Repotajen Umbelina dos Reis
Departamentu Jestaun Merkadu Taibesi (DJMT) ,bandu vendedór sira labele halo negósiu, no fa’an sasán iha estrada ninin ou trotoar leten, no iha terminal laran merkadu Taibesi nian.
Koordenadór Jestaun Merkadu Taibesi, Antonio Manuel, hateten, vendedor sira la bele lori sasan hodi mai fa’an iha fatin ne’ebe bandu hanesan estrada ninin no trotoar leten ou terminal laran.
Nia dehan, husi Departamentu Jestaun Merkadu halo nia knaar bazea ba lei, nune’e vendedor sira utiliza fatin ne’ebe tuir lei ko’alia katak la bele uza fatin sira ne’e atu halo negósiu.
“Iha munisípiu Dili, merkadu Taibesi ami hala’o knaar ho direitu atu atendimentu ba públiku iha fatin merkadu Taibesi,” Kordenador Antonio dehan ba Jornalista sira iha merkadu Taibesi, Kuarta-feira, 29/03.
Ho nune’e jestaun merkadu husi ekipa patrulla, halo servisu hodi halo mudansa ba vendedor sira ne’ebe iha ona fatin hanesan kios, balkaun, ida ne’ebe governu prepara hodi utiliza fatin refere ba halo negósiu. Autoridade munisípiu Dili hala’o servisu hodi kontinu prevene no intervesaun ba negosiante sira ne’ebe hala’o negosiu ba fatin ne’ebé bandu ona.
“Iha merkadu Taibesi horseik servisu boot ida atu hasai vendedor ne’ebe halo negósiu permanente no vendedor abulante sira mai uza fatin ne’e agora la autoriza sira atu fa’an iha ne’e. Haruka vendedor sira konsidera ba fa’an fatin ne’ebe ita determina ba sira antes liu ba, sira utiliza fatin hodi konsidera fatin hanesan fa’an sasan no kompradór sira ba hola iha ne’eba, “ Nia dehan
Ikus nia dehan katak, vendedor sira tenki konsidera fatin ne’ebé estadu bandu labele fa’an sasan ne’e, nune’e komprador sira mai sosa sasan karik sosa iha merkadu laran, la’os lori sasan sira mai fa’an iha li’ur. Ho ida ne’e jestaun merkadu kontinua kontrola nafatin vendedor sira, atu sira komprende no rona malu hodi kopera hamutuk ho estadu.
Iha parte sorin, vendedor Domingas Salsinha Almeida preokupa tebes ba fatin refere, tanba nia fa’an sasan hanesan bua malus hi’it la’o ba mai mak fa’an de’it, hodi hetan netik dolar ida hodi sustenta família no labarik sira nia eskola maibé seguransa duni sira ba mai de’it, dehan labele faan iha estrada.
“Ami laiha tuur fatin hodi fa’an ami nia sasan mak ami lalin hiit ba mai hodi fa’an bua malus, hodi sustenta oan sira nia eskola, maibé seguransa kontinua duni ami ba mai i ami faan iha ne’e mós ami la ba haris fatin públiku maibé ba haris fatin privadu selu rasik osan kada loron $1. Pesoalmente mezmu seguransa duni ha’u loro-loron, maibé ha’u nafatin fa’an bua malus tanba ha’u nia kaben saúde mental, nune’e liu hosi fa’an bua malus ne’e mak sustenta uma laran no oan sira nia eskola”, vendedora Maria Salsinha hatete ba Jornalista sira iha merkadu Taibesi.
Nia preokupa tanba fa’an sasan iha laran ema la hola lalais entaun sira tenki lalin no hi’it ba mai iha li’ur nune’e ema sosa lalais.
Nune’e mos vendedor Carlito Fernandes hosi Munisipiu Ermera-Letefoho nia preokupasaun ba fatin merkadu Taibesi. Nia dehan loro-loron hi’it bua la’o ba mai, hodi fa’an nune’e hetan netik osan para sustenta oan nia eskola maibé seguransa duni sira ba mai de’it.
“Seguransa haruka ami fa’an iha merkadu laran maibé merkadu laran ema nakonu entaun ami pasénsia fa’an iha li’ur, maibé fa’an la hakmatek tanba seguransa duni ami ba mai de’it. Iha ami nia distritu fa’an sasan la folin mak ami mai munisípiu maibé to’o mai fa’an iha ne’e mós la di’ak duni ami ba mai de’it,” nia preokupa.
Nia hato’o nasaun Timor ukun aan ne’e povu ki’ik nia moris atu di’ak ka ou povu nia moris ne’e atu aat ba bei-beik, povu fa’an iha merkadu ne’e buka rasik hodi sustenta uma laran no oan sira nia eskola, maibé tanba saída mak seguransa kontinua duni bei-beik povu ki’ik ba mai iha merkadu laran, Nia lamenta.
