Home Feature Faan Mantolun Daan, Emanuel Hosi Oe-cusse Espera Bele Tulun Netik Sai Hosi...

Faan Mantolun Daan, Emanuel Hosi Oe-cusse Espera Bele Tulun Netik Sai Hosi Kiak

437
0
Emanuel Kefi faan mantolu daan. [Foto: Francisco JDA | 14.07.2020]

Reportazen Zevonia Vieira no Santina Lucia

Loron manas sunu ain kulit, tanba lao ain tanan, loron tiru makas ba isin kulit, hodi hamosu kosar wen tur ba nia isin lolon. Ho ropa bosan, oin namkurtu Emanuel leba nia mantolun tesik ba Caffee Natureza iha Farol-Dili.

Iha kada loron oras tuku 12:00 meudia iha tempu han, Emanuel komesa hakat tama ba Caffee Natureza, karik ema sira  ne’ebe han, bele sosa netik nia mantolun daan ida 0.25 cen.

Ho lian kiik, nia hase ema sira ne’ebe han, “maun hola hau nia mantolu daan lai”, hosi matan hateke mos katak, ema ida bele hola netik, ho nune’e bainhira nia sai ba, nia rai hela osan 0.25-1.00 dollar iha nia bolsu.

Emanuel sempre haksolok, bainhira ema hola netik nia mantolun daan iha Caffee Natureza. Nia hatama nia osan iha bolsu, ho lian kiik nia dehan, “mana hau bele hemu ka?” karik Manuel nia kakorok maran, tanba lao iha loron manas, nia prefere rai osan 0.25 cen duke nia hola bee botir ida.

Iha dada lia ho Neon Metin, Emanuel komesa esplika nia mai hosi rai ne’ebe. Emanuel Kefi mak naran kompletu, idade 15 mai hosi Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse Ambeno (RAEOA).

Manuel husik hela nia inan Imaculada no aman Paul Kefi moris nudar agrikultor no nia maun alin nain 5, hodi hakur tasi tesik mai Dili hodi buka Dollar. Emanuel desidi nia hili hela iha Dili, hodi faan mantolun daan karik bele ajuda nia, hamenus nia susar iha uma laran?

Emanuel remata deit nia estudu iha eskola primaria iha Ambeno no  nia hanoin tempu to’o ona atu buka osan.

“Hau Lakohi eskola, hau hakarak faan mantolu daan deit”,

Tanbasa hakarak faan mantolu daan? Emanuel hatan ho halimar no hamnasa, “para bele hola feto”, ba Neon Metin nia dehan ho hamnasa “mana hau koalia halimar deit”, Emanuel kontinua han nia etu ne’ebe Caffee Natureza suru, hodi nia han.

Tesi lia sai naruk no interesante bainhira dada lia ho Emanuel, bainhira dadalia Neon Metin husu, osan ne’ebe o hetan o rai iha nebe? “Osan ne’e hau rai ka tabung, hau rai iha uma deit. Hau rai ona $200 resin”.

Admira hosi rezultadu faan mantolu daan, Emanuel konsege rai osan ho montante ida ne’e. Emanuel sente katak nesesidade uma laran importante liu, tanba nia sente sei moris iha mukit nia laran.

Emanuel faan mantolu daan ida $0.25 cen, loron ida nia bele hetan to’o $22.50 cen. Emanuel haleu Dili laran, hodi faan netik nia mantolun daan. Nia la lakon espiritu, tanba Emanuel sente dalan ne’e mak nia hili.

Emanuel hahu halo nia serbisu hosi dadersan tuku 8.30 sai hosi uma no tama fali uma iha oras tuku 8:00 kalan, no prepara fali nia produtu hodi bele faan iha loron tuir mai, bainhira loron matan sae.

Maske Emanuel remata deit nia eskola maibe nia konsege hatene lee no hakerek. Antes nia mai buka moris iha Dili. Iha Oe-cusse nia ajuda faan ema nia paun. Iha Dili Emanuel hela ho nia primu iha Ai-tarak laran. Iha Bairo refere Emanuel konfesa katak maluk barak hosi Oe-cusse mak hela iha Aitarak laran, balun halo negosiu hanesan faan pentolan ho gerobak (karosa. Red), balun faan modo ho konnesidu tiga roda.

Hosi istoria Emanuel nian, sei iha tan Emanuel sira seluk ne’ebe lao lemorai hodi faan mantolun, pulsa, jornal, modo no seluktan. Tanba sa sira halo ida ne’e? oinsa ho sira nia direitu tuir Konstituisaun RDTL artigu 59 konaba edukasaun no kultura katak estadu rekonnese no garante sidadaun hotu nia direitu ba edukasaun no kultura. Ema hotu iha direitu haensan ba oportunidade atu eskola.

Maibe Emanuel ho Emanuel sira seluk labele goza sira nia direitu hanesan labarik, tanba situasuan ezije sira, hodi hasai sira hosi kiak. Sira la hein governu atu ajuda sira, maibe sira rasik hamrik uza sira nia ain, hodi hahu ona salva sira nia moris hosi kiak no mukit. Liberta povu hosi ukun kolonialismu atinzi ona, oinsa luta hodi liberta povu hosi mukit?

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here