Home Feature Covid-19, Vendedores Manleu Rendementu Menus, Kompradores Ladun Sosa Modo

Covid-19, Vendedores Manleu Rendementu Menus, Kompradores Ladun Sosa Modo

315
0
Vendedor Merkado Manleu (Foto: Santi LDA)

Reportajen Santina Lucia da Costa

Relasiona ho Governu Implementa Serka Sanitaria ho Konfinamentu Obrigatoriu iha Dili, vendedores sira iha Manleu triste tanba modo ne’ebé sira fa’an ema la dun sosa.

Neon Metin hakat besik ba vendedores sira iha Manleu, husu kona-ba oinsa  fa’an sira nia modo hetan rendimentu di’ak ka lae iha ambitu Serka Sanitaria ho Konfinamentu Obrigatoriu? ba Neon Metin, vendedór iha Merkadu Manleu, Domingas Viana Amaral, hateten, Governu implementa tiha Serka Sanitaria ho Konfinamentu Obrigatoriu ne’e senti triste uituan tanba agora Serka Sanitaria ho Konfinamentu Obrigatoriu ne’e ema la mai hola ami nia modo, ema hanesan iha transporte privadu ne’e mai, maibé ema uituan de’it la hanesan baibain.

“Dalaruma loron tomak ema la hola, hau triste, covid-19 seidauk iha ne’e, ema mai barak rame, no ema hola modo ne’e hau senti kontenti, tanba loron ida hau hetan osan $ 10 to’o $ 20 dollar,  hanesan agora covid-19 iha, governu implementa tan Serka Sanitaria ho Konfinamentu Obrigatoriu ema la mai hola ami nia modo, ami nia modo rai to’o dodok soe  estraga de’it,” vendedor  merkadu Manleu, Domingas Viana Amaral hato’o ba Neon Metin, iha loron, 6/9, fatin Merkadu Manleu.

Domingas Viana Amaral, dehan, durante ne’e nia fa’an modo mak hetan osan hodi selu nia eskola, no agora livre teoria mak aproveita fa’an modo hodi foto kopi monografia, maibé Serka Sanitaria ho Konfinamentu Obrigatoriu, ema ladun mai hola.

“Agora hau dadersan lao de’it, husi Tasi-tolu mak lao mai,  oras tuku 6:00 sai husi uma, tanba bemo la halai, lokraik mós ami taka oras 17:00, fila ba uma lao de’it. Ita tenki halo tuir, regras mak hanesan ne’e ona, atu la tuir regras ne’e mós ladi’ak ida, no ita la halo tuir regras ne’e nafatin para loron ikus ita la bele arepende,” haktuir Domingas Viana Amaral.

Iha fatin hanesan, Vendedóres Rui Acacio Freitas, akresenta, Modo ne’ebé ami fa’an  ne’e,  ema ladun hola, agora ne’e araska, transporte publiku bemo la halai entaun ema la mai, ema mai ho transporte privadu mai hanesan ida rua de’it, ami triste tebes tanba ema ladun hola ami nia sasan.

“Moras Covid-19 seidauk iha ne’e, ema hola barak, rendimentu senti di’ak uituan, loron ida hetan, osan $ 20 to’o $ 30,  agora araska,  sorti mak hetan, netik $ 5 dollar, dalaruma ami tur-tur ema la hola oras to’o ami fila de’it, no  ami nia sasan aat hotu de’it, estraga mak barak,” vendedór Rui Acacio Freitas esplika.

Vendedóres Rui Acacio Freitas, dehan, Governu implementa Serka Sanitaria ho Konfinamentu Obrigatoriu ne’e  parte ida di’ak no parte ida hamate nia povu, ninia impaktu ba ami povu ki’ik, tanba taka dalan ba ema labele sai ba fatin seluk iha de’it uma, se ami vendedores iha de’it uma ami lahalo buat ida, hanesan ema funsionariu bele tanba sira fulan-fulan hein sira nia salariu, maibé hanesan ami iha de’it uma atu han saida.

Rui Acacio Freitas, hatutan,  Agora governu implementa tiha Serka Sanitaria ho Konfinamentu Obrigatoriu, depois Prezidente Parlamentu Nasional, Aniceto Guterres ba fali rai liur ne’e di’ak, entaun regras vale de’it ba povu ki’ik ka, signifika governu aproveita covid-19 joga politik, tanba ita haree momoos hela.

“Ami vasina ona dalarua labele lao livre, kartaun kinur ne’e uluk dehan lao livre, agora la vale tiha fali tenki swap mak ba fali munisipiu, entaun ida ne’e interese politik hotu, ne’e halo ami triste tebes tanba primeiru Ministru nia deklarasaun oin seluk, Ministra Saude nia deklarasaun oin seluk, depois Fidelis Mangalhaes mos halo fali ninia oin seluk, sira halo politik, sira nia interese keta-ketak,” lamenta Rui Acacio.

Nune’e mós, vendedór, Etelvina Pinto, reforsa, Hahu husi tinan 2018, governu ida agora ne’e halo ami terus liu, tanba sasan la folin, ema eskola universidade remata mós kampu trabalho ba sira laiha, sira mai fali fa’an modo, ema ba eskola iha rai liur mai fali halimar de’it.

Vendedór, Etelvina Pinto, hatetetn, Moras virus corona ne’e, lolos la tama ita nia nia rai, maibé ita nia estadu no governu dukur demais, tuir informasaun ita rona dehan corona ne’e mosu ona iha Indonesia, ne’e ita lakohi taka didi’ak fronteira, aeroportu, maibé sira sei simu nafatin ema estranjeiru no familia ne’ebé mak eskola iha rai liur, ne’e mak lori virus ne’e mai iha Timor. Husu ba Estadu no Governu, hader ba labele dukur demais, kontrola Fronteira no Aeroportu.

Etelvina Pinto hatete mos katak laos tempu eleisaun besik ona partidu hotu-hotu halai ba povu dehan, sira nia partidu sae sira sei tau matan ba povu, mais realidade agora dadaun ami nia matan moos ona.

Ami povu terus liu, agora ami nia sasan tau hanesan ne’e se mak atu hola, antes ne’e ami nia sasan folin agora implementa tiha konfinamentu obrigatoriu ema la mai hola. Corona ne’e laos povu mak kria ne’e estadu ho governu mak kria tanba sira la kontrola fronteira,” Dehan Etelvina Pinto.

Hahu ohin Konfinamentu Obrigatoriu loke fali ona, maibe Serka Sanitaria kontinua aplika. Vendedores sira nia halerik sei la para tan COVID-19 fo duni impaktu ba sira nia moris lor-loron. Sira laos manan osan fulan, sira buka hetan osan loron ba loron, dala hetan uituan, dala ruma barak uituan, dala ruma la iha liu. Sira nia moris la iha serteza nia laran, nune’e COVID-19, la hetene bainhira mak moras ida ne’e hotu la iha ema ida mak hatene. Vendedores sira halo esforsu nafatin atu disiplina maski risku ba sira nia saude bot nafatin.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here