
Reportajen Santina Lucia da Costa
Ministériu Interior (MI) – Sekretáriu Estadu Protesaun Sivil (SEPS) liuhusi Diresaun Nasional Prevensaun Konflitu Komunitariu (DNPKK) hala’o sorumutu ho parseiru sira liuliu liña Ministerial, Instituisaun estadu, Sosiedade sivíl atu introdús matadalan mediasaun ba sensivel jéneru, no posivel atu harii rede nasionál ba mediasaun iha Timor-Leste, atu asegura serbisu ba kazu referral sira ne’ebé MI-SEPS labele rezolve.
Hafoin abertura Diretór Jeral Protesaun Sivil (DGPS), Superintendente Polisia, Ismael da Costa Babo hateten koordenasaun Ministériu Interior ho UN WOMEN iha Timor-Leste, reuniaun ne’e beibeik ona, konvida Instituisaun Estadu tomak nia reprezentante Liña Ministeriais, Sosiedade Sivil ho objetivu ida atu kontribui sira nia matenek no esperiénsia ne’ebé mak halo tiha ona durante ne’e.
Ismael da Costa Babo hatutan iha sorumutu ne’e sei deskuti asuntu espesífiku ne’ebé akontese liu ona, haree fali estratéjia foun, hodi kria fali rede ne’ebé mais forte ba prevensaun konflitu komunitária iha nivel nasionál to’o suku sira.
Nia haforsa tan katak liuhusi diskusaun ne’e bele promove tan sensivel jéneru iha situasaun prevensaun konflitu komunitária, no ita espera katak, ida ne’e sei halo konsiliasaun ho nivel Ministerial sira hotu ne’ebé la’o tiha ona no mós sei halo sosializasaun ba ita nia estudante sira, no juventude sira hodi partisipa ativamente prevensaun konflitu komunitáriu.
Nia afirma progresu serbisu durante ne’e haree ba rezolusaun konflitu sira iha komunidade, maka susesu ne’ebé ita haree katak maski iha konflitu akontese maibé konflitu sira ne’e balun ita halo prevensaun, evita liuhusi mediasaun, ne’ebé mak SEPS liuhusi DNPKK ho nia parseiru sira tomak konsege halo prevensaun ba aktus balun, mós halo mediasaun, sira simu malu nahe biti boot hodi evita laiha iha problema.
Nia konklui katak istória susesu seluk mak promosaun ba sensivel jeneru ne’ebe iha halao iha Ministeriu tomak, feto maluk sira barak mak partisipa iha rekrutamentu, iha promosaun iha liña ministerial, iha forsa armada, polisia, Ministeriu Interior no SEPS
Iha fatin hanesan, Reprezentante UN Women, Leonisia Tecla da Silva hateten UN Women nia papél hakarak atu fó nafatin apoiu di’ak ba MI-SEPS inklui mós DNPKK, atu bele ultrapasa foku sira ne’ebé mak ba iha ajenda feto iha seguransa no partisipasaun feto ema vulneravel sira hotu, iha prosesu mediasaun no harii Paz nian.
Nia haktuir Governu nia kometimentu MI-SEPS hanesan Koordenadór ba Planu Asaun Nasional 1325, kafé ba Paz no seguransa, ida ne’e di’ak para eleva di’ak liu tan partisipasaun feto iha prosesu mediasaun no mós prosesu harii dame nian.
Leonisia dehan objetivu ida ne’e, atu hametin liu tan ita nia serbisu, hakarak atu dezenvolve termus referensia ba rede ne’e, tanba ne’e mak husu ita nia kolaborasaun, kontribuisaun ideia oinsa mak estabelese.
“Ami fiar katak, hotu-hotu iha esperiensia ne’ebe kle’an no avansadu liu ba iha mediasaun tanba ne’e konvida liñas Ministeriais ho sosiedade sivil sira ne’ebé mak iha esperiénsia ona ba iha fasilita mediasaun sira.” nia dehan








