Home Notisia Eviksaun iha Bekora, Horta Husu Governu Tenke Halo kompensasaun Di’ak Ba Afetadu...

Eviksaun iha Bekora, Horta Husu Governu Tenke Halo kompensasaun Di’ak Ba Afetadu Sira Ho Rai Estatutu Privadu

582
0
Buldozer harahun uma sira besik estrada iha Bekora. [Foto: Dokumentu Neon Metin]

Reportajen David da Costa

Relasióna ho evikasaun husi ekipa Sekretáriu Estadu Asuntu Toponímia no Organizasaun Urbana (SEATOU) halo iha área Bekora tantu okupante espasu públiku no rezidénsia privadu mak Prezidente Repúblika husu governu tenke halo kompensasaun di’ak ba vítima eviksaun ho rai estatutu privadu.

Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta,  dehan, governu tenke aplika kompensasaun ne’ebé justu no di’ak ba Timoroan sira ne’ebé lakon nia direitu ba rai privadu.

“Se rai privadu tenke iha kompensasaun, ne’e tenke kompensasaun ne’ebé justu, liu-liu ema sira ne’ebé kiak ne’e. Ema sira ne’ebé kiak ne’e, fó kompensasaun ate di’ak liu uitoan, nune’e hadia sira nia vida,” dehan PR Horta hafoin sai oradór ámbitu reflesaun nasionál tinan 50 aniversáriu proklamasaun independénsiaTimor-Leste nian iha Salaun Auditóriu Fakuldade Siénsia Sosiais UNTL Kaikoli, Dili, Kuarta 09/04.

Nia afirma, Maibé agora rai estadu ne’ebé komunidade balun okupa tiha, komunidade sira balun mós hakarak kompensasaun.

“Ita boot hatene rai ne’e uluk estadu nian, okupa tiha hela gratis loos, kontente loos tinan 30 nia laran, agora hakarak tan kompensasaun. Ita bele fó kompensasaun ba estadu tanba hela tinan 30 la selu tan buat ida ba estadu,” hatete nia.

Nia argumenta, mas rai privadu duni tenke selu, liu-liu tanba Timoroan osan ladun barak. Di’ak liu haree kompensasaun ne’ebé di’ak nune’e ajuda sira.

Antes ne’e, Adelina Jesus Lobo, lamenta tanba seidauk iha aseitasaun no karta notifikasaun, maibé to’o derepente no halo alargamentu estrada, maske diálogu dahuluk ne’e komunidade sira aseita deit markasaun dahuluk ho metru 3, enkuantu markasaun daruak sira seidauk aseita.

“Ami hakarak desenvolvimentu hotu la’o tuir lei ne’ebe iha tiha ona, estadu iha planu atu halo desenvolvimentu maibe tenki iha balansu, aberta no hatur ho lolos tanba rai ne’e seidauk liberta. Tanba Povu iha mak estadu iha, se estadu iha atu proteze ninia povu, indemnizasaun seidauk fo, atu fo valor hira, ami seidauk hatene no seidauk iha konkordánsia, antes ne’e ami sobu tanba rona promesa iha sede suku maibe to’o agora seidauk realidade,” hatete Adelina iha Bekora (06/04).

Iha lei númeru 8/2017, 26 Abril ko’alia kona ba expropriasaun ho utilidade públiku, ne’e rai privadu ne’ebé iha na’in, wainhira estadu atu foti rai ne’e ba interese públiku, bele  maibe tenki la’o tuir prosedimentu ne’ebé iha, la’os sasurut de’it hanesan ne’e violasaun total ba vitima nia direitu

Liga ba deklarasaun Primeiru Ministru kona ba keixa, komunidade afetadu ne’e deklara sira sei hato’o keixa ba tribunal iha tempu badak tanba konsidera sobu rai privadu sein iha diálogu no aseitasaun ne’e injustisa no kontra direitu humanus.

“Ami sei ezije tuir dalan legal, estadu ne’e estadu direitu no demokrátika, ita hotu hakruk ba lei, ami sente katak ami nia direitu ne’e ema viola no hetan prezuiju ba violasaun ne’e, meius ikus mak hakarak ka lakohi ami levanta iha tribunal”.Nia afirma.

Tanba ne’e komunidade sei hato’o keixa ba tribunal iha tempu besik hodi buka justiça tanba ne’e viola direitus humanos, “Ami sei husu nafatin ami nia direitu tanba to’o agora seidauk iha indemnizasaun ba komunidade sira”.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here