Home Notisia Inundasaun Iha Kaikoli, Difisiente Alvaro Paniku Tanba Susar Atu Salva-an, Husu Ba...

Inundasaun Iha Kaikoli, Difisiente Alvaro Paniku Tanba Susar Atu Salva-an, Husu Ba Governu Hadia Bee Dalan

834
0
Kondisaun uma komunidade iha Kaikoli ne'ebe afeta hosi inundasaun. [Foto: Aldroaldo Saretukau | 23.03.2020]

Reportazen Adroaldo Saretukau

Kaikoli nudar fatin ba risku inundasaun, bainhira udan boot komunidade Kaikoli sempre prepara hodi evakua no proteje sasan importante sira. Inundasaun ne’ebe foin akontese, dalaidatan komunidade Kaikoli kontinua sai vitima.

Bainhira Neon Metin hakbesik ba komunidde balun ne’ebe afeta hosi inundasaun, sira la ezije nesesidade baziku, maibe sira husu ba governu atu hadia bee dalan no kanalizasaun, para sira bele moris hakmatek bainhira udan boot mai.

Maluk ho difisiensia Alvaro dos Santos, komunidade Kaikoli ne’ebe mak sente hasoru susar bainhira udan boot mai, ba Neon Metin Alvaro hateten bainhira udan boot teki-teki bee nakonu iha uma oin.

“Foin dadauk bee sa’e ne’e, ha’u sei haloot sasan iha uma laran, derepente bee nakonu sa’e tiha ona, hau tuun la di’ak, sorti hau nia oan mane ida mai lalais ko’us ha’u, hodi  lori ba uma sorin. Sasan, ami la aproveita hotu, roupa ka hahan, bikan, kanuru bee lori mos no hau nia fahi ki’ik haat”, tenik defisiente Alvaro dos Santos ba Jornalista Neon Metin iha Kaikoli,  20/03.

Vítima difisiente ne’e hateten, udan boot maka’as ne’e halo sira bilang, sira hadia mak uma laran no foti sasan sira ne’e tau iha kama leten, tanba bee tun maka’as.

“Derepente bee tama mai ne’e, o atu halo nusa. Sorti ha’u nia oan hosi kantor laran ne’e mak halai mai ko’us fali ha’u, lori ba uma sorin, lae ne’e ha’u atu ba ne’ebé. Kama bee sa’e ona, ha’u foti kadeira ida tidin ba kama leten, ha’u tuur hodi bolu de’it, agora imi mai foti ha’u bee atu lori ha’u ne’e. Ne’e mak sira ko’us ha’u lori sai”, haktuir Álvaro dos Santos.

Vitima difisiente ne’e hatutan, bainhira inundasaun iha kalan ne’e sira hamlaha to’o loron, foos bee lori hotu, sira lahan buat ida, dadersan mak foin ba hola fali fóos mak sira han.

Situasuan ne’ebe akontese Alvaro la fo salah ba governu, no nia la husu sasan ka osan hodi hadia uma, maibe Alvaro husu ba governu atu bele hadia bee dalan, atu nune’e bee bele halai tuir nia dalan.

 “Bee dalan tenke halo, para udan mai ita tuur hakmatek. Ami nia presiza mak ne’e de’it, ami la presiza buat barak. Hatete governu ke’e bee dalan, labele hasai osan hola biti no hola manta. Ne’e fó saugati de’it, aban udan mai bee lori tan, fó tan, ne’e hanesan ita pengemis fali ba governu. Konabá hahan ne’e ita han fehuk, ai-farina, abo sira uluk han ne’e mos sei moris, nusa mak ita buka foos”, Hateten Alvaro.

Entretantu vítima inundasaun, Luis Boavida nudar Xefe Aldeia 01 iha suku Kaikoli hateten, antes ukun an bee sae tiha, no sempre akontese iha bairo Kaikoli. Luis konfesa katak maibe inundasaun foin lalais ne’e boot liu no perigozu liu, tanba bee to’o iha kanotak, bee tama to’o iha uma laran no estraga hotu sasan hotu.

Luis Boavida husu ba governu tau matan ba area Kaikoli, loke bee dalan halo luan, para povu ne’e labele sofre tan. Bee Kaikoli ne’e mai hosi Kristal, hosi Dare, Taibessi, Matadoru, bee mai butuk hotu iha ne’e. Husu ba governu tenke hadi’a kolan, tanba kolan ne’e importante ba povu.

Iha fatin hanesan Domigas Exposto da Silva nudar vitima mis esplika katak bee sa’e komesa kedas iha tuku 4:00 to’o tuku 5:00, ba tuku 6 tahan labele ona.

“Ami aruma hela sasan, maibé aruma la hotu ida. Ami salva de’it balun, balun bee lori. Ha’u nia oan sira nia livru eskola sorte ha’u tara sa’e tiha ba kalen leten mak bee la kona,  Bee sa’e ne’e ami toba de’it iha estrada, to’o dader tuku 5:00 mak ami mai uma, maibé bee nakonu nafatin”, hateten  Domigas Exposto da Silva.

Hanoin hanesan mos ho sira seluk, Domingas la husu buat barak ba governu, Domingas husu deit tau matan hela ba komunidade ne’ebe sempre sai vitima ba udan boot,

“Governu bele karik, taka tiha ami nia bee dalan, tinan-tinan udan mai ne’e, bee sempre taka hela de’it ami nia uma, bee sa’e hela de’it henesan ne’e. Udan tau bosok iha kraik bee sa’e ona”, hateten Domingas ho esperansa boot.



Tips hosi Redasaun Neon Metin konaba Prevene an hosi COVID-19:

  1. Fase liman bebeik ho sabaun no bee
  2. Habai an iha loron manas [Ultra Violet] tanba bele ajuda hamate bakteria ka virus iha ita nia isin lolon.
  3. Konsume ka hemu bee barak atu bele hamate bateria iha ibun laran
  4. se sente isin manas, mear no inus been bele hela iha uma laran no hadook an hosi ema seluk, no kontaktu centro saude ne’ebe besik



Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here