Reportajen Adroaldo ‘Saretukau’
Kandidatu Virgílio Guterres “Lamukan” iha nia loron da-haat kampaña iha Baukau-Venilale, nia hatete partidu polítiku no ukun na’in sira tau importánsia boot liu ba sira nia partidu ka grupu, no haluha atu halo dezenvolvimentu ne’ebé kobre to’o baze, maibé konsentra barak liu iha kapitál nasaun nian. Durante kampaña, nia haree no hasoru rasik populasaun sira, ho sira nia preokupasaun ba edukasaun, saúde, bee moos, no estrada.
Durante diálogu, nia hatete respeita tebes líder nasionál sira, maibé nia husu karik líder sira iha problema ruma bolu malu tuur hodi rezolve, la’os ho sira nia problema taka dezenvolvimentu ba povu sira iha baze.
Nia dehan Timor-Leste riku no iha osan natoon ba dezenvolvimentu, maibé to’o oras ne’e povu sira sei halerik nafatin ba estrada, eskola no problem seluk ne’ebé povu sira hasoru. Nia dehan tinan-tinan osan ne’e sai hela de’it, maibé tanba sa ita nia edukasaun, saúde sai nafatin preokupasaun povu nian.
“Ukun aan tiha, o haree labarik sira labele ba estuda tanba kalan tenki ba buka bee, inan-feton sira sei ba buka bee, o haree estrada Vila laran ne’e hanesan ne’e (estrada aat), ne’e tanba saída, tanba organizasaun, governasaun ida ne’e la la’o, konsentradu iha Díli, halo desentralizasaun ba poder, maibé la fo osan ba autoridade munisípiu sira atu dezenvolve sira nia munisípiu, postu. Osan konsentradu iha ne’ebé? Ba polítiku sira, ba businessman sira,” dehan Virgílio iha nia kampaña diálogu ho povu Venilale, 05/03.
Nia hatutan, tinan-tinan governu sira hodi povu nia naran aprova osan, maibé dezenvolvimentu la to’o ba povu sira. Tanba ne’e kandidatu Virgílio afirma, nia kandidata tanba haree problema hirak ne’e. Nia dehan PR nia knaar mak atu promulga orsamentu jeral estadu, tanba ne’e nia afirma, “ha’u mak prezidente, ha’u sei la promulga orsamentu estadu, wainhira alokasaun orsamentu ba edukasaun, ba saúde, ba agrikultura la ho persentajen ne’ebé ke sufisiente,” nia dehan.
Kandidatu ho númeru sorteiu 12 ne’e preokupa mos iha setór edukasaun ne’ebé tinan barak nia laran, governu la kria kondisaun ba sira, maibé sira nia nafatin iha vontade ida boot hodi kontribui ba seitor edukasaun ne’e rasik.
“Estadu ida ne’e trata nia edukadores sira, profesor no professora sira hanesan atan. Balu moris ho kontratadu tinan 10 resin ona ho $80 fulan ida, kuitadu! Sé nasaun ida konsidera nia edukadores sira hanesan atan, nasaun ne’e mos sai atan iha nasaun seluk nia oin, la avansa, tanba ne’e mak orsamentu estadu tenki investe ba edukasaun, ba saúde,” nia dehan.
Nia mos hato’o preokupasaun povu Oe-cusse nian katak iha Oe-cusse, inan-feton sira barak mak atu tuur-ahi, ambulánsia atu asesu ba sira nia uma la iha, sira atu la’o, to’o dalan klaran iis kotu. Tan ne’e nia preokula ho osan milloens sira ne’ebé aprova, maibé osan ne’e ba ne’ebé? Virgílio dúvida.
Tanba ne’e mak wainhira sai Prezidente Republika, nia sei tau matan hodi rezolve povu nia preokupasaun sira, tanba tuir nia, “Prezidente Repúblika tenki halo tuir povu nia hakarak,” nia dehan.
