Home Saude Governu Lansa Fatin Ba Tratamentu Fuma Tabaku

Governu Lansa Fatin Ba Tratamentu Fuma Tabaku

1202
0
Uma ba tratamentu Fuma. [Foto: David | 19.10.2021

Reportajen David da Costa Gusmao

Governu liuhusi Ministériu Saúde (MS) ohin halo lansamentu ba fatin tratamentu ba sidadaun sira  ne’ebe susar atu hapara fuma iha Klínika Formoza, fatin ne’e sei ajuda sidadaun sira atu hapara fuma tabaku.

Ministra Saude, Odete Maria Freitas Belo hateten fuma ida ne’e hahú husi joven idade 13 ba leten maibe governu hanoin ida ne’e sai hanesan problema fuma, problema ba nasaun ida liga ho sosiál, ekonomia nasaun nian taun governu kria  dekretu lei ida ne’ebé ko’alia kona-ba oinsá atu prevene tabaku, no iha parte seluk  mós halo iklan ou promosaun sigaru nian ho figura oioin kona-ba prevensaun tabaku liuhusi média eletrónika no imprime.

“Dalan seluk ne’ebé ita halo agora, ita loke fatin atu halo oinsá halo tratamentu ba ita sira ne’ebé susar tebes atu so’e sigarru, iha dalan barak ne’ebé ita bele halo hodi bele hapara fuma tabaku ne’e”, dehan Ministra Saúde iha serimónia lansamentu hapara fuma Tabaku iha Klinika Formoza, tersa 19/10.

Nia haktuir maibé ida ne’ebé mak  susar tebes atu implementa mak ko’alia kona-ba hasa’e folin sigaru nian tanba  governu bele haree oinsa mak susuben ka hahan ne’ebé hatama husi Alfandega ho folin ne’ebé baratu maibé sigaru ne’e nia folin bele hasa’e.

“ita haree katak sigaru ne’e sai hanesan parte ida estraga ita no parte seluk mós hadia ita-nia rendimentu balun ho taxa ne’ebé aas, ho asuntu sira hanesan iha kompañia barak hakarak halo sigaru no ita ko’alia asuntu bisnis sigaru nian ne’ebé daruma nasaun susar foti desizaun ba asuntu ida ne’e, maske ita hatene katak sigaru ne’e la di’ak ba ita”, nia esplika.

Iha fatin hanesan Diretór Nasinál Alfándega, Julião José Ximenes hatutan, implemtenta ona dekreitu lei  numeru 14/2016 ba rezime kontrola tabaku, liliu ba iha importasaun  tabaku liuhusi fronteira, tasi airo nomós  terestre.

“Improtasaun ita kompara iha tinan hirak liu ba, bainhira importadór sira ne’ebé iha interese atu halo importasaun, maibé depois ita halo lei ne’ebé mak atu kontrola tabaku ne’e, bainhira sira hakarak atu importa tabaku mai iha Timor-Leste halo uluk pedidu ba iha MS  antes loron 30, Ministériu Saúde aprova mak  sira foin halo importasaun mai iha Timor”, informa Nia.

Nia salienta, Portantu  uluk kompañia barak, maibé agora kompañia Nasionál ho internasinál tolu ka haat hanesan ne’e mak halo importasaun ba tabaku.

“Bainhira tabaku ne’ebé mak tama ona iha ita-nia rai ne’e, iha autorizadu, sira ne’ebé mak tabaku ilegál ita  iha regras no prosedimentu  para depois ita bele prende no ita bele halo distribuisaun ba prosedimentu sira ne’ebé iha”, relata Diretór Alfándega.

Tanba kompara ho tinan lima liu ba, nia importasaun tabaku aas tebes, bele dehan millaun 1200  kilograma tabaku, depois implemta tiha lei ne’e,  tinan ida to’o agora komesa redus ona menus 400  kilograma tabaku.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here