Reportajen Joselina dos Santos
Eleitór sira husu ba kandidatu Prezidente Repúblika sira, tenke promove diálogu, garantia unidade nasionál, kria estabilidade ba lideransa no entidade sira hotu iha rai ne’e. Sai supremu ba forsa armada ida ne’e di’ak liu, tanba lidera hela hosi rezisténsia forsa armada nia hodi rona malu no entende malu atu nune’e labele hamosu destendimentu no instabilidade iha rai laran.
Eleitór Rumão Piedade Mendonça (33), Municipiu Manufahi, Postu -Administrativu Fatuberlio, Suku Clacuc, Aldeia Ue-bicas Sentro Votasaun EBC Clacuc hatete, Sentru Votasau Iha suku Clacuc hamutuk 3 no estasaun votasaun 5, tuir nia observasaun iha sentru votasaun ne’e la’o diak no tuir horariu ne’ebe STAE estabelese ona, Hahu iha dia 18/03/2022 deslokasaun sasan sensitivu no sasan non sensitivu to’o iha sentru votasaun ho oras 02 : 30 simu direita husi polis staff, policia, CNE, autoridade lokal no Fiskais reprezentante husi kandidatura sira.
“Sentru votasaun hahu loke iha tuku 07: 00 ba eleitor sira nomos atendementu di’ak husi polis staff sira ba eleitor ne’ebe atu mai vota, polis Staff hatudu parsial no transparansia iha sentru votasaun halo kondenasaun diak entre fiskais no poli Staff, prepara Hands Sanitacer, Maskra ba eleitor sira antes atu ba vota,” dehan, Rumão Piedade Mendonça ba Neon Metin liu husi Via telefone iha Munisipiu Manufahi, 19/03.
Nia dehan, nia hili jerasaun foun tanba sira iha programa no vizaun diak hodi dezenvolve Timor-Leste hanesan Nasaun seluk nomos jerasaun foun mak bele kontinua obra Aman fundor sira nia, jerasaun foun mai ho paradigma foun atu dezenvolve ita nia Rain prezisa prezidente ida Matenek no domina lingua ho Vizaun no programa diak ba dezenvolve povo no rai ida ne’e.
“Hau nia akompañamentu durante kampaña eleitoral, lidera jerasaun tuan sira sempre ataka no insulta malu maibe jerasaun foun sira sempre respeita aman fundador tamba ne’e tompu to’o ona fo ba jerasaun foun atu lidera rai ida ne’e,” dehan Rumao
Nia esperansa ba prezidente ida ne’ebe sei Mai, besik liu ba povo, promove dialogu ho entidades hotu, garante, pás no Unidade tanba prezidente sai hanesan Simbolu no garante unidade nasionál e Komandante Supremu Forsa Armadas, prezidente presiza halo relasaun diak ho Nasaun Viziñu sira atu nune’e bele lori investimentu mai Timor-Leste, loke kampu serbisu ba Timor oan hodi hasai povo husi ki’ak no mukit.
Iha parte seluk Eleitóra Eliza de J. Freitas (24), Munisipiu Ermera, Suku Railako-Kraik Aldeia Fatukado katak Sentru Votasaun iha Suku Railako-Kraik ne’e atendimentu di’ak tebes tuir saida mak STAE hatuur ona iha Kada Sentru, orgullu tanba diferensa ho eleisaun tinan kotuk tanba votasaun mais rapidu no estruturadu.
“Ha’u vota ba jerasaun tuan tanba hakarak hadi’a futuru rai ida ne’e, no vota ho konxiénsia tanba hakarak hadi’a nasaun ida ne’e presiza tenke ukun hafoin hadi’a dezenvolvimentu iha rai ne’e presiza jerasaun tuan sira, tanbsa jerasaun tuan halo mudansa ba buat hotu” Dehan, Eleitóra Eliza de J. Freitas Liu husi Via Telefone iha Munisipiu Ermera.
Nia esperansa ba kandidatu ida ne’ebe nia hili hakarak tenke kria paz Unidade no estabelisidade ba rai doben Timor-Leste, hanesan jerasaun foun nafatin kontribui ho esperansa hadi’a rai ida no no hadi’a dezenvolvimentu iha futuru.
Iha parte seluk, Eleitór Pascoal Soares (39), Munisipiu Baucau, Suku Loi-Lubo, Ladeia Nuno-Ti hatutan, atendimentu iha Sentru votasaun ne’e di’ak tanba tuir regras ne’ebe mak estabelese husi STAE no CNE ne’ebe admite, sira komesa hahú ho horas ne’ebe terminadu no prosesamente laiha failla ida no tuir duni servisu ne’ebe admite.
“Ha’u hili jerasaun tuan tanba ita haree ba impasse polítika ne’ebe mak durante ne’e akontese iha ita nia rain, ita presiza aman ba nasaun no povu ida tanba ne’e mak vizaun ne’ebe ha’u haree ba ema ne’ebe mak ita hili hakarak ka lakohi nia presiza interpreta lei regras Konstituisionál tuir dalan duni iha dever diak ba nia povu no hadomi nia povu la’os hakbesik ba povu de’it maibe mos tenke ezerse nia funsaun no papél nian,” Dehan, Eleitór Pascoal Soares iha Munisipiu Baucau liu husi Via Telefone.
Nia esperansa ba povu mak Prezidente presiza ezerse duni nia funsaun tuir lei haruka nia tenke hatene programas ne’ebe mak nia hato’o hakarak ka lakohi nia tenke ezekuta tuir nia programa ne’ebe nia hato’o durante iha kampaña nia laran, atu nune’e buat ne’ebe nia hato’o ne’e la’os tenke atinje 10% maibe Presiza halo atendimentu diak no tau interese povu nian hatuir lei do ke situasaun seluk.
Maria da Cunha Munisipiu Dili, Suku Caicoli (52), Aldeia 01Centro Unidade hatete, iha Sentru Votasaun ne’e buat hotu la’o ho di’ak no laiha faillansu ruma.
“Ha’u vota ba jerasaun foun no tuan hanesan deit ne’e segredu ha’u nian atu vota ba Kandidatu nain 16 ne’e importante lori basaun ne’e ba oin, ami povu kbi’it laek ne’e labele terus no halerik ba beik-beik importante nasaun ba oin no hakmatek,” dehan, Maria da Cunha iha Caicoli.
Nia esperansa ba kandidatu 16 ne’e ida ne’ebe mak lori nasaun, importante lori nasaun ba diak no labele halo foer nasaun ne’e nia naran tanba rai Timor ne’e diak hodi ba oin labele problema, labele baku malu labele ódiu malu Ida ne’ebe mak lori hanesan deit.
Rotario Pereira (25), Municipiu Dili Postu Administrativu, Cristo-Rei Suku, Bidau Santa’na, Aldeia Bidau Mota-Klaran haktuir Sentru Votasaun iha Sede Suku Bidau Santa’na hamutuk 3 no estasaun votasaun 5, tuir nia observasaun iha sentru votasaun atendimentu ne’ebé mak prepara hosi CNE no STAE la’o di’ak tebes no tuir orariu ne’ebé instituisaun públiku rua ne’e estabelese ona katak hahú iha 07:00 dader remata iha 03:00 lokraik.
Nia dehan, Iha Sentru Votasaun ne’e tuir formatura fahe ba liña rua no ema la seña malu no dudu malu tanba sentru votasaun iha fatin 5 ne’ebé di’ak ida polis staff hosi preparasaun CNE no STAE mak bolu fali votantes sira nomos hahú atu loke sentru votasaun akompañamentu hosi polis staff, Instituisaun PNTL, CNE, STAE, autoridade lokál, no fiskais reprezentante hosi kandidatura sira ne’ebé desakan ona iha estasaun votasaun ne’e refere hodi observa direitamente ba eleisaun rasik.
” Ha’u vota ba jerasaun uluk tanba nia iha vizaun no esperiensia ida ne’ebé di’ak no kle’an atu ba ka’er ukun rai doben Timor-Leste ida ne’e. Nu’une mos nia ema ida ne’ebé iha kapasidade no koñesimentu kle’an tebes hodi lidera orgaun soberania importante ka sai númeru ida iha ita nia rai makHalo relasaun di’ak ho nasaun sira ne’ebé dezenvolvidu iha esterna nian, ,” Dehan, Rotario Pereira iha Sentru Votasaun Suku Bidau Santa’na ba Neon Metin.
“Tuir ha’u nia esperansa ba kandidatu lideransa uluk sei dezenvolve di’ak liu ba rai ida ne’e no kumpri duni nia kna’ar no funsaun ne’ebé sita iha KRDTL nian. Aliende ne’e mos hametin liu tan ko’operasaun hosi nasaun sira ne’ebé mudansa ka dinámika ona nia prosesu dezenvolvimentu aseleradu sira atu oinsa mak lori emprezáriu internasionál sira atu mai loke investimentu ka kampu de traballu iha ita nia nasaun tanba nasaun sira iha esterna koñese di’ak liu sira atu nune’e juventude sira ne’ebé abandona sira nia estudu bele servisu no bele mos bele ba servisu iha sira nia rai rasik,” dehan Rotaria
Hermegilda da Silva (42), Suku Caicoli (52), Aldeia 01Centro Unidade haktuir, Nia vota ba jerasaun tuan tanba bele lori nasaun ne’e hodi hakmatek no povu sira labele terus tan tanba ne’e mak nia hakarak vota ba jerasaun tuan.Kandidatu 16 diak hotu laos ida ladiak maibe ha’u hili ida deit.
“Ha’u nia esperansa ba kandidatu sira katak, ida ne’ebe mak lori nasaun ne’e karik labele halo povu terus tan, ami sei la tane liman ba ita boot sira maibe lori nasaun ne’e ho hakmatek atu nune’e povu kiik sira bele buka moris hodi hetan netik osan hodi sustenta ba oan sira nia eakola no ba sustenta ba uma laran, tanba liu husi povu mak ita boot sora sa’e,” dehan Hermegilda ba Neon Metin iha Caicoli.
