Reportajen Umbelina dos Reis
Komemorasaun loron Direitus Umanus Internasional ba dala-77, Centru Nasional Chega (CNC), I.P realiza diskusaun filme ho tema ” Ingatan dari Timor”, filme dokumentariu ne’e di’ak ba Timor oan sira hodi kontinua hatene istoria Timor nia, nune’e ba Indonézia sira tenki rekoñese saida mak akontese iha Timor.
Diretor Ezekutivu Centru Chega! I.P Em Exercisio Gaudencio S. Souza hateten, ambitu selebrasaun loron Internasional direitus umanus ba dala- 77 Centru Nasional Chega realiaza atividade importante tolu primeiru mak talksow ne’ebe orceik organiza liu ona ligadu ba prosesu rekonsilasaun Timor oan nian, segundu mak atividade loron ohin konaba lansamentu nia filme ne’ebe lansa uluk ona iha Jakarta fulan hirak liu ba. Momentu ne’eba CNC apoiu orsamentu oituan hodi prosesu ba lansamentu.
” Filme ne’e halo hosi organizasaun host dot, organizasaun sosiedade sivil ida hosi Indonézia mak manan premiu ne’e ba dala hira ona.Tuir lo-loos lori faktus ne’ebe akontese iha Timor nune’e Indonézia sira bele hatene situasaun saida mak akontese iha Timor, tanba sidadaun Indonézia barak mak seidauk hatene situasaun saida mak akontese iha Timor.” Dehan Diretor Ezekutivu Centru Chega em Exercisio Gaudencio S. Souza, liuhosi abertura ba serimonia komemorasaun loron Internasional Direitus Umanus ba dala-77, iha salaun sentru Nasional Chega Antigu Komarka Balide, sabadu, 13/12.
Nia dehan, atividade terceiru mak orsida atribuisaun premiu jornalizmu ba paz “premiu Maria Gorette Joaquim,” Nune’e orsida sei atribui ba manan nain sira ne’ebe mak durante ne’e kontinua promove no hakerek konaba direitus umanus no kompaiña ba pas.
“Filme dokumentariu ne’e foin primeira vez lansa iha Timor mezmu ita hatene iha YouTube iha ona maibe formalmente tenki lansa tanba CNC fo apoiu orsamentu oituan, nune’e ha’u hanoin filme dokumentariu ne’e di’ak ba Timor nune’e Timor oan kontinua hatene ita nia istoria, nune’e ba Indonézia sira tenki rekoñese saida mak akontese iha Timor. Nune’e filme ne’e sei publika iha Centru Nasional Chega,I.P (CNC), nia Pajina Facebook no YouTube nune’e publiku bele asesu hotu.” Nia Konklui.
Iha Fatin hanesan, Provedoria dos Direitus Umanus da justisa (PDHJ), Virgilio da Silva Guteres “Lamukan” hateten, apresia ba Centru Chega no parte Indonézia sira ne’ebe kolabora hamutuk hodi halo produsaun ba filme dokumentariu “Ingatan dari Timor” filme ne’e fo hanoin mai ita oinsa ita labele haluan ita nia an. Filme sira hanesan ne’e ba futuru loke fila-fali karik iha tempu udan rai subiska nune’e ita tanis ema labele nota, tanba momentu ne’eba akontese situasaun hanesan ne’e ita tanis matan ben la sai, maibe agora funu hotu ona ita haree fila-fali filme ne’e sente triste no tanis.
” Hau lamenta ho buat barak ne’ebe tenki kontinua, tanba kolega Indonézia sira ne’eba hateten relasaun ne’ebe moris ona entre povu Timor no Indonézia nia luta ba Independesia Timor nia, buat ne’ebe mak kesi ita no labele atu kotu mak luta ba valores umanidade demokrasia no direitus umanus. Tanba buat ne’ebe durante ita aprende hamutuk mak valor universal.” Nia dehan.
Nia dehan, labele moe no tauk bainhira halo komentáriu ba situasaun Indonézia nia konaba violasaun direitus umanus tanba ita mos kontribui no luta ba demokrasia Timor nian, nune’e ba Indonézia mos labele moe no tauk halo komentáriu ruma ba situasaun Timor nia relasiona ho direitus umanus nia tanba imi mos kontribui nune’e ita haree ba filme dokumentariu ne’e fo hanoin mai ita lori ita ba dame.
