Home Notisia Iha Indikasaun Forti Kadetes Foun Sira Aprovadu Ba Teste Mediku Maioria Oan...

Iha Indikasaun Forti Kadetes Foun Sira Aprovadu Ba Teste Mediku Maioria Oan Husi Superior PNTL Sira

543
0
Momentu Kandidatu Ajente PNTL halo Hela teste fisku iha Polisia Akdemiaka Comoro, (Foto-Juvinal)

Reportajen David da Costa

Rekrutamentu ba ajente Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) iha indikasaun forti mosu iha lista kadetes foun sira ne’ebé aprovadu ba teste mediku maioria oan husi superior PNTL sira. Tanba ne’e asosaiaun HAK husu ba Ministeriu Interior (MI) atu imediatamente anula nia dejisaun.

Porta Voz Asosiasaun HAK, Marina Galucho, hatete, Iha loron tolu fulan Febreiru 2026 liuhusi Komisaun Rekrutamentu PNTL públika lista jeral kandidatu foun ho total rihun sanulu resin rua atus ualu hitu nulu resin haat (12.874). Husi númeru ne’e, iha kandidatu rihun sanulu atus lima sia nulu resin hitu (10.597) mak aprovadu no kandidatu rihun rua atus rua hitu nulu resin hitu (2.277) mak la aprovadu. 

Husi numeru aprovadu ne’e fó prioridade ba kandidatu atus haat (400) ne’ebé tuir kouta kada munisipiu mak sei ba teste médiku. Situasaun ne’e sai polemika iha públiku no hetan reasaun maka’as husi kandidatu sira tanba konsidera naran aprovadu hotu iha lista, maibé la admiti ba teste mediku. 

“Tanba iha indikasaun forti mosu lista kadetes foun sira ne’ebé aprovadu ba teste mediku maioria oan husi superior PNTL sira.  Ho ida ne’e ami rekomenda ba Ministeriu Interior no PNTL imediatamente atu anula dejisaun,” dehan Porta Voz Asosiasaun HAK, Marina Galucho, liu-husi konferensia Imprensa iha kampaun Hak, Tersa 10/02.

Tanba husu mos ba Providoria Direitus Umanus i Justisa (PDHJ) imediatamente atu halo investigasaun ne’ebe klean hodi hatene tendensia ba pratika sira ne’ebe kontra prinsipiu Boa Governasaun.

“Ami mos husu ba Parlamentu Nasionál Komisaun B ne’ebe trata asuntu Negósiu Estranjeiru, Defeza ho Seguransa atu halo fiskalizasaun ba prosesu rekrutamentu ne’ebe iha tendensia kontra prinsipiu Boa Governasaun,” sira husu.

Tanba ne’e Hak fiar katak rekrutamentu PNTL ne’ebé la’o ho padraun di’ak no kredível sei kontribui ba hari’i forsa polísia ne’ebé profesionaál, disiplina no respeita ba prinsipiu direitu umánus. Nune’e mós apresia ba kandidatu kadetes Foun PNTL ne’ebe hatudu maturidade ba buka lia los no justisa ho dalan legal no demokratiku.  

Nia Haktuir, asosiasaun HAK nu’udar organizasaun Naun-Governamental, ne’ebé servisu iha área direitus umánus, observa katak prosesu rekrutamentu Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) ne’ebé dadaun la’o hela mak momentu importante atu kontinua fortalese profisionalizmu, integridade no konfiansa públika ba forsa siguransa estadu nian.

Tanba ne’e, haree ba nesesidade siguransa iha rai laran mak Konsellu Ministru diside hodi loke vaga ba kandidatu foun PNTL liuhusi Diploma Ministerial numeru 17/2025, 25 Juñu altera ona ho Diploma Ministerial numeru 37/2025, 10 de Outubro kona-ba rekrutamentu ba ajente Polísia Nasional Timor-Leste. 

Tanba ne’e rekrutamentu ida ne’e importante tebes, tanba PNTL mak instituisaun siguransa públika ne’ebé iha papel estratéjiku atu proteje no garante siguransa ba sidadaun sira nian iha estadu direitu demokrátiku.

“Ami apresia no rekoñese esforsu husi Governu no Instituisaun relevante sira ba politika rekrutamentu ida ne’e, maibé hanesan organizasaun direitus umanus ne’ebé tau matan ba asuntu direitus umanus,”

Tanba rekrutamentu Polisia Nasional Timor -Leste PNTL presiza la’o tuir prinsípiu legalidade, transparénsia, méritu, imparsiálidade, igualidade no oportunidade, tuir prinsipiu direitus umanus no enkuandramentu legal sira ne’ebé vigor.

Iha fatin hanesan, Vise Direitór Dahuluk Asosiasaun Hak, Antonino de Limas hatete, Prátika sira ne’ebé mosu iha prosesu rekrutamentu, iha mós indikasaun sira ne’ebé ajente polísia nia oan, balun teste monu iha terenu maibé sira bele pasa. Nune’e mos Iha informasaun barak ne’ebé Asosiasaun Hak hetan husi família polísia rasik, dehan sira nia oan liu, balun oan na’in rua pasa iha rekrutamentu ba teste mediku.

Maibé iha kandidatu balun ho valór ne’ebé aas, bainhira tau iha rangkin sira iha kotuk ida ne’e la hatudu prátika boa governasaun. Tanba ne’e, atu hatete ba Komisaun Rekrutamentu PNTL la Aplika matematika, arimatematika simples la aplika siénsia estatestika ne’ebé loos, bainhira atu deside buat ruma bazeia ba rezultadu valór ne’ebé kandidatu sira hetan.

“Tanba ne’e, ami nia prespetiva loloos ne’e desizaun seidauk finál, tanba sei iha faze teste saúde nian, bainhira ba teste saúde mak sira seidauk liu, loloos ne’e iha númeru 10.597 ne’e sira iha direitu atu tuir teste ba saúde nian. Nune’e depois se bainhira iha kalkulasaun kandidatu ida ne’ebé ho valór aas liu bazeia ba númeru ne’ebé presiza 400 de’it signifika la’ós rihun sanulu ne’e tenke liu,” nia esplika.

Maibé bainhira hirak ne’ebé ho valór aas liu sira ne’e mak merese duni, tanba ida ne’e mak hatudu katak, prosesu bele la’o ho di’ak, nune’e fó duni justisa. Tanba ne’e, bainhira bazeia ba valór ne’ebé iha Hak fiar katak, kandidatu sira mós sei la halo protesta, tanba bazeia faktus ne’ebé sira haree nakloke ba prosesu tomak ne’ebé sira hotu liu.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here