Reportajen Silvino Freitas
Liuhusi dialogu entre Estudante Universitariu Timor Leste (EUTL) ho Ministeriu Transporte no Komunikasaun (MTK), halo ona konkordansia ida hodi aplika dekretu lei do governu numeiru 17/2026 kona-ba taxa administrativa ba trasporte públiku no privada sira, maibé sei iha avaliasaun hodi halo alterasaun ba artigu balun, ne’ebé fo impaktu ba sidadaun bainbain sira ne’ebé ho kondisaun ekonomia la saudavel.
Portavoz EUTL Natalicio Nunes Martins dehan, husi ejijensia ne’ebé EUTL hatoo ba Ministeriu Transporte no Komunikasaun mak tuir petisaun ne’ebé subemete ba ministeriu, nunee ministeriu konsege konvoka dialogu ho EUTL durante besik oras rua tan nee ministeriu konsidera katak iha ejijensia balun ne’ebé tenke hadi’a no rekoñese katak iha diploma ministerial uluk no dekretu lei foun ne’ebé ho kondisaun balun presiza hadi’a.
“Ita nia ejijensia maka atu hatur fali diploma ministerial ne’e bele mos mantein dekretu foun mais nia kondisaun no aplikasaun iha laran ne’e tenke tuir nesesidade sidadaun hotu nian” dehan portavoz EUTL Natalicio hafoin dialogu ho MTK iha Kaikoli, (24/07).
Nia dehan tan, ministeriu mos konkorda ho EUTL sei halo alterasaun ba dekretu lei foun ne’ebé vigor hela liuliu ba artigu sira ne’ebé EUTL konsidera katak la kondiz ho sidadaun sira nia moris ekonomia ema nian ne’ebé la di’ak, nune’e artigu balun ne’ebé konsidera katak fo hela implikasaun balun ba povu no sidadaun hotu neebe loron ida la rendimentu kapital hanesa ema seluk, nunee EUTL konkorda ho ministeriu ne’ebé husu ba ema hotu atu akompaña tanba sei iha mudansa no alterasaun ba dekretu lei liuliu kona-ba taxa administrativu ne’ebé dadaun ne’e aplika ona.
“Ida nee laos ejijensia EUTL nian de’it maibé ba ema hotu hotu ne’ebé sofre ba aplikasaun taxa administrativa ne’ebé ema hotu sente katak sa’e makaas entaun presiz atu bele hadi’a, atu hadia mak ohin ita mai iha ne’e atu bele halo mudansa ba iha dekretu lei refere” dehan Natalicio.
Nune’e MTK Miguel Marques Manetelu dehan, husi dialogu ne’e too ba konkordansia ida katak nia husu atu fo tempu atu implementasaun ne’e lao ba maibé too momentu atu halo alterasaun labele iha tan reajen ruma tanba ne’e presiza tempu atu haree sasan lubuk ida tuir sirkunstansia lubuk ida ne’ebé iha atu iha futuru alterasaun ne’ebé mai bele akomoda buat ruma.
“Iha futuru mai munisípiu ida idak kuandu implementa ona kamara munisípal bele difini buat balun iha taxa ne’e ligadu ho situasaun rasik iha kada kamara municipal, iha artigu balun hateten katak iha futuru mai kuandu kamara municipal ne’e estabelese ona sira bele difini tuir sira nia realidade kada munisípiu nian” dehan MTK Miguel Marques Manetelu hafoin dialogu ho EUTL iha MTK Kaikoli.
Nia konklui katak, husi pedidu ne’ebé EUTL hatoo ba MTK atu hatuur fali diploma ministerial uluk maibe tanba diploma ne’e revoga ona nune’e sei fila ona ba ne’eba tanba atu regulariza osan ne’e labele ho diploma maibe tenke ho dekretu lei tanba ne’e sei iha ajustamentu ruma ajusta iha dekretu lei hodi halo alterasaun, tanba ne’e iha ona konkordansia atu bele iha ajustamentu ba regulamentu sira ne’e.
