Reportajen David da Costa
Fatin mate Saudozu Prezidente Nicolao Lobato nian iha Binani iha Postu Administrativu Turiskai, Munisípiu Manufahi, Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta iha hanoin atu dezenvolvimentu fatin ne’e sai hanesan memoriál ida tinan-tinan bele ba vizita.
Prezidente Repúblika(PR) josé Ramos-Horta, hatete iha loron 16 ka 17 Agustu sei simu brifing husi Jeneral, Tito Cristiano da Costa “Lere Anan Timur” Jeneral Domingos Raul Falur Rate Laek atu prepara ba fatin mate ikus Saudozu Prezidente Nicolao Lobato nian iha Binani Turiskai.
“Ha’u hakarak duni iha loron 16 ka 17, ha’u sei simu brifing husi Jenerál Lere, Falur preparativu ba to’o Turiskai Saudozu Nicolao Lobato nia mate fatin Binani,” Dehan Prezidente Repúblika José Ramos-Horta, bainhira partesipa jogu Bola Voly Praia entre komunidade Pais Lian Portugés CPLP, iha Lesidere, Tersa 22/07.
Xefe Estadu ne’e dehan, atu ba Saudozu Prezidente Nicolao Lobato nia fatin ikus nia mate ne’e, nia ideia kleur ona, tanba ne’e tenke hakruk ba memória Saudozu nian. Atu to’o iha Saudozu nia fatin mate ne’e Ministru Obras Públika tenke hadia dalan iha Turiskai liga ba iha Binani ne’ebe maka Saudozu Nicolao Lobato mate ne’e.
“Hakruk ba memória Nicolao Lobato nia fatin ne’ebé nia iis kotu, ne’e ha’u nia ideia kleur tiha ona. Agora xatamente oinsá atu ba, ha’u la hatene, ba ho karreta, Ministru Obras Públika hadia dalan uitoan nune’e ita to’o iha ne’eba,” nia dehan
“Lalika halo gasta osan boot, estrada boot, depois ho tempu bele halo estrada di’ak, bele halo fatin hanesan memoriál ida tinan-tinan ita bele ba,” Nia afirma.
Xefe Estadu hanoin Saudozu NicolaoLobato nia fatin mate ne’e bele halo jardim ida ho guest house iha ne’eba, tanba Jardim mós memoriál, Jardim mós hanesan Metinaro ne’e bolu Jardim dos Eróis, ne’e doutor Marí Alkatiri uluk sei Primeiru Ministru mak fó naran ida ne’e, ne’ebe ida ne’e ideia briliante Jardim dos Eróis, Tanba ne’e fó parabens ba doutor Marí Alkatiri.
“Iha fatin Binani ita halo Jardim Nicolau Lobato, memoriál ba Nicolau Lobato, mais di’ak, kapás ho guest house, nune’e ema bele ba hela, fatin ba kemping nian buat sira ne’e bele haree,” Nia hatete.
Maibé sei halo diskusaun ho parte governu, se governu konkorda.”ha’u fiar katak konkorda, de orsamentu laiha bele buka orsamentu uitoan, ita hahú halo”.
Iha Komunikadu Imprensa ne’ebé Neon Metin asesu husi pájina ofisiál Prezidensia Repúblika nian katak Prezidente Repúblika José Ramos Horta, sei vizita Binani iha Postu Administrativu Turiskai iha fulan Agostu relasióna ho komemorasaun loron istóriku aniversáriu Forsa Armada ba Libertasaun Nasionál Timor-Leste (FALINTIL) ba dala 50.
Komunikadu Imprensa ne’e hatete, fatin ne’ebé hili iha signifikadu istóriku ne’ebé kle’an hanesan fatin ne’ebé respeitadu líder rezisténsia no Prezidente Repúblika daruak nasaun nian, Nicolao Lobato, lakon nia vida iha tinan 1978 durante luta hasoru okupasaun Indonézia.
Iha preparasaun ba serimónia nasionál, esforsu multi-ajénsia ida hala’o hela atu asegura fatin ne’e seguru no asesivel. Iha loron 15 to’o 16 fulan Jullu, ekipa téknika konjunta ne’ebé kompostu husi Prezidénsia Repúblika, Ministériu Defeza, no Ministériu Obras Públikas halo levantamentu hodi avalia nesesidade infraestrutura no lojístika.
“Konfirma Prezidente nia kompromisu pesoál ba vizita ne’e, hodi afirma, “Iha ne’e kedas mak Xefe Estadu Nicolao Lobato lakon nia vida. Tanba ne’e, Prezidente Ramos-Horta hakarak vizita fatin ida-ne’e,” Dehan Nina Peregrina, pontu fokál husi Palásiu Prezidensiál iha komunikadu Imprensa
Parte sentrál ida husi preparasaun sira envolve konstrusaun hosi estrada foun ida hosi sidade Turiscai ba Osnaco-Binani, ne’ebé jere husi Institutu ba Jestaun Ekipamentu nian (IGE). Projetu ne’e hakarak atu fornese asesu fásil ba partisipante sira no fasilita lojístika eventu nian, no espeta remata antes loron 30 fulan Jullu.
Militár, ne’ebé lidera husi Majór Victor Marçal, koordena besik ho autoridade lokál sira, veteranu sira, no katuas lia-na’in sira, hodi respeita lisan sagradu sira enkuantu asegura apoiu husi komunidade.
Rezidente lokál, Isabel de Jesus espresa nia agradesimentu, hodi dehan, “Ami prontu atu apoia governu no oferese ami-nia rai karik presiza ba reabilitasaun estrada nian.”
Komemorasaun aniversáriu FALINTIL nian ba dala 50 nu’udar momentu sentrál ida ba Timor-Leste, ne’ebé sai nu’udar omenajen ida ba sakrifísiu imensu ne’ebé jerasaun libertasaun halo. Prezidente Repúblika , José Ramos Horta nia prezensa iha fatin ida ne’e la’ós de’it jestu lembransa nian maibé mós símbolu maka’as ida ba unidade nasionál, rekonsiliasaun, no importánsia ne’ebé dura atu fó onra ba nasaun nia istória difisil maibé konsege hetan vitória iha ninia dalan ba independénsia
