Home Notisia Pedro Eleito Ba Xefe Suku Bado Ho’o, Sei Luta Hapara Diskriminasaun Hasoru...

Pedro Eleito Ba Xefe Suku Bado Ho’o, Sei Luta Hapara Diskriminasaun Hasoru Feto no Reduz Violensia Bazeia Ba Jeneru

2257
0
Xefe suku Bado Ho'o ne'ebé eleitu bá período 2023-2030, Pedro Do Rosário. [Foto: Julio | 14.11.2023]

Kontributor Julio Nascimento da Silva

Kandidatu Pedro Do Rosário eleito nudar xefe suku Bado Ho’o, posto administrativo Venilale município Baucau bá período 2023-2030, hafoin halakon nia adversário Eugénio Cosme Guterres liuhusi prosesu eleisaun segunda ronda ne’ebé realiza iha loron 13 fulan Novembro 2023.

Liuhusi prosesu eleisaun ne’ebé livre, sekretu no demokrático ne’e, kandidatu Pedro Do Rosário manan ho votus 579, enkuanto kandidatu Eugénio Cosme Guterres hetan de’it votus 363.

Hafoin remata prosesu apuramentu iha sede suku Bado Ho’o, tersa-feira ne’e, xefe suku eleito Pedro Do Rosário hato’o agradese bá populasaun ne’ebé depósita ona konfiansa bá nia liuhusi prosesu eleisaun.

Nune’e nia parte sei servisu makas atu iha mandatu tinan hitu, bele lori desenvolvimento hakbseik bá komunidade sira iha baze hanesan haree bá asunto bee moos, estrada, formasaun bá juventude, idosos, igualdade gênero no seluk tan. “Fó prioridade ba medida sira ne’ebé buka atu hapara diskriminasaun hirak ne’ebé feto sira, feto-foin-sa’e sira hasoru iha área hotu-hotu no halakon violénsia bazeia ba jéneru. Pozisaun feto nian hanesan elementu xave ba dezenvolvimentu. Ida ne’e signifika katak, ita tenke hadia situasaun feto sira nian no kombate hasoru diskriminasaun bazeia ba jéneru,”esplika xefe suku eleito ne’e iha sede suku, Tersa-feira

Resultadu apuramentu eleisaun segunda volta xefe suku Bado Ho’o. [Foto: Juli | 14.11.2023]

Durante hala’o knar hanesan servidor ida, Pedro afirma, xefe suku sei labele servisu mesak, maibé sei koordena ho membru Konsellu Suku nian, hanesan órgaun ne’ebé iha knaar atu foti desizaun lokál, kompostu husi xefe suku, xefe aldeia sira, delegadu feto ida no mane husi aldeia ida-idak husi suku ne’e, reprezentante feto ida no mane ida husi foin-sa’e sira suku ne’e nian no lia-na’in ida.

Iha Timor-Leste orgaun suku tenki hetan nomeasaun liu husi eleisaun ne’ebé livre, sekretu no demokrátiku. Tanba xefe suku hanesan liman ain governu nian iha baze ne’ebé halo papel hanesan lejislasaun, promulgasaun no mos hanesan ezekutivu ba dezenvolvimentu iha baze liu-liu suku.

Mane ho idade 61, ne’ebé moris iha aldeia Cai Ae Tula iha loron 28 fulan Novembro 1961 ne’e akresenta katak, depois hetan direitu hanesan lideransa lokal,  liu husi eleisaun jerál no sei lidera komunidade iha suku laran ho durasaun tempu tinan hitu, sei hala’o servisu ho efektivu no efisensia, responsabilidade no papél lideransa lokal ne’ebé haktuir ona iha lei hanesan, koordena implementasaun hodi foti desizaun husi konsellu suku no halo koordenasaun ho membrus konsellu suku sira seluk.

Nia parte mós nafatin promove prosesu konsultasaun no diskusaun ne’ebé kontinua nafatin iha komunidade hotu kona-ba planeamentu no ezekusaun ba programa dezenvolvimentu komunitáriu, reforsa linha koordenasaun ho administrasaun munisipal no reprezentante governu kona-ba adopta prosedimentu hotu ba dezenvolvimentu suku, promove no kriasaun atu bele halo prevensaun ba violênsia doméstika.

“Ita mós sei halo koordenasaun ho parseiro sira hanesan ONG nasional sira, atu bele fó formasaun ba juventude sira oinsa hasa’e kuinesementu no abilidade. Haree atu rezolve no halo atendementu bá ferik katuas sira, tau matan mós bá ema ho defisiência sira, liliu apoio sira atu hetan direito mós hanesan ema seluk,”nia promete.

Alende ne’e, hanesan autoridade lokal, sei husu intervensaun ba parte seguransa se wainhira mosu konflitu ka violênsia ida ne’ebé lahetan solusaun iha nível lokal no sai hanesan provokasaun.

Iha fatin hanesan, kandidatu Eugénio Cosme Guterres, ne’ebé hanesan mós juventude ida afirma nia pozisaun hodi nafatin apoio programa suku nian.

Eugénio Cosme Guterres, kandidatu xefe suku ne’ebé lakon iha eleisaun segunda volta. [Foto: Julio | 14.11.2023]

Tuir nia katak, prespektiva lideransa sai hanesan fatór determinante ba progresu dezenvolvimentu suku. Mesmu nu’une atu aselera progressu dezenvolvimentu suku mak, presiza mós kontribuisaun no partisipasaun komunidade iha aktividade hotu hahú husi planeamentu, organija, inplementa no halo mos monitorizasaun to’o kontrolu programa.

“Atu komunidade partisipa iha progressu dezenvolvimentu mak presiza kria liña kordenasaun ou komunikasaun ne’ebe diak entre lideransa ho komunidade atu bele hetan benefísiu,” dehan Eugénio.

Armindo Lopes, komunidade husi aldeia Uma Ana Ico hein katak, xefe suku eleitu sei bele implementa programa prioridade hirak ne’ebé durante ne’e sira hasoru, hanesan bee moos, estrada no seluk tan. Nune’e povu bele sente duni resultado husi ukun án ida ne’e.

Rekorda fali katak, xefe suku eleitu sira sei simu posse iha loron 28 fulan Novembro tinan ne’e.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here