Reportajen David da Costa Gusmao
Tau imajen Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão nian iha kódigu sivíl, Asosiasaun Hak hateten Primeiru Ministru Xanana Gusmão ne’e famozu antes ona, tanba ne’e Ministériu Justisa (MJ) la presiza tau nia foto iha kappa livru no bele tau símbolu MJ no logo RDTL.
Direitór Ezekutivu Asosiasaun Hak, Feliciano da Costa Araújo, hatete, Asosiasaun Hak nia haree mak violasaun ida ne’e bele mai husi Ministériu Justisa rasik tanba Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão rasik la konkorda tau nia Imajen iha kappa livru kodegu sivil Tetum ne’e.
“Ema na’in rasik agora deklara nia la konkorda, ita hakarak buka ida ne’e atu maun boot gava ita ga”dehan Direitór Asosiasaun Hak iha nia kna’ar fatin Faról, Tersa (12/08).
Tanba Primeiru Ministru ne’e lá’os Timor-Leste mak nia famozu, nia iha rai li’ur sira ne’e famozu tiha ona, ema koñese nia muito bem. “Mais nusa mak ita tenke halo buat ida ne’e signifika atu hatudu ba ninia maun boot katak, o servisu di’ak, nusa la halo buat seluk”.
Nia dehan, nusa la haree kona-ba problema ba rai ninian, nusa la haree to’ok reforma justisa ninian ne’e haree buat seluk ruma atu halo, nusa mak tenke tau buat ida ne’e. Kappa livru kodegu sivil ne’e nusa la tau simbólu justisa ninian. “Ha’u hanoin Primeiru Ministru atuál rasik la husu to’ok atu tau nia foto iha ne’eba.
Tanba ema ne’e famozu nanis ona, iha Europa sira ne’e ema koñese nia, iha Asia sira ne’e ema koñese hela Primeiru Ministru Xanana Gusmão ne’e, agora Ministériu Justisa rasik ne’e mak falla ona atu halo buat ida ne’e.
Maibé, espera katak ida ne’e deklarasaun ida forte atu fó atensaun ba ninia membru governu atu bele retira tiha imajen iha livru kodegu sivil Tetum ne’e.
Iha fatin hanesan, Direitór Ezekutivu FONGTIL, Valentim da Costa Pinto hatete, Primeiru Ministru rejeita atu uza nina foto iha kappa kodigu sivil ne’e, ne’e hatudu katak permite tau de’it, logo estadu ka logo Ministériu Justisa nian ne’e natoon.
“Hanoin ita respeita tebes ba Primeiru Ministru nia resesaun ida ne’e, atu rejeita katak labele uza ninia fotografia, entaun tenke uza simbólu ida ne’ebé sei bele garante nia sustentabilidade ka laiha potensia mudansa ba futuru se governasaun ida ne’e troka,” nia dehan.
Nune’e, nia husu labele tau foto Primeiru Ministru nian ba kodegu sivil, tenke tau duni foto ne’ebé ema hotu-hotu sai hanesan na’in, logo Ministériu Justisa ninian ka tau logo RDTL ida ne’e natoon ona. Maske lei ida ne’e produz iha governasaun ida ne’ebé atuál Primeiru Ministru lidera hela, mais hanoin la natoon ona atu uza Primeiru Ministru ninia foto, respeita Primeiru Ministru desizaun la konkorda uza ninia foto iha dokumentu ida ne’e.
“Ha’u hanoin tenke husu, se mak uluk inisia hodi tau foto ida ne’e, ha’u hanoin internál governu bele halo exame ruma, investigasaun ruma, tanbasá mak ida ne’e bele to’o, no bele kontinua halo produsaun livru sira,” tenik nia.
Antes ne’e, Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, Hatete, nia la konkorda ho livru Kodigu Sivil tetum anotada ne’ebé uza ninia imajen rasik. Tanba ne’e nia sei lori sira ne’ebé halo livru iha nia kapa uza ninia imajen ne’e ba Tribunal Rekursu tanba sira uza sala imajen.
“Ne’e ha’u la simu, tanba la’os ha’u maka halo, ha’u sei tau sira iha tribunal para sira selu ha’u, tanba uza sala ha’u nian foto. Ba husu sira ne’ebé publika buat ne’e, ha’u la hatene, maibé ha’u-nia pozisaun ne’e ha’u la simu”, dehan PM Xanana, iha Ministériu Finansas (MF), segunda 11/08
Nia explika, nia la konkorda ho kapa livru Kodigu Sivil tetum anotada ne’ebé uza ninia imajen ne’e, no nia sei dehan ba Ministériu Justisa atu muda imajen ne’e.
“Ha’u la konkorda, tanba ne’e ha’u sei ko’alia ho sira atu muda imajen ne’e”, dehan nia.
PM Xanana deklara katak, ninia imajen ne’e labele uza iha ponte, estrada tantu livru no buat seluk tan
“Aeroportu Suai ne’e, sira bosok ha’u maka ha’u ba ne’ebá mais, afinál ha’u haree ba Aeroportu tau ha’u nia naran, ha’u nia naran sei la tau ponte, estrada no iha uma no selu-seluk, sei la tau”, tenik nia.
Kona-ba livru ne’e hetan ona autorizasaun husi PM Xanana molok públika, nia dehan, nia fó autorizasaun ne’e ba servisu la’ós imajen.
“Ha’u hetan autorizasaun ne’e la’ós ba foto, ba sira nia servisu ne’e, ha’u la bele simu ha’u nia foto iha ne’ebá, tanba lei ne’e ha’u la hatene”, dehan nia.
