Home Notisia APFTL-Oxfam Organiza Diálogu Entre Joven ho Partidu Foka Ba Diversifikasaun Ekonomia

APFTL-Oxfam Organiza Diálogu Entre Joven ho Partidu Foka Ba Diversifikasaun Ekonomia

946
0
Dialogu partidu politiku iha Delta Nova. [Foto: Adroaldo | 27.04.2023]

Reportajen Adroaldo “saretukau”

Alumni Parlamentu Foinsa’e Timor-Leste (APFTL) servisu hamutuk ho OXFAM iha Timor-Leste, organiza diálogu entre joven ho partidu polítiku sira. Diálogu ne’e ho objetivu atu joven sira hato’o sira nia preokupasaun no programa prioridade, liga ho polítika no despeza públika, no oinsá diversifika ekonomia atu partidu polítiku sira ne’ebé mak ukun iha lejizlativa foun, bele realiza saída mak sira hato’o, no rona mos joven sira nia rekomendasaun hodi tau ba programa.

Joven produtivu Joana Guterres Gusmão husi Corner store network Baguai reprezentante juventude sira, hodi hato’o rekomendasaun prioridade, hodi hato’o ba partidu polítiku sira ne’ebé konkorre iha eleisaun lejizlativa 2023, wainhira kaer ukun bele rona sira nia lian hodi introduz liu hosi programa hodi dezenvolve ba atividade real ne’ebé sira hakarak.

“Issue importante ne’ebé diskute konabá polítika públika, liu-liu iha relasaun ho diversifikasaun ekonomia no despeza públika, elabora no analiza ona asuntu no issue importante sira, hodi hato’o nu’udar rekomendasaun ida ba partidu polítiku sira ne’ebé kompete iha eleisaun parlamentár 2023, ho joven, grupu ka organizasaun, joven voluntáriu sira, joven produtivu sira, juventude sira, komunidade LGBT ho ema ho defisiénsia no mos foinsa’e potensiál telentozu no talentoza sira,” Joana dehan

Relasiona ho tópiku diálogu, programa diversikasaun ekonomia di’ak saída mak Partidu Polítiku sira iha wainhira kaer ukun? hatan ba pergunta ne’e, reprezentante

Prezidente Juventude Partidu Associação Popular Monarqui Timorese (APMT), Manuel da Costa Mesquita iha diálogu ho juventude sira, hatete,” fundu petrolíferu ita agora iha de’it por volta de 16 bilioens iha Banku Federal Amérika, sé ita la diversifika ekonomia ita tama ona ba kriza, tanba ida ne’e diversikasaun ekonomia ba iha setor turizmu, agrikultura rai maran no peskas ne’e importante. Ita nia tasi luan por volta de 5 kali lipat hosi ita nia rai maran, sé ita dezenvolve di-di’ak ita nia setor peskas, ha’u hanoin ita bele fo ona retornu ba ita nia estadu. Através ida ne’e mos, APMT hakarak hatete, ministériu rua ke importante liu, agrikultura no turizmu, ida ne’e la’os hatene de’it gasta osan, maibé oinsá atu lori fali retornu ba iha ita nia estadu ida ne’e bele suplementu ba iha ita nia orsamentu jeral estadu.”

Iha parte sorin, Partidu CNRT nia programa haree mos ba “sistema supply ai-fuan, CNRT nia programa aposta mos subsídiu hodi dezenvolve mos setor agrikultura hodi hasa’e produsaun para supply ba merkadu ida boot hanesan ne’e. Ita sei haree hotu para hadi’a ida ne’e, para ita halo jestaun ba orsamentu estadu para bele hadi’a, dezenvolve ekonomia para povu moris ho rendimentu.”

Nune’e mos Partidu FRETILIN, sira nia programa prioridade ba diversifika ekonomia mak agrikultura, atu hasa’e ai-han, liu-liu haree ba iha sistema bee bee ba ai-han no halo to’os no natar, tanba bee mak sai hanesan fontes ba aktividade ne’e. Parte sorin sira iha programa ba melloria agronegósiu, eskolla produtu prinsipal ka unggul hanesan kafé, baunilla no seluk tan.

“Sei foka ba Ermera, Aileu, Ainaro, Liquiça no Bobonaro sorin, ne’ebé nia produtu ne’e mak ortikultura. Dezenvolve mos jona ne’e kombina ho agrikultura ho turizmu. Ita labele lori sai dezenvolvimentu ne’e ba rejiaun oi-oin para lori sai ema, trava mos ema mai sida.”

Jona ida bolu nordeste kobre Manatuto, Baucau, Lautem, nia fokasaun jona ne’e ba dezenvolve agrikultura mos, peskas, pekuária, tanba ne’e mak portu peskas iha jona ida ne’e, liu-liu minériu. Ita iha semente iha Baucau, kalkáriu no sira seluk, ida ne’e sai jona foun ne’e FRETILIN planu atu halo.

Jona sudeste ne’ebé sei envolve Viqueque, Manatuto parte balun no Manufahi, ida ne’e ba mos agrikultura, peska, pekuária no planu indústria petrolífera ne’ebé mak iha nanis ona, dehan reprezenta Partidu FRETILIN, Abrão Nokosiku.

Reprezentante Partidu Demokrátiku (PD), Luis Ribeiro hatete, PD hakarak dezenvolve setor peskas tanba “ita nia tasi ne’e luan segundu lugar, riku ikan iha mundu, tanba ne’e PD ikun, la ukun sempre kontribui ba, tanba PD aliadu ba povu.”

Entretantu, partisipante Rosita de Jesus hosi Grupu ROMANTA, Postu Administrativu Fatululik, Munisípiu Covalima, hatete, kontente bele partisipa diálogu ne’e tanba “partidu polítiku sira mos simu ami nia ideia ne’ebé ami horseik diskuti malu iha ne’e, para sira mos bele hatama ba sira nia programa.” Nia dehan, karik programa ne’ebé partidu polítiku sira ko’alia mak la realiza, sira sei ezize nafatin para sira bele realiza.

Enkuantu Prezidente APFTL, Zaulino Gomes da Silva, hatete, iha kampaña líder partidu polítiku ko’alia buat barak ne’ebé mak ladun iha ligasaun ba programa no liu-liu ba joven sira ladun iha hakarak, tanba ne’e liu hosi espasu ida ne’e, halo diálogu mais interativu liu ho partidu polítiku sira atu rona di’ak liu tan sira nia vizaun relasiona ho programa sira, atu nune’e ita hotu labele hili sala, maibé tuir programa ne’ebé ita hakarak sira halo ba ita hotu nia moris di’ak, no ita nia votu fo ho kualidade hodi realiza ita nia mehi sai ba realidade.

Aktividade diálogu entre juventude ho Partidu Polítiku konkorente iha eleisaun parlamentar 2023 ida ne’e hala’o iha Salaun Delta Nova, Kuarta-feira, 26/04/2023, ne’ebé organiza hosi APFTL ne’ebé servisu hamutuk ho OXFAM iha Timor-Leste.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here