Home Notisia CNRT: TL Kontinua Depende Ba Bayu Undan, Laiha Mudansa Signifikativu Iha Setór...

CNRT: TL Kontinua Depende Ba Bayu Undan, Laiha Mudansa Signifikativu Iha Setór Alternativu

830
0
Deputadu Bankada Congresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT), Patrosíniu dos Reis Fernandes. [Foto: Umbe | 14.07.2022]

Reportajen Umbelina dos Reis

Deputadu Bankada Congresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT), Patrosíniu dos Reis Fernandes hato’o kestaun iha plenária extra ordinária iha Uma Fukun Parlamentu Nasionál hateten husi 2017 to’o 2022, Parlamentu Nasional aprova ona osan hamutuk 10.8.USD maibé laiha mudansa ba setór alternativa sira iha Timor- Leste.

“Setór sustentabilidade fiskál, Bankada CNRT observa, hahú husi 2017 to’o 2021, PN aprova ona osan hamutuk Biliaun 10.8 USD, maibé laiha mudansa signifikativu iha setór alternativa ne’ebé sai fonte rendimentu la’ós petróleu, Timor-Leste  kontinua depende ba rendimentu husi Kampu Bayu Undan, maibe daudaun nee maran ona”,  dehan Bankada CNRT Patrosíniu dos Reis Fernandes plenaria extra ordinária iha Uma Fukun  Parlamentu Nasional  Kinta-feira 14/07/2022

Deputadu ne’e hatete,  tinan-ida ne’e Kampu Bayu Undan sei maran, no kapitál Fundu Petrolíferu nian depende de’it ba investimentu iha merkadu finanseira, Iha tinan 2022, tanba nee  Timor-Leste  lakon Biliaun 1.6 USD  iha efeitu invazaun Russia nian ba Ukránia ne’ebé afeta ba merkadu finanseira mundiál.

Timor-Leste sai ona na’in ho asõens maioria ba Kampu Greeter Sunrise, maibé laiha esforsu husi Governu atu aselera prosesu explorasaun ba Kampu Greeter Sunrise (GS), nune’e bele fó rendimentu hodi aumenta kapitál Fundu Petrolíferu nian.

Tanba Kampu Greater Sunrise hanesan kampu komprovativu  ne’ebé hein de’it desizaun Governu nian atu halo esplorasaun, maibé to’o ohin loron, públiku la hare iha siñal katak sei iha esplorasaun iha kampu refere.

Alende ida nee Iha Programa VIII Governu nian, tuir lolos  Governu harii ona Baze Lojístika iha Suai, tanba dezenvolve Refinaria Petrolífera, no Dezenvolve Fabrika Gas Natural Liquefeito/LNG, nune’e bele atinje kalendáriu dezenvolvimentu Kampu Greeter Sunrise nian ne’ebé termina ona katak to’o iha 2026 katak hahú fó ona reseita ba Fundu Petrolíferu.

Nia dehan bankada FRETILÍN, ne’ebé sai hanesan motor ba kriasaun Governu viabilizadu, hafoin halo tiha asaltu ba podér iha tinan 2020, to’o ohin loron ninia kuadru maka kaer hela asuntu Petróleu nian, maibé la hatudu vontade polítika atu dezenvolve Kampu Greeter Sunrise.

“Timor-Leste lakon daudauk oportunidade atu esplora minaraí  no gas hanesan rikusoin ne’ebé Na’i Maromak husik hela ba Povu Timor-Leste, tanba Governu la tau importánsia ba setór ida ne’e hodi hare setór sira seluk ne’ebé sei la garante reseita atu asegura sustentabilidade fiskál iha Estadu Repúblika Demokratika Timor-Leste (RDTL), nian.” nia hateten

Iha parte seluk, Ministru Finansas  Petrolíferu ou Minerais Vitor da Conceição dehan hanesan  rendimentu husi kampu Bayu Undan, ita hotu hatene katak iha fulan hirak liu ba husi AMP ne’ebe sai hanesan instituisaun tutela ba regulador hanesan autoridade ba ita nia riku soin Petrolíferu Gas.

Iha fulan Maiu 2019 governu implementa politika divertifikasaun iha karteira de asoes ita Hasa’e to’o 8,7% e fulan agusto 2022 ita halo politika ida hanesan proteje tau iha soberania ba nasaun Timor Leste.

Husi rezultadu investimentu ida ne’e dezde 2017 to’o 2021 $6.1 biliaun, iha 2019 ita nia fundu minaraí ne’e sei tama iha ranking  iha N° 7 husi fundu soberania hamutuk nenulu- resin-haat (64), ita hetan score 91, husi atus ida (100) ne’e signifika katak ita nia fundu ne’e sei mantein no garante ita nia boa governasaun.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here