Home EduTek Estudante ESG 12 Novembru Ezije Hadia Kualidade Edukasaun

Estudante ESG 12 Novembru Ezije Hadia Kualidade Edukasaun

77
0

“Governu tenki aumenta orsamentu, justifika orsamentu sa’e ne’e tenki iha planu, halo planu didiak refleta nesesidade, refleta edukasaun ne’ebé kualidade, ita nia orsamentu iha setór edukasaun sei ki’ik hela”, Jose Neves

Nasaun ida dezenvolvidu, nasaun ida hatudu nia maturidade no kualidade tanba faktor edukasaun ne’ebe diak. Edukasaun mak sai hanesan odamatan, hodi ema hotu hahu tama hosi odamatan ne’e, hodi aprende saida mak diak, atu ema hotu bele aprende, hodi bele kontribui ba nasaun ida, maibe bainhira sistema edukasaun la hatudu kualidade ne’ebe diak, futuru nasaun sei la hetan naroman ne’ebe boot.

NEON METIN.INFO halao kobertura ba situasaun edukasuan iha rai ne’ebe ukun an iha tinan 1999 liu hosi konsulta popular. Povu Maubere desidi ukun rasik an, ho objetivu liberta povu, ohin loron kontinua hodi liberta povu hosi mukit. Atu povu sai mukit, dalan ida mak liu hosi edukasaun ne’ebe ho kualidade.

Ba NEON METIN.INFO estudante 12 de Novembru, Azito Agusto konfesa katak senti triste ho prosesu aprendijazen ne’ebe iha limitasaun barak, menus sala de aula, kadeira, kondisaun eskola ne’ebe la propio.

Azito husu ba VIII Governu Konstituisional, hodi bele tau matan ba eskola refere, tanba eskola ne’e rasik uza naran istoriku nian mak 12 de Novembru.

“Ita hotu hatene katak eskola ne’e heroi nia naran, governu ne’ebé ukun tau matan netik ba ami nia eskola ne’e, atu nune’e ami hala’o prosesu aprendizajen mós ho kontente ho fuan no laran”, esperansa hosi Azito.

Azito mos hateten katak profesor sira hanorin materia barak, ho maneira ne’ebe uza halo estudante sira sente kontente no koko atu aprende, maibe dezafiu sira dalaruma la dun halo estudante sira kontente, tanba fasilidade eskola ne’ebe la tuir duni standar edukasaun ne’ebe diak, “dezafius sira ne’ebé mak ami hasoru mak sala de aula, kondisaun eskola ladun diak, vidru sira mós monu hotu no kadeira, meza aat hotu”.

Iha hanoin hanesan mos mai hosi estudante Elvia Amaral Aparicio Guterres konfesa katak durante ne’e profesor sira la dun ativu hodi hanorin

“Hau senti triste bainhira professor sira la ativu, tanba la to’o fulan hira tan, ami atu tuir ezame nasional”, tenik Elvia ba NEON METIN.INFO

Elvia mos rekomenda ba governu, hodi ukun ho didiak, no labele haluha hodi tau matan ba area edukasaun, nune’e futuru oin mai alin sira tuir mai, bele eskola ho diak, nune’e sira bele determina sira nia futuru.

Entretantu, Diretór Eskola 12 de Novembro Becora, Aniceto Pedro Da Costa hateten Ensinu Sekundaria Jeral 12 de novembro ida ne’e hanesan eskola publiku, ne’ebé adopta kurikulum nasional hahu husi 2011.

Hatan ba preokupasaun hosi estudante sira, konaba prosesu aprendizajen  ba NEON METIN.INFO Aniceto hateten, profesor sira balun la ativu tanba saude ladun premite no mos faktor idade.

“Professor/a ne’ebé hanorin materia Portugues ferik no katuas hotu ona, lolos ne’e tuir Kontituisaun sira ne’e reforma hotu ona, maibé tanba de’it ita nia rekursu humanu seidauk to’o”, hateten Aniceto iha servisu fatin.

Liga ho fasilide eskola ne’ebe limitadu no infrastrutura ne’ebe la propio, ba NEON METIN.INFOAniceto informa katak estrutura iha eskola refere, iha ona planu ne’ebe halo iha tinan 2016, hodi tur hamutuk o inan-aman sira, hodi halo kontribuisaun ba eskola refere.

“Momentu ne’eba ami halo desizaun katak tinan ida, tantu estudantes inan-aman no professor/a sira halo kontribuisaun hamutuk osan $5.00 mai kraik, osan sira ne’e atu hadia ba eskola nia kondisaun liu-liu moru sira ne’ebe mak aat hela, hodi nune’e bele proteje ita nia estudantes sira”, dehan Aniceto Pedro Da Costa.

Aniceto mos rekomenda ba VIII Governu, atu iha politika ne’ebe diak, liu-liu ba seitor tolu hanesan edukasaun, saude no agrikultura. Bainhira edukasaun laiha,  saude ho agrikultura laiha, tanba konnesimentu mai husi edukasaun, edukasaun mak sai hanesan baze fundamental ba rekursu humanu no dezenvolvimentu ninian, ne’e duni VIII governu ne’ebé mai tenki prepara profesores ne’ebé kualidade, katak fó formasaun ne’ebé kualidade no transparansia.

Hosi problema ne’ebe eskola publiku 12 de Novembru infrenta, NEON METIN.INFO dadalia ho Vice Ministru Edukasaun e Kultura iha VII Governu Konstituisional, Jose Neves “Samalarua” hateten katak, professores sira ne’ebé idade avansadu ba idade 70, foin lalais reforma ona atus rua resin. Reforma uza mekanizmu rua hanesan balun tama, no balun sai, sira ne’ebé mak tama profesores sira mesak foin sa’e no sira akaba sira nia estudu iha nivel universitariu iha fakuldade edukasaun, maibé sira tenki tuir tan formasaun iha Ministeriu Edukasaun, oinsa uza metodu hanorin nian.

Vice Ministru mos hateten relasiona ho fasilidade eskola nian, iha diresaun konaba infrastrutura eskola konaba konstruksaun eskola, VII Governu iha planu halo modelu eskola hotu tenke hanesan, eskola ida presiza biblioteka, sala dos professores, sala runiaun no fatin meranda ba eskola.

“Saida mak VII Governu planu hodi halo mak modelu ensinu pre-eskolar, ensinu baziku no modelu ensinu sekundariu tenki hanesan, modelu ne’e tenki iha eskola ninia konstrusaun rasik no tenki nakloke ba inkluzaun, tuir labarik sira ne’ebé mak sofre difesiensia sira mós tenki asesu no fasilidade ne’ebé diak, hodi nune’e kadeira roda mós bele tama, fasilidade infrastrutura sentidu tenki inkluzaun no direitu ba hotu-hotu hodi asesu, nune’e mós haris fatin, tanba ne’e kontrusaun tenki modelu ida, nune’e eskola mós tenki presija biblioteka no sala ba professores sira no sala de runiaun , depois tenki iha fatin ba merenda ba eskolar”,  esplika Vise-Ministro Edukasaun.

Vice- ministru Edukasaun iha VII Governu rekomenda ba governu foun ne’ebé sei mai, katak iha relatoriu ida atu atinji ona fulan sia inklui mós ba kurikulum, formasaun ba profesores sira, merenda eskolar. Husu ba governu tuir mai konsidera buat hirak ne’e, tanba edukasaun di’ak ba ema hotu.

“Governu oin mai tenki tau prioridade liu ba edukasaun, tanba edukasaun ne’e importante ba ema hotu, nune’e inan-aman mós tenki responsabilidade ba nia oan,  governu fó atensaun tanba governu responsabilidade nasaun nian, tanba ne’e governu tenki aumenta orsamentu, laos orsamentu de’it, justifika orsamentu sa’e ne’e tenki iha planu, halo planu didiak refleta nesesidade , refleta edukasaun ne’ebé kualidade para orsamentu bele sa’e, ita nia orsamentu iha setór edukasaun sei ki’ik hela. Tanba ne’e governu oin mai, se mak kaer Ministeriu Edukasaun, nia labele lori nia partidu mai tama iha Ministeriu Edukasaun, hodi estraga Ministeriu Edukasaun, buat partidu ne’e buat ketak”, hateten Samalaru

Total estudante ESG 12 Novembru Becora hamutuk, 1523 estudante ne’ebé ativu, no professor/a hamutuk 57 professor/a, permanente 53, kontratadu 4.

Estudante no profesor sira iha eskola publiku nafatin halerik ba kualidade edukasaun ne’ebe tuir duni standar ne’ebe merese duni. Sira iha esperansa boot atu eskola publiku nia kualidade diak liu fali eskola privadu sira. Ema hotu iha direitu hanesan hodi asesu kualidade edukasaun ne’ebe diak, tuir Konstituisaun haruka. Futuru nasun sei sai naroman, bainhira iha roman ne’ebe lakan nabilan iha seitor edukasaun. * [ Santina L. Da Costa | Editor: Zevonia Vieira |

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here