Home Uncategorized UNODC Hatete Risku Krime Organizadu iha Timor-Leste Aumenta

UNODC Hatete Risku Krime Organizadu iha Timor-Leste Aumenta

210
0
hostingcanada.org

UNODC (United Nations Office on Drugs and Crime) nia relatóriu foun Organized Crime Threat Alert, publika horiseik, 12 Setembru, hatete katak Rejiaun Administrativu Espesiál Oecusse-Ambeno (RAEOA) iha Timor-Leste infiltradu ona husi grupu krime transnasionál. Relatóriu ne’e hatudu katak sindikatu kriminál uza Foreign Direct Investment (FDI) nudar maskara ba establese base iha enclave, liu-liu halo operasaun online gambling no diskonfia sai mos nudar scam centre ka sentru fraude nian.

Alerta ida ne’e mosu depois operasaun polísia iha loron 25 Agostu 2025 iha Hotel Oe-Upu, ne’ebé hala’o husi Servisu Intelijénsia Nasional hamutuk ho Polísia Sientífika ba Investigasaun Kriminál (PSIC). Autoridade sira apreende SIM card barak no dispozitivu Starlink, ne’ebé investigadór sira konsidera hanesan instrumentu prinsipiál ba operasaun scam. UNODC hatete evidénsia sira ne’e liga RAEOA ho rede kriminál boot, inklui cybercriminal ne’ebé kondena ona, operadór gambling offshore, no rede sira ne’ebé iha ligasaun ho grupu triade.

“Dezenvolvimentu sira ne’e hatudu sindikatu kriminál nia estratéjia muda operasaun ba jurisdisaun ne’ebé frájil atu kontrolu, no uza investimentu estranjeiru nudar maskara ba sira nia operasaun,” UNODC hatete iha nia análize.

Lideransa enclave halo promesa iha tinan kotuk katak atu halo Oecusse sai sentru rejionál ba online gaming no indústria digital. Iha Dezembru 2024, kompania Core Management Corporation (CMC) hatete katak kompania hetan lisensa husi SERVE atu halo operasaun nudar provedor solusaun jestaun nian no call center dahuluk iha setór gambling iha Timor-Leste.

Lideransa CMC promete modernizasaun, emprego, no atrai investimentu estranjeiru. Prezidente RAEOA iha tempu neba, Rogério Tiago Lobato, autoriza atividade CMC nian no hatete “momentu definidu ba Oecusse no Timor-Leste,” no Prezidente CMC, Dr. Ken Lim, promete atu transforma Hotel Oe-Upu sai smart hub 5 estrelas no sai Centru Dadus Dijital uza energia solar.

Maibé iha optimismo ne’e nia laran, kontradiksaun mos mosu.
Iha tinan ida-ne’e, Lobato hatete katak RAEOA mos asina kontratu arrendamentu tinan 50 ho kompania Malaysia Seagull Resort atu desenvolve Hotel Oe-Upu, ho valór US$9 milhaun. Nia hatete US$4 milhaun transfere ona ba konta banku RAEOA, sei hela US$5 milhaun.

Maibé regulador nasionál hatete oin seluk.
“Ba kompanhia Seagull, IGJ (Inspeksaun Jeral Jogu) la iha konesementu, la hetan dokumentu husu lisensa,” hatete Aníbal Carvalho Martins, Inspetór Jeral ba Jogu.

Dehan ba Martins, aplikasaun ne’ebé hetan mak husi Core Management, maski ho naran diferénte, International Lottery of the Enclave, ne’ebé seidauk remata ninia verifikasaun.

Maski seidauk hetan aprovasaun ofisiál, atividade gambling halao dadaun iha Hotel Oe-Upu. Polísia buska Hotel ne’e no konfirma katak operasaun jogu online kontinua halao hela.
“Ne’e hatudu katak sira loke gambling iha Oecusse la ho lisénsia,” Martins hatete, no konsidera Seagull Resort hanesan operadór ilegal.

Revelasaun ida ne’e hatudu gap bo’ot entre ambisaun rejionál no supervisaun governu sentrál, hodi hamosu duvida kona-ba transparénsia, influénsia, no fraxidade governansa iha Timor-Leste.

Tanba fundu petroleum menus bebeik no 42% povu Timor-Leste moris hela iha pobreza, governu sente presiza atu diversifika ekonomia. Gambling/jogu online no investimentu digital promove ona nudar solusaun ida.

Tinan kotuk, Prezidente Ramos Horta dehan ba public broadcaster TDM Canal Macau katak:

“Gambling laos buat ida ne’ebe interesadu ba hau, maibe hau aseita ho kondisaun katak sira nia alvu mak ema estranjeirus. Hau lakoi povu Timor-uma fo konsequensia trajiku. Maibé se estranjeirus hakarak joga online, no Timor bele fó opurtunidade gambling online.”

Maibé analista sira aviza, se la iha proteksaun regulatóriu toos, Oecusse bele sai gateway ba krime organizadu. Kombinasaun investimentu estranjeiru, fraku iha implementasaun lei, no vulnerabilidade digital bele lori Timor-Leste la’o ba lavandajen osan no estraga naran Timor-Leste nian bainhira prepara atu tama dadaun ba ASEAN tinan ida-ne’e.

“Se la iha governasaun diak no akuntabilidade diak, jogu online bele sai hanesan fatin ba fase osan,” hatete analista polítika ida naran Remigio Carvalho.

Riskus existe no hakat liu teritoriu nasional sira. UNODC hatete grupu kriminál transnasionál sira exploita “juridisaun ne’ebe fraku” hodi expanda sira nia operasaun iha Sudeste Asiatiku.

Iha Agostu 2025, Regio Sallu substitui Rogério Tiago Lobato nudar Prezidente RAEOA. Bainhira kontaktu atu klarifika kona-ba akordu Seagull US$9 milhaun, Sallu lakohi konfirma se hetan ona pagamento ba RAEOA ka lae.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here