Home Saude Servisu Parteira Kontinua Infrenta Dezafiu iha Terenu

Servisu Parteira Kontinua Infrenta Dezafiu iha Terenu

67
0
Asosiasaun Parteira Timor Leste (APTL) komemora loron mundial parteira

Repprtajen Silvino Freitas

Asosiasaun Parteira Timor Leste (APTL) komemora loron mundial parteira hodi kontesta mos sira nia servisu professional parteira neebe kontinua infrenta dezafiu sira kona-ba asesu limitadu iha area rural, distribuisaun parteira la ekilibriu no nesesidade hadia edukasaun parteira, nune’e difikulta sira atu halo servisu iha terenu hodi trata saude inan no kosok oan hodi reduz mortalidade inan no neonatal, husi difikuldade sira nee governu sei servisu neineik atu resolve problema sira neebe professional parteira dadaun nee infrenta.

Prezidente APTL Lidia Gomes dehan, iha area remota inan sira neebe presiza lao dook atu too iha fasilidade saude no bebe sira neebe presiza desizaun lais husi servisu parteira sira nian iha momentu neebe kritiku, realidade iha timor leste iha area rural asesu ba servisu saude difisil ho fasilidade neebe la kompletu estrada at no transporte laiha inan sira neebe too iha tarde iha fasilidade saude ho derepente mosu komplikasaun hodi halo parteira sira foti desizaun lais no kritiku maka determina moris ka mate inan ho bebe sira nian nee laos dezafiu maibe falla iha sistema.

“ita bele hateten klaru katak parteira iha timor halao servisu neebe dezafiante rekursu limitadu suporta menus superviziona la regular karga servisu neebe todan no dalabarak sira servisu mesak dalabarak mos sira presiza sistema saude neebe forte, maibe iha kondisaun sira nee parteira sira kontinua kuidadu inan ho oan hodi salva moris lorloron” dehan Prezidente APTL Lidia Gomes iha ambitu selebrasaun loron mundial parteira iha City 8, (05/05).

Nia dehan tan, servisu neebe parteira sira halo iha terenu ho prova ida katak parteira sira laos professional saude maibe sira sai baze sistema saude iha komunidade maibe too dadaun neebe sei infrenta problema mak menus parteira iha area rural nee laos deit problema distribuisaun maibe problema retensaun maka kondisaun servisu neebe la diak suporta menus ho mos dalan ba kareira neebe la klaru nunee naturalmente halo parteira sira la permanese iha terenu, nunee kuandu parteira la halo knar diak iha terenu maka sistema servisu saude parteira nian mos sei laiha terenu.

Entretanu reprezentante UNFPA iha timor leste Navchaa Suren reforsa, parteira sira professional saude iha neebe kritiku hodi fo solusaun ba dezafiu neebe inan ho bebe infrenta husi mate neebe la nesesariu husi tropikasaun sira bainhira isin rua no partu, kuidadu neebe parteira sira haknaar an laos kliniku maibe ho kompaisaun respeitu no umanu tebes nunee husi servisu esensial saude seksual no reprodutiva parteira sira ho anilidade bele atinji too pursentu 90 no sira mos prevene mortalidade inan nian too pursentu 67 no 64 husi mortalidade neonatal nomos salva ema milaun nia vida kada tinan.

“mundu hasoru hela problema falta parteira milaun ida eduka, koloka no mantein parteira sira sei transforma sistema saude no hadia saude ba ema barak timor leste halo ona progresu signifikante iha redusaun mortalidade inan no bebe foin moris maibe dezafiu sei iha nafatin feto barak nafatin hasoru risku sira durtante isin rua no partu” dehan reprezentante UNFPA iha timor leste Navchaa Suren.

Navchaa Suren dehan tan, parteira sira mak professional saude dahuluk no uniku disponibel ba feto sira liuliu iha area rural no remotas husi sira nia servisu no dedikasaun asegura katak laiha feto ida mak husik hela iha kotuk no husi sira nia servisu salva ema nia moris lorloron, nunee UNFPA sente orgulu no sei apoiu nafatin parteira sira nunee sira servisu hamutuk ho ministeriu saude ministeriu ensinu superior APTL no eskola parteira sira hodi haforsa edukasaun no servisu parteira sira nian.

“ami apoia hametin edukasaun parteira iha fomasaun no kontinua servisu besik ho eskola parteira sira hodi eleva kapasidade edukador parteira sira nian no fornesimentu ekipamentu mediku non mediku no feramentu aprendijajen ba laboratoriu eskola parteira sira nian no parteira sira halo servisu neebe folin tebes iha sistema saude nian” dehan Navchaa Suren.

Vísi-Ministru Saúde José dos Reis Magno dehan, nasaun ida presiza duni rekursu sira iha area parteira nian tanba iha suku hotu iha area rural barak seidauk iha parteira maibe la signifika atu resolve iha tinan ida nia laran maibe haree mos kapasidade orsamentu neebe governu iha maibe governu nafatin tau atensaun ba problema refere lihusi formasaun, fasilidade no kolokasaun professional parteira sira tanba nee liga mos ho kestaun infraestrutura dadaun nee governu halo postu saude iha nivel suku nian ho pakote ida maka hodi presta servisu inklui mos uma rua ba alojamentu.

“ida nee ita halo neineik laos atu resolve ohin kedan maibe halo neineik halo uituan uituan hodi resolve infraestrutura ba saude nian, klinika maternidade iha nivel postu saude laiha tanba nivel postu saude nee situada iha suku no klinika maternidade nee halo iha postu administrativu nebe inklui ona unidade klinika maternidade no iha postu saude nee iha neeba maka iha koloka parteira no mediku neebe halo nia servisu ketak maibe halo servisu hamutuk deit iha edifisiu postu saude” dehan Vísi-Ministru Saúde José dos Reis Magno.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here