komesa husi  50-100 trabaladores maibe ne’e kualifikadu ona tanba sei uja makina sira ne’ebe avansadu modernu nian sira nia sistema internal los, nune’e sira fiar katak ba oin sira fo servisu mos ba Timoroan sira mais primeiru sira fo lai treinamentu atu nune’e bele iha konhesementu atu ajuda Borneo Corporation.

“Apresia tebe-tebes ba inisiativu ida ne’e tenke esforsu nafatin apoiu kontinua ha’u nia aman maun Alin Laek iha ne’e hamutuk ho selu-seluk iha ne’e komadante PNTL iha ne’e ha’u hanoin katak ita hotu tenke esforsu nafatin, horseik mak ita foin selebra ba 49 anos ba ita nia loron proklamasaun indepedensia refleta mai ita katak ita fo kontinuidade” dehan Vise -Primeiru Ministro Mariano Assanami Sabino, iha CCB Baukau 29/11/2024.

Vise-Primeiro Ministru hatutan iha mos pratika balun ona hanesan engeneiro Amaro iha ne’e nia mos halo dadauk lubuk ida iha Baukau, prosesu ne’e la fasil investe inisiu buat hotu hanoin di’ak no planeia lalais mais implementasaun sempre iha dezafiu, problema barak

“Maibe ita nia rain ita aprende husi dezafiu, ita aprende husi problema, ita aprende husi difikuldade oioin ne’ebe mak iha tempu rezistensia ita hasoru tempu rezistensia ukun an mos mai ho solidaridade oioin ne’ebe ke apoiu ita inklui ONU no nasaun boboot vizinho sira, ohin ho nasaun Brunei ne’e espesial tebes ninia liurai mai vizita mai mos hato’o ninia komitmentu nia intensaun”

Entaun hotu-hotu konsiente katak difikulade bele iha hanesan mos inisiu kuandu atu hahu  sempre iha difikuldade maibe ‘imi nia oan prezidente feto mais forte nia prontu para komunika hotu-hotu’ presiza koopera komunika ba malu moris iha nasaun demokratiku ne’e iha partidu no organizasaun oioin, iha fiar oioin maibe ne’e hotu para hariku no haforsa nasaun tanba ne’e mak komunikasaun dialogo ne’e importante koalia ba malu ne’e importante

“Ha’u nia aman maun alin xefe suku sanulu resin ida ne’ebe que iha ne’e apresia tanba imi fo ona fatin maibe mantein kontrola mantein apoiu, komunika mantein iha implementasaun presisza tebe-tebes  nafatin imi nia apoiu”

Iha fatin hanesan prezidente autoridade munisipiu (PAM)  Baukau, Veneranda E. M Lemos Martins esplika, Timor-Leste marka tan historia ida depois tinan hitu liu ba investimentu boot ne’ebe akontese iha Dili mak Heneiken no ohin marka tan historia ida iha Baukau liu-liu investimentu primeiru halo ona lansamentu primeira pedra.

“Depois lansamentu peimeira pedra ba konstrusaun atu hakiak manu, hakiak karau produs susuben no produs manu-tolun laos de’it ba ita iha rai laran maibe estratejia ida ne’e haree mos ba esportasaun ba rai liur”

PAM haktuir momentu ida ne’e mak marka historia atu Timoroan hotu-hotu liuliu Baukau nia oan sira hamutuk ho lider komunitariu lider munisipiu no veteranus sira ne’ebe durante luta kuaze tinan tolu hodi bele lori investimentu ne’e mai.

“Investimentu ida ne’e mai kontaktu diretu mak senhor embaixador Abel guterres embaixador Timor-Leste ba Brunei Darusalam hamutuk ho ita nia aman veteranus sira ne’ebe mak luta lapara bele lori investidor sira mai Baukau” dehan PAM

Autoridade munisipiu nia apoiu mak ne’e fo suporta hamutuk ho veteranu, xefe suku sira atu identifika rai barak liu tan hodi fo ba investedor sira.  Rai ne’ebe suku sanulu resin ida entrega liuliu zona Fatumaka  ho Bukoli Hamutuk 15 hektares maibe depois de halo sondajen sira tun ba baze afinal das kontas to’o 100 e tal hektares maibe investor sira presiza rai 800 hektares.

Prezidente Concelho Veteranos Municipiu Baucau,  Fernando Gusmao ‘Berdu’u’ hateten veteranus sira hakarak bolu investor sira mai munisipiu Baukau atu halo investimentu veteranos nia rai iha Baukau. Tanba veteranu sira uluk ne’ebe servisu hamutuk ho nia maluk sira seluk ne’ebe lao tun lao sae servisu la iha ho ida ne’e mak bolu investor sira mai atu loke investimentu iha Baukau.

“Ho ida ne’e ha’u husu ba komunidade suku sanulu resin ida iha ne’e mak halo kontribuisaun ba konselho veteranus, atu nune’e ita nia servisu ne’e lao ba oin, se ida ne’e mak la kontribuisaun problema ruma mosu entaun ita nia maluk sira ne’e bele fila fali ba sira nia rai no ita mak servisu la iha, ita mak la servisu fali” Berdu’u husu ba komunidade no Autoridade lokal atu apoiu investimentu ida ne’e.

Iha sorin seluk xefe suku Samalari, Baukau, Rui Sertoriu M. Siqueira haktuir, reprezenta suku sanulu resin ida, sente kontentin ba lansamentu ba iha primeira pedra atu hakiak manu iha  Baukau, atu responde ba joven sira nia prekupasaun kona-ba kampu de traballu iha Timor-leste liu-liu iha munisipiu Baukau.

“Normalmente ami sente kontente buat ne’ebe ohin halo lansamentu ba ita nia  joven sira nia preukupasaun, joven sira nia hakarak ba buat ne’ebe diak no governu ninia komprimisiu ba ita  nu’udar povu” dehan xefe suku  Samalari iha  CCB.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here