Reportajen Silvino Freitas
Reprezentate povu iha parlamentu nasional hato’o solidaridade ba sidadaun Timoroan neebe lakon sira nia familia impaktu husi sistema saude neebe kolapsu no konsidera ministra saude Elia dos Reis Amaral falta sensibilidade umana no deskoneksaun hosi povu nia sentimentu no nesesidade bainhira deklara vida estatistika mortalidade labarik sira nian neebe seidauk atinji liu 40%.
Deputada Nurima Ribeiro Alkatiri dehan, bankada FRETILIN espreza ninia solidariedade ne’ebé kle’an ba família hotu ne’ebé, iha tempu no sirkunstánsia ne’ebé oioin, lakon sira nia maluk ruma tamba falha sistema saúde, nunee mos sira solidariza deputada Virginia Ana Belo ne’ebé ninia esperiénsia reflete realidade ne’ebé sidadaun Timoroan barak sente durante sira nia moris iha tinan rua ikus no Timor-Leste tomak, iha família barak mak buka servisu saúde ho esperansa no konfiansa, hein atu hetan kuidadu, protesaun no resposta ne’ebé adekuada ba sira-nia nesesidade.
“Bainhira espetativa sira-ne’e la hetan resposta, impaktu ne’e la’ós de’it ba pesoál, maibé mós ba koletivu, no ida-ne’e afeta povu nia konfiansa ba instituisaun públika sira, nune’e importante atu klarifika, ho forma objetiva no responsavel, saida mak ita komprende nu’udar sistema saúde ida iha situasaun frajilidade ka kolapsu ne’ebé boot” dehan Deputada Nurima Ribeiro Alkatiri liuhusi intervensaun iha sala plenaria parlamentu-nasional, (23/03).
Deputada Nurima dehan tan, sistema saude tama iha situasaun krítika ka kolapsu bainhira hasoru difikuldade ne’ebé persistente atu kumpre ninia funsaun esensiál garante asesu ne’ebé ekuitativu, iha tempu loloos no iha kualidade ba kuidadu saúde. Kolapsu ida-ne’e manifesta an iha forma oin oin maka akontese beibeik kazu falta aimoruk esensiál sira iha limitasaun kondisaun báziku servisu nian iha unidade saúde, liu-liu iha área sira ne’ebé dook, servisu emerjénsia no profisional saude hasoru dezafius bo’ot no barak atu responde ho forma efikás ba povu nia nesesidade, no iha fali persesaun ne’ebé aumenta kona-ba distánsia entre informasaun ofisiál no esperiénsia ne’ebé sidadaun sira moris ba.
“ami konsidera importante atu aborda, ho espíritu konstrutivu, deklarasaun públika foin lalais ne’e, hosi Ministra Saude kona-ba taxa mortalidade infantíl iha Ospitál Nasionál Guido Valadares, Ministra Saude koalia konaba labarik mate iha ospital hanesan deit indikadór estatístiku sira nu’udar iha padraun nia laran” dehan Nurima.
Deputada Nurima dehan, bainhira ministra koalia hodi reduz labarik sira nia vida ba estatistika deit, hodi hatete tan katak sei diak hela tamba seidauk to’o 40%, hatudu falta sensibilidade umana no deskoneksaun hosi povu nia sentimentu no nesesidade, rona deklarasaun ida ne’e sente laran susar tebes ba maluk sira ne’ebe sei koko hela atu prosesa tristeza no sentimentu lakon ne’ebe iha hela tanba lakon labarik ida, iha kualker sirkunstánsia, nudar perda no trajedia bo’ot, no tenke hetan tratamentu nu’udar prioridade absoluta ba analize, aprendizajen no mós atu hadi’a sistema.
“Ami-nia intervensaun ne’e la’ós ho objetivu atu halo Guerra politika, maibe atu kontribui ho sériu, bazeia ba faktus no orienta ba solusaun, ami sujere realizasaun audit independente no esternu ida ba funsionamentu Ospitál Nasionál Guido Valadares, ospital referal no Sentru Saude sira, inklui analiza detallado ba indikadór mortalidade nian, ho divulgasaun públika ba rezultadu sira iha prazu definidu” konklui Deputada Nurima.









