Reportajen David da Costa
Polemika iha Rekrutamentu ba ajente Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) foun, ida ne’e envolve foinsa’e barak, ne’ebé la hetan solusaun ne’ebe di’ak, bele mós mosu asaun sira ne’ebé bele provoka situasaun ne’ebé la di’ak, bainhira governu la resolve lalais problema ne’e.
Vise Direitór Dahuluk Asosiasaun Hak, Antonino de Limas hatete, Karik aban mak akontese duni enkontru iha Konsellu Ministru, atu resolve problema kadetes PNTL foun sira, estadu liu husi governu tau duni sira nia komitmentu atu resolve problema ne’ebé mosu. Tanba iha kazu kadetes PNTL foun ne’e envolve foinsa’e ne’ebe barak, bainhira governu lakoi resolve bele mosu situsaun ne’ebe maka ladiak.
“Ita boot sira hatene, ba kazu kadetes PNTL foun ida ne’ebé envolve foinsa’e barak, ne’ebé la hetan solusaun di’ak bele mós mosu asaun sira ne’ebé bele provoka situasaun ne’ebé la di’ak. Tanba ne’e, ha’u hanoin aban ne’e iha Konsellu Ministru husu ba Primeiru Ministru atu hakotu desizaun ne’ebé di’ak, no bele fó klaramente hodi resolve problema kadetes PNTL foun ida ne’e,” nia dehan Vise Direitór Dahuluk Asosiasaun Hak, liu husi konferensia Imprensa iha Kampaun Hak farol, Tersa 10/2.
Tanba ne’e Asosiasaun Hak, fiar katak Primeriu Ministru Kay Rala Xanana Gusmão sei tau atensaun maka’as ba kazu kandidatu PNTL sira ne’e, nune’e ho esperansa no fiak tomak katak, aban desizaun ne’e bele tuir ezijensia husi kandidatu sira. No bele loke mos prosesu foun, envolve komponente sira hotu ne’ebé bele kontribui ba prosesu ne’e la’o ho di’ak.
Alende ne’e nia mos ko’alia tan katak, bainhira husi organiza estadu nian hanesan Providoria Direirus Umanus i Justisa mak husu kadetes PNTL foun buka advogadu, tanba ne’e dalan legál, ne’ebe karik kadetes PNTL foun sira atu liu dalan ida ne’e tanba ida ne’e direitu tomak sira bele útiliza.
Tanba ne’e, Asosiasaun Hak husu Providoria Direirus Umanus i Justisa mak tenke foti asaun no halo investigasaun ba prosesu la’o la loos ne’e, maibé PDHJ mós bele apoiu ba kadetes foun PNTL sira ne’e atu bele hetan lia loos.
Maibé PDHJ rekomenda mos ba kadetes PNTL foun atu buka advogadu, tanba ne’e asosiasaun Hak atu hatete hanesan ne’e, PDHJ favór ida apoiu husu ba Ministériu Públiku karik ne’e sira buka lia loos liu husi dalan legál husu ba estadu atu apoiu sira
“Kona-ba advogadu ita nia estadu mós garantia oinsá kbiit laek sira labele selu, estadu mak tenke fornese duni advogadu, la presiza halo todan tan sira,” nia subliña.
Tanba ne’e atu labele halo todan tan kadetes foun PNTL sira ne’ebe maka buka justisa ba sira nia aan, Tanba bainhira buka advogadu ne’e sempre selu maibé iha estadu Timor mos garantia oinsá kbiit laek sira labele selu, entaun estadu mak tenke fornese duni advogadu.
“Ne’ebé ita labele hatodan sira kbiit laek sira tiha hotu, depois ita fó todan ba sira buka advogadu tanba temi advogadu ne’e ita hanoin hela osan, ha’u fiar katak, sira na’in hira buka lia loos ne’e barak aileba nia oan, ekonomikamente sira mós sei labele halo ida ne’e,” nia afirma.
Entertantu iha loron tolu fulan Febreiru 2026 liuhusi Komisaun Rekrutamentu PNTL públika lista jeral kandidatu foun ho total rihun sanulu resin rua atus ualu hitu nulu resin haat (12.874). Husi númeru ne’e, iha kandidatu rihun sanulu atus lima sia nulu resin hitu (10.597) mak aprovadu no kandidatu rihun rua atus rua hitu nulu resin hitu (2.277) mak la aprovadu. Maibé husi numeru aprovadu ne’e fó prioridade ba kandidatu atus haat (400) ne’ebé tuir kouta kada munisipiu mak sei ba teste médiku,
