Reportajen Silvino Freitas
Rai ne’ebé atu halo alargamentu ba merkadu Manleuana hamosu konfuzaun ba rai-nain ho governu ne’ebé sosa rai, tanba rai-nain Adelino Soares la iha koñesimentu husi ema ne’ebé faan rai refere, rai refere rai eránsa husi Adelino nia avo sira, nune’e mós Adelino aprezenta ninia dokumentu sira komprovativu ne’ebé hatudu katak nia mak nain loloos ba rai refere no hetan duni autentikasaun husi notariadu.
Nain ba rai Adelino Soares dehan, makina ne’ebé ateru rai iha merkadu Manleuana kotuk ne’e komesa husi loron tolu ba kotuk, halo nia senti hakfodak tanba hanesan rai-nain laiha konesimentu ruma ba nia, maibé derepente de’it ema hahú ateru no dudu rai besik ninia hela fatin suku Manleuana aldeia Badiak.
“Loron tolu ba kotuk ne’e ema ho maki derepente deit tama mai dudu nee mak halo ami hakfodak, nunee hau nia viziñu mak mai fo hatene hau, ami ba neeba haree sektretariu estadu ho nia ekipa tomak hau lansungun koalia hasoru nia maibé nia dehan rai ne’e governu sosa kleur tiha ona” dehan Adelino iha nia hela fatin Manleuana Dili, (26/02).
Adelino dehan tan, rai ne’ebé governu dehan sosa ne’e nia mós la hatene tanba sertifikadu originál iha hela nia liman, no nia mós la hatene rai ne’ebé governu sosa, sosa husi se tanba rai refere orijen husi rai eránsa husi nia avo sira ne’ebé hela nanis iha manleu lisbutak.
“Rai ne’e ha’u mak nain tanba hau moris iha ne’e hela nanis iha ne’e, hau nia aman no maun bo’ot mate hakohi hela iha ne’e, ha’u nia inan mak hakohi sae ba leten, ne’ebé rai ne’e eránsa husi avo sira rai ne’e ami nian duni” dehan Adelino.
Adelino klarifika katak, husi parte nia hanesan rai-nain senti vítima tanba antes estadu mai dudu sira nia rai la hetan notifikasaun ruma nomós la hetan avizu ruma husi governu, nune’e husi parte governu tuun ho derepente deit halo sira hakfodak no triste tanba rai refere eránsa husi sira nia avo sira, nune’e mós rai ne’ebé governu dudu ona ne’e tuir sertifikadu orijinál husi nia hamutuk hektar rua maibé rai ne’ebé governu sosa ne’e husi parte nia laiha koñesimentu ba nia hanesan rai-nain loloos.
Entretantu advogadu Octaviu ba Adelino Soares nain ba rai mós dehan, ralativamente rai husi adelino nian ne’e tanba aprezenta aprezenta dokumentu sira lubuk ida ba nia hanesan advogadu ba rai-nain Adelino, nune’e husi dokumentu sira ne’ebé Adelino aprezenta ba nia mak foin hetan autentikasaun husi notariadu, hodi nia advogadu halo interpretasaun katak Adelino mak nain duni ba rai refere, tanba autentikasaun husi parte notariadu tanba iha komparasaun husi dokumentu orijinál rua ne’ebé Adelino aprezenta ba Octaviu ne’ebé sai advogadu ba Adelino.
“Kuandu nia husu hau atu mai, hau konsidera hanesan prosesu urjente ida ne’ebé lei fo dalan mai hau atu mai halo komunikasaun no husu tuir, ohin ami mai husi neeba señor Pedrito rasik mak haruka loder ne’e para nia atividade nune’e ha’u husu kedas ninia konfirmasaun no asesor toponomu dehan dokumentu no hau mos aprezenta kedas ba nia” dehan advogadu Octaviu iha manleuana, (26/02).
Octaviu esplika tan, rai ne’ebé ho nia seperfisie 17 mill ne’ebé faan nee hamosu konfuzaun katak senor Adelino mai ho nia dokumentus ninian rasik no señor Fernando ne’ebé faan rai ba governu ne’e dehan rai ninian hodi hamosu konfuzaun, maibe tuir Adelino nia advogadu katak Adelino aprezenta dokumentu orijinál ne’ebé provas hatudu katak Adelino mak nain duni ba rai refere, investigasaun ne’ebé advogadu Octaviu halo ba Adelino tuir sertidaun baptizmu katak Adelino Soares Pereira mak oan husi Nicolao Pereira Lobato.
“hau Reprezenta señor adelino ho ninia dokumentu sira ne’ebé iha, ida ne’e de’it mos ha’u la fi’ar tanba kopia maibe tanba iha ona autentikasaun husi notariadu mak sufisiente ba hau atu halo komunikasaun ba señor sira ne’ebé responsavel iha ne’e, karik dokumentu sira ne’e laiha mós hau sei la mai” dehan Advogadu Octavio.
Entretantu Sekretariu Estadu Asuntu Toponimia no Organizasaun Urbana (SEATOU) Germano Dias dezafia husi parte rai-nain adelino ho nia advogadu Octavio atu bele hato’o keixa ba tribunál ba rai ne’ebé governu sosa ona, maibé labele halo impdimentu ba atividade governu nian tanba halo impedimentu ba sasan estadu ne’e krími, nune’e mós rai ne’ebé governu sosa tiha mak kuda tan ai-horis ka jual di atas jual ne’e mós krime, nunee senor Adelino presiza hamutuk ho nia advogadu nomós ida fa’an rai ba estadu ne’e atu bele lori malu ba rejolve iha tribunál, hodi labele halo fali impedimentu ba servisu governu nian.
Kona-ba autentikasaun husi notariadu husi parte SEATOU lori nonu governu nia naran pronto atu hatan iha tribunál karik husi rai-nain Adelino ho advogadu hato’o ona keixa ba iha tribunál, tanba dokumentu orijinál husi parte notariadu nian sira iha mos orijinál. Nune’e rai ne’ebé lokaliza iha aldeia Badiak Suku Manleuana sai konfuzaun husi parte governu ho rai-nain tanba rai-nain Adelino senti la satizfaz ho rai ne’ebé ema fa’an maibé laiha koñesimentu ba nia ne’ebé iha dokumentu orijinál no konsidera rai refere eránsa husi nia gerasaun nian, nunee mós rai refere atu halo alargamentu ba merkadu manleuana hodi muda vendedor obralan ne’ebé governu hasai husi ai-mutin iha semana kotuk.
