Home Saude Moras Diabetes, Sofre Rins no Pulmaun Iha Risku Boot Afeta COVID-19 no...

Moras Diabetes, Sofre Rins no Pulmaun Iha Risku Boot Afeta COVID-19 no Habadak Vida

804
0

Reportazen Zevonia Vieira

Virus SARS-CoV-2 ne’ebe to’o ohin loron sai pandemia iha mundu tomak, tanba afeta ona ema barak no hamate ema lubuk ida, tanba ho moras seluk ne’ebe iha laran, bele hafraku imunidade no hamosu infesaun iha pulmaun no to’o ikus habadak vida moris.

Liu hosi zoom press conference, Neon Metin konfirma konaba se mak hetan risku boot liu bainhira afeta COVID-19? Ba Neon Metin Koordenador Forsa-Tarefa ba Prevensaun no Mitigasaun Surtu COVID-19 iha Timor Leste, Dr. Rui Maria de Araújo esplika tuir mai

Se mak hetan risku boot liu bainhira afeta pozitivu COVID-19?

Hanesan ita hotu hatene virus SARS-CoV-2, afeta makaas primeiro ita nia orgaun respiratoriu, hahu hosi ita nia inus to’o iha pulmaun, ba ema ne’ebe imunidade diak, reasaun ne’ebe bolu inflamasaun ne’e lizeiru, tanba ne’e mak nia iha sintomas ka asintomatiku lizeiru. Ema ne’ebe imunidade ka daya tahan tubuh la forte, hanesan por ezemplu ne’ebe iha ona moras, termu tekniku ne’ebe uza ohin dadersan kolega mediku sira mos koalia ba media hateten komorbiliti signifika para alende ita hetan SARS-CoV-2, ita hetan kontazen hosi virus ne’e, iha mos moras seluk ne’ebe normalmente bele agrava liu ita nia situasaun atu responde ba virus ne’e mak kazu sira hanesan iha ona infesaun kornika iha pulmaun ka iha ona infesaun iha ita nia isin iha fatin seluk, ka iha mos problema metaboliku hanesan Diabetes, tensaun ne’ebe aas, hanesa rins ne’ebe la funsiona signifika nia la konsege ona filtra ka hasai foer hosi ita nia isin para soe ba liur, entaun buat sira ne’ebe foer ne’e sirkula nafatin iha ita nia isin, no halo menus liutan ita nia rezistensia isin, hasoru prosesu virus ne’ebe hamosu iha ita nia isin.

Kazu espesifiku ba ita nia feton ne’ebe iis kotu ohin dadersan, nia iha problema rins, ninia rins la konsege halo filtra foer sira ne’ebe iha isin, ne’ebe hamosu kondisaun ne’ebe bolu uremia ne’e siginfika iha produtu kimika ida naran uriun ne’ebe sirkula barak iha ita nia isin laran no ida ne’e sai hanesan toksina ka veneno, intoksika ita nia isin.

Wainhira intoksia ita nia isin no SARS-CoV-2 iha ita nia isin, entaun komplika liutan situasaun, liu-liu ita nia aparelu respiratoriu ka ita nia fatin ne’ebe bele dada iis ba, entaun bainhira iha uremea no ita nia rins la funsiona ho diak, prosesu inflamasaun ne’ebe virus ne’e hamosu iha ita nia isin no pulmaun, entaun hamosu prosesu ne’ebe bolus usar atu dad iis, ida ne’e mak hahu akontese ba pasiente iha loron 4-5 Abril horseik.

Hau komrpende ema nia presepsaun ema nian lolos ne’e ema ne’e lakon nia vida, tanba nia moras ne’ebe nia hetan antes tiha ona,

Sekarik nia lahetan COVID-19, nia bele mate ohin ka lae?

Ida ne’e kestaun ida hosi pontu de vista mediku sientifiku, iha peskiza barak ona ne’ebe to’o iha konkluzaun dehan pelu faktu que nia hetan moras COVID-19, entaun lori risku boot liutan, atu lakon nia vida ne’e lais liu, kompara ho sekarik nia laiha COVID-19, ida ne’e mak sai evidensia sientifika iha to’o agora. Los duni publiku barak mak kestiona no duvida maibe dala idatan kondisaun saude ema nian, ne’ebe bolu dehan kondisaun ne’ebe iha ona molok infensaun virus ne’e kona, ida ne’e bele lori risku boot liu, primeiru sintomas ne’e atu grave liu, segundu bainhira grave ona bele halo prosesu ida hakotu ita nia moris ne’e lais liu kompara ho sekarik laiha infeksaun COVID-19, tanba ne’e mak iha inisiu kedas organizasaun Mundial Saude (OMS) iha esperiensia barak identifika evidensia sientifika konaba ida ne’e no peritus barak konsella katak presija prevene ema ne’ebe iha moras hanesan diabetes, pulmaun no gagal ginjal, tensaun aas, sira ne’e presiza tebes prevensaun atu labele hetan daet hosi COVID-19, tanba bainhra hetan daet COVID-19, entaun risku atu prosesa moras ne’e, avansa lalais liu hodi hakotu ema nia vida ne’e boot liu.

Relasiona ho pasiente potizivu nain ida ne’ebe ohin hakotu nia iis iha sala isolamentu Lahane, loron 6 Abril dadersa. Liu hosi zoom press conference, Koordenador Forsa-Tarefa ba Prevensaun no Mitigasaun Surtu COVID-19 iha Timor Leste, Dr. Rui Maria de Araújo esplika ba jornalista sira katak pasiente inan feto ida ho idade 44 ne’ebe hakotu nia vida, diagnostikadu SARS-CoV-2 iha loron 24 Marsu (foti amostra iha loron 23 Marsu) iha cluster Sagrada Familia Bidau ho asintomatiku ka laiha gejala. Iha uma laran nain rua mak pozitivu COVID-19, sira iha kontaktu besik ho kazu pozitivu ne’ebe diagnostikadu iha cluster hanesan, ninia cycle threshod iha loron 24 Marsu N2 gene 28.1 ; E gene 26.2.

Dr. Rui hatutan matebian refere tama iha Tasi Tolu, iha loron 24 Marsu, iha loron 4 Abril matebian keixa fraku, han la diak. Hafoin halo observasaun iha Tasi Tolu, iha loron 5 Abril, muda ba fatin isolamentu Lahane, halao observasaun intensive, ho diagnosa traballu (working diagnosis) COVID-19 kazu grave plus uremia, tanba insufisiensia renal faze terminal, iha loron 6 Abril tuku 7h10 pasiente husik iis.

“Ninia rezultadu teste PCR  post-mortem (hafoin iis kotu), pozitivu ho CT, N2 gene 34.5 E gene 30.8”, esplika Dr. Rui ba jornalista sira, 06/04.

Dadus jeral ba loron ohin nian, deteta kazu foun hamutuk 13, kazu rekuperadu zero no kazu ativu hamutuk 485.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here