Home Analisa Limitasoens Hosi Lider Karizmatiku

Limitasoens Hosi Lider Karizmatiku

451
0

Timor-Leste iha lideransa karizmatiku sira mak iha qualidade diak tebes. Sira iha vizaun bot; hatuur mehi ukun rasik an nian, sira fanun espiritu revolusionariu, no kuda espiritu rezistensia nian. La iha ema ida mak tau kestaun ba qualidade karizmatiku mak lider sira iha. To’o oras ne’e mos ema barak sei louva nafatin karizma mak existi iha lider balun. Ladun iha diskusaun hosi aspeitu negative hosi karizma lideransa nian, maski experiensia hatudu hela. Hakerek ida ne’e hakarak halo diskusaun kona ba limitasoens hosi lider karizmatiku nian.

Sociolojista Max Weber halo klasifikasaun tipu lideransa tolu; karizmatiku, tradisional, no burokratiku. Tuir Weber ema tuir lider karizmatiku sira tanba ema fiar tebes ba sira nia vizaun, sira nia qualidade uniku nebe sira iha, no sira nia inspirasaun. Maibe Weber la halo definisaun ida klaru kona ba saida mak karizma (karizma ne’e moris kedas ho ema ne’e, mai hosi kbiit lulik nian, ka bele aprende), no seidauk iha konkordansia mutua entre estudiozu sira kona ba saida loloos mak definisaun hosi karizma.

Weber mos la halo distinsaun ba karizma mak lider ida iha. Nia propoin hanoin kona ba karizma ne’e hanesan buat positive deit. Lider karizmatiku bele inspira ema seluk, bele promove nia vizaun, maibe bele mos nia rasik hakarak sai sentru atensaun permanente ema hotu nian. Bainhira lider karizmatiku ida hakarak sai sentru atensaun permanente, no nia hakarak ne’e sai visiu ona ne’e bele konsidera nudar moras psikolojia ida. Moras ida ne’e kuinesidu nudar Grandiose Delusion/Delírios Grandiosos. Moras ida ne’e halo lider karizmatiku ida sente nia mak famozu liu, onipotente no poderozu liu.

Bele deit akontese, lider karizmatiku ida sai visiante (ketagihan) ho nia karizma rasik. Lider hanesan ne’e laos kria deit dependensia ba nia-an, maibe mos halo nia-an sai kultu no halo organizasaun sai visiante ba nia lideransa. Bainhira ne’e akontese jestaun ho baze iha siensia no rasionalidade susar atu akontese no lao ba oin. Experiensia hatudu iha projetu bot barak; planu bot hosi lider karizmatiku sai grandioza deit, laos bazeia ba realidade iha kampu, inklui dezafiu sira; rekursu mak presija, no aspeitu pratikal mak la tau iha konsiderasaun, ikus mai rezultadu mosu iha “garganta” deit.

Ema ida la moris mai ho karizma kedas. Presija ema seluk hodi halo lider ida iha karizma. Se karizma ne’e laos buat ne’ebe moris kedas ho lider ida, entaun bele haree karizma hanesan relasaun ida mak akontese entre seguidores ho leader ida. Bainhira ita rekoinese relasaun psikolojiku entre seguidores ho lider ida, entaun ita bele dehan katak qualidade karizma bele dezenvolve, no se bele dezenvolve, bele mos uza hodi halo manipulasaun. 

Lider karizmatiku sempre halo jogu emosaun ka psikolojia, no kapabel atu kumpriende emosaun hosi ninia seguidores. Lider karizmatiku balun halo ida ne’e ho autentiku duni, balun fali halo finji deit. Maibe iha buat ida mak habelit lider kariztmatiku ho nia seguidor sira – buat ne’ebe habelit sira bazeia ba fiar ida katak buat hotu sei sai diak liu bainhira hamutuk ho lider ne’e. Iha kontekstu ida ne’e, bele sai dezafiu mak atu buka hatene se figura karizmatiku ida iha deit inspirasaun dramatizadu ida, no ka bainhira nia nudar lider karizmatiku kapabel duni, laos deit iha vizaun jeral deit maibe hatene oinsa to’o ba rezultadu sira.  

La iha kestaun katak karizma mak atribuisaun ida bot liu iha lideransa maibe problema mak karizma bele fo difikuldade ba atinjimentu. Karizma bele halo lider ida hetan rekoinesementu, nia bele dada seguidores, maibe bainhira ba asuntu detalhus sira, lider karizmatiku ida hasoru limitasaun oioin. Atribuisaun karizmatiku halo lider karizmatiku ida bele dramatikamente halo ema gosta nia, maibe dala ruma ka dala barak, iha buat uituan deit mak akontese.

Matenek nain kona ba Organizational Behavior (Samuel, B.) propoin idea atu oinsa bele tetu ho frakeja sira mak lider karizmatiku ida iha, buat balun mak hanesan tuir mai:

Dahuluk – Lider karizmatiku sira nia hahalok ne’ebe la konvensional, la babain, bele hases ema barak mak hakarak koopera ho lider sira hanesan ne’e. Iha parte ida, lider karizmatiku ida ho ninia hahalok laos konvensional bele dada apoio no suporta mak nia presija hetan, maibe bainhira atu servisu iha estrutura organizasaun, hahalok la konvensional bele halo ema la fiar ba sistema ne’ebe ema hotu respeitu no bele halo jestaun lao ladiak.

Daruak – Dala barak ita haree lider karizmatiku sira nudar inovador mak sempre hamosu buat foun, maibe dala barak sira halo sasan ka hatudu hahalok mak laos mosu hosi hanoin ida klean. Lider karizmatiku sira halo desizaun lalais bazeia deit ba sira nia instintu, duke halo desizaun hosi analiza ida klean. Tan lider karizmatiku sira ne’e hakarak hetan gratifikasaun hosi seguidor sira, lider hirak ne’e foti desizaun ho lalais deit, duke tetu ho didiak desizaun mak atu halo, ka simplismente la konsidera ema seluk nia lian mak fo importansia as ba asuntu ne’e.

Datoluk – Lider karizmatiku sira mos gasta sira nia tempu barak hodi desvaloriza ema seluk ho esforsu atu idealiza sira nia vizaun. Lider karizmatiku sira dala barak lakon sira nia tempu, laos deit simplismente atu dezafia idea ema seluk nian, maibe liliu atu desvaloriza no hases ema seluk hosi dalan ne’ebe sira lao ba. Hahalok ne’e halo ema seluk tauk no lakon korajen atu kritika no dezafia lider sira ne’e. Lider sira hanesan ne’e dala barak destroe ka halo estragu psikolojika, atu ema la sente seguru hodi tama iha dialogu ka fo idea.

Dahaat – Lider karizmatiku sira dala barak la foka ba kestaun operasional lor-loron nian. Sira fo atensaun boot liu ba sira nia vizaun, nune’e lider karizmatiku sira dala barak sai superfisial no la preokupa ho detalhus esensial sira.

Dalima – Lider karizmatiku sira iha tendensia atu emprega jestor sira ho estilu jestaun autokratiku, tanba lider karizmatiku sira sai sentru ba vizaun no sira mak uniku rekursu ba lejimitimadade no orientasaun. Lider hirak hanesan ne’e konsidera sira nia-an importante liu sistema no asumi estilu jestaun ida mak autokratiku

Se nune’e, diak liu mak ita labele fo apoio ba lideransa karizmatiku? Lae. Se nune’e duni ita sei lakon lider karizmatiku barak. Maibe perguntas ne’ebe ita ida-idak presija konsidera mak, “lider karizmatiku ida hatene ka lae limitasaun hosi nia karizma?”.

Ita nia lider karizmatiku sira hatudu ona sira nia vizaun bot sira, maibe lider ohin loron nian, karizma deit la naton. Sosiedade evolui, ema sei la fasil atu fiar ba idea bot mak mosu derepenti la ho avaliasaun propriu ba nia viabilidade atinjimentu.

Lider karizmatiku ne’ebe diak hatene ninia limitasaun sira. Hatene katak importante atu rona mos ema seluk, fiar iha dialogu, la arogante, hatene kontrola nia hakarak urjente sira, nia la reprende, no nia la domina.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here