Home Memoria Mari: 7 Dezembro Loron Nasional Memoria, Istoria Nakonu Ho Eroi no Martires

Mari: 7 Dezembro Loron Nasional Memoria, Istoria Nakonu Ho Eroi no Martires

451
0
Sekretariu Jeral FRETILIN, Dr. Mari Alkatiri. [Foto: Santina Lucia da Costa | 08.12.2020]

Reportazen Santina Lucia da Costa

“Timor-Leste ne’e uniku, ita la halo monumentu ba eroi, ita halo Jardim dos Eroi, tanba saida? Tanba memoria, tanba jardin ne’e atu haburas ita nia memoria, atu funan ba beibeik, atu ita hotu bele kontinua hanoin katak sira atus ba atus, rihun ba rihun fo an ba mate, ne’e halo parte ba ita nia istoria”. Mari Alkatiri

Loron Invasaun 7 Dezembru bainhira military Indonesia bombardea hahu hosi fronteira no tama liu tasi to’o mai iha ponte kais Dili. Liu hosi loron istoriku ne’e partidu FRETILIN organiza seminariu nasional ne’ebe foka ba dezafius no oportunidade ba rai ida ne’e.

Sekretariu Jeral partidu FRETILIN, Dr. Mari Alkatiri ne’ebe sai orador ba partisipante sira hateten loron 7 de Dezembro nudar loron nasional Memoria ba Timor-Leste, iha ne’ebe hanesan oportunidade ida hodi ita hotu halo reflesaun hikas ba paisajen istorika ba libertasaun nasional, atu nune’e fo hanoin hikas ba ema timoroan, liuliu jerasaun foun sira ne’ebe mai, ho nune’e FRETILIN organiza seminariu ida ho tema “Dia 7 de Dezembro Como Dezafios, Oportunidade e Conquista”.

Sekretariu Jeral Partidu FRETILIN haktuir iha tinan 2015 iha komemorasaun Restaurasaun Independensia ho 500 anos iha Oecusse, hetan konsesu hodi muda naran ba loron invasaun nian, tanba tuir lider istoriku ne’e katak laos loron ba eroi deit, mais loron ba memoria. Loron memoria ne’e para atu halo reflesaun konaba saida mak los no sala iha tempu tinan 45 ba kotuk to’o agora.

“Loron Eroi tau fali iha 31 Dezembru, tanba iha loron 31 Dezembru 1978 maka heroi boot liu iha Timor-Leste simu sakrifisiu ida boot liu mate ba rai ida ne’e, nia maka Nicolau dos Reis Lobato, nia mate para rai ne’e bele moris, nia mate para husik nia memoria para ita banati tuir, laos para atu hamate, atu sakrifika ita nia-an, atu liberta patria. Atu liberta povu ne’e mak Nicolau Lobato, laos nia mesak mak mate iha luta ida ne’e, maibé iha tempu ne’eba, nia nudar Prezidente FRETILIN, Komandante Forsas FALINTILno Prezidente Republika RDTL ne’ebe fó ezemplu di’ak ida”, haktuir Sekretariu Jeral Partidu FRETILIN, Marí Alkatiri iha salaun sede FRETILIN, Comoro, 7/12.

Marí Alkatiri dehan antes Nicolau Lobato mate, bainhira ami hahu prosesu ne’e tomak, hatene ona katak eroi barak fo an ba mate, eroi barak liu mak naran mos ita lahatene, ne’e mak ita bolu eroi anonimus, hahu husi Maria Tapo mai to’o rihun ba rihun.

Nia dehan Timor-Leste ne’e uniku, ita la halo monumentu ba eroi, ita halo Jardim dos Eroi, tanba saida? Tanba memoria, tanba jardin ne’e atu haburas ita nia memoria, atu funan ba beibeik, atu ita hotu bele kontinua hanoin katak sira atus ba atus, rihun ba rihun fo an ba mate, ne’e halo parte ba ita nia istoria. Istoria ida ne’ebe nakonu ho eroi no martires, para ita banati tuir sira, atu kontinua segunda faze ba libertasaun.

“Primeira faze mak ita kore ona patria, husi dominasaun estranjeira, segunda faze mak atu kore povu, atu kore povu husi nakukun”, hateten Dr. Mari Alkatiri

Nia afirma ohin loron nasional ba memoria, ema husi lorosa’e ba mate iha loromonu, ema husi loromonu mate iha rai klaran, mate iha lorosa’e, mate iha Oecusse, lalika identifika ema ne’e ho ninia aldeia, suku, Postu-administrativu no Munisipiu. Se ita atu harii nasaun ida, ita identifika ema ne’e ho Timor-Leste.

“Loron Nasional Memoria ne’e, para fo ita oportunidade atu husu, rona, atu hanoin, atu banati tuir sira ne’ebe husik mai ita rai ida ne’e”, tenik Marí.

Seminariu refere, partisipa husi membru Governu, deputadu FRETILIN, juventude FRETILIN,  reprezentante Juventude partidu PLP, Estudantes Universitariu no estudante eskola

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here