Reportajen Umbelina dos Reis
Deputadu Bankada Kongresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT), Patrocinio Fernandes dos Reis iha plenária kestiona konaba prinsípiu Orsamentu Jerál estadu (OJE) 2022, konaba taxa ezekusaun ki’ik tebes ho ezekusaun real 38%, tanba ne’e presiza tebes implementa no elabora bazeia ba planu no programa.
“Prinsípiu orsamentu jeral estadu anual seluk mak orsamentu jeral estadu ne’e governu tenke elabora bazeia ba planu no programa sira hafoin kaer prinsípiu sira ne’e, ha’u hakarak atu lori OJE 2022 ne’ebé ni-nia taxa ezekusaun ne’e ki’ik oan tebe-tebes iha ezekusaun real fo númeru horseik to’o 38% taxa ezekusaun,” dehan deputadu Patroconio Fernandes dos Reis iha Uma Fukun PN, Tersa 08/11.
Nune’e hatudu katak OJE 2023 governu atu tenta argumenta ho teória saída de’it sei la konvense katak bele fo razaun governu atu husu orasamentu ho montante 3.2 billoens ne’e la iha lójika, nia dehan.
Tanba tinan ida ita nia kapasidade atu ezekuta osan la to’o 1.5, mais fulan lima ita bele ezekuta orsamentu ho montante 3.2 billoens, katak iha fulan abril governante hotu sei la halo servisu, sei ba hotu kampu de batalha ba kompaña tanba gorvenante hotu-hotu polítiku na’in de’it, nune’e la iha razaun governu atu husu orasamentu ida 3.2 billoens.
Iha fatin hanesan Ministru das Finansas Rui Augusto Gomes hateten, ita nia ezekusaun orsamentu ne’ebé ki’ik, deputadu sira hare katak ita nia ezekusaun orsamental ne’e ladun dook, se ita kompara ho ezekusaun orsamental iha tinan barak ba kotuk 2018 to’o 2021, ita nia ezekusaun orsamental ne’e oinsá.
Governante ne’e hatutan, ein termus pagamentus ne’ebé halo husi Ministériu Finansas, 2018 ita konsegue ezekuta $1.158 milloens dolares, 2019 $1.233 milloens dolares, 2020 $1.135 milloens dolares, 2021 $1,441 milloens dolares i agora dadaun ne’e ita ezekuta hela $1.82 milhoes dolares, projetor públiku administrativu ho 74% ita kompara ho orsamentu 2020, 2021 nian.“Ne’e sedauk inklui RAEOA ho seguransa sosial. Se ita hare totál Orsamentu ne’ebé ita ezekuta ein termus reais 2018 to’o 2021 $4.967 milloens dolares, se iha tinan 2020 to’o 2022 espera bele aliansa $1.400 milloens dolares mak hamutuk $6.367 milloens ida ne’e mak ezekusaun 2018 to’o 2022,” dehan
