Reportajen Silvino Freitas
Governu liuhusi teras-propriedade hamutuk ho autoridade suku Akadiruhun sei halo tan eviksaun obrigatoriu ba komunidade uma-kain 37 iha aldeia Nu’u-badak Suku Akadiruhun, maibe seidauk halo indiminijasaun no laiha tratamentu diak hanesan sidadaun mezmu sira hela iha rai estadu, nunee mos komunidade la hetan motivu husi estadu foti rai refere.
Komunidade Ivo Rosario Freitas dehan, sira hela iha Bidau Akadiruhun hahu iha tinan 1987 tanba governu konsidera rai nee partimonio estadu nunee sira fo karta ba kumunidade atu halo administrasaun no regularizasaun iha loron 8 fulan janeiru maibe laiha enkontru formal ho komunidade sira, nunee iha loron 13 husi parte governu hahu halo ona markasaun ba sira nia hela fatin, iha karta neebe governu hasai tuir mai fob a komunidade mak atu halo fali indeminizasaun hodi sai sira nia preokupasaun.
“ami mos hatoo ona ba teras-proriedade estadu motive atu foti rai nee atu halo saida, maibe sira dehan nee segredu governu nian ida mak ami nia preokupasaun maibe ohin ekipa teras sira halo enkontru iha neeba la hatan ami nia perguntas sira nee” dehan Ivo Rosario bainhira hatoo keixa ba Rede ba Rai iha Fundasaun-Haburas Farol, (08/08).
Nia dehan tan, rai neebe sira hela nee la halo ba atividade negosiu maibe sira hela hodi halo servisu seluk iha fatin seluk hodi buka moris, antes nee sira hatoo ona ba teras-proriedade atu halo rejistrasaun maibe labele halo rejistu tanba rai neebe sira hela nee ema nian maibe sira bele hela deit, maibe iha ema balun neebe hela besik sira iha direitu hodi halo rejistrasaun ba rai neebe sira hela maiske okupa ho tinan neebe diferente ho sira neebe ho sira okupa rai tinan 38 resin ona.
“ohin sira enkontru ona ho ami atu segunda ba oin nee osan tama ona konta bankaria mak ami foin bele halo mamuk fatin, enkontru ba dala rua” dehan Ivo Freitas.
Komunidade afetadu Alexandre Filipe dehan, hahu hela iha neeba iha tinan 1987 ho patraun rai nain maibe antes patraun nee atu sai rai-liur iha tinan 1994 nia hateten katak atu bele hela netik nia fatin ho rai nunee mos kuda hahan ruma iha rai mamuk neebe patraun nee oferese hela ba Alexandre, iha tinan 1999 sira halai namkari nia serivu lao hela deit nunee nia haruka nia familia balun hein hela fatin hafoin 2006 too 2009 ema komesa tama atu hadau fatin, nunee nia fo hatene sira atu labele halo uma diak tanba rai refere nain iha rai liur.
“sira tama mai hau fo hatene se mak hela iha nee labele halo uma diak tanba rai nee ema nian, hau mak hein iha nee neebe kuandu nain mai nee lalika koalia barak entrega labele halo uma diak, rai nee pretense ba suku Akadirhun aldeia Nu’u-Badak” dehan Komunidade Alexandre.
Nia dehan tan, durante nee laiha enkontru atu halo tratamentu dignu ba sira maibe derepente deit governu liuhusi teras-proriedade hamutuk ho autoridade suku sira tuun obriga sira hodi hakruka sira atu hamamuk fatin, maske antes nee sira fo hatene ona katak rai estadu maibe sira mos husu governu atu konsidera sira hanesan estadu nia sidadaun.










